Đứa con nhà người ta vừa đỗ trường chuyên. Đứa con nhà mình thì học mãi vẫn trung bình. Người mẹ nghe tin, về nhà nhìn con, thở dài một tiếng. Tiếng thở dài đó, con nghe thấy. Nó không nói gì. Nó vào phòng, đóng cửa lại. Tối đó, nó không ăn cơm.
Cha mẹ nào cũng thương con. Thương nên mới mong. Mong con học giỏi. Mong con thành đạt. Mong con hơn người. Mong nhiều quá, thành ra ép. Ép học thêm ba chỗ. Ép thi trường này trường kia. Ép phải giống con nhà người ta. Ép mãi, con mệt. Mệt rồi, con ghét học. Ghét học rồi, con ghét luôn cả cái mong của cha mẹ.
Trong sách xưa có một quẻ tên là Vô Vọng. Nghĩa là không càn, không vọng động. Sách giải rằng, Vô Vọng là lẽ tự nhiên. Không cần kỳ vọng mà cũng có được. Nghe thì lạ. Không mong mà lại được? Nhưng nghĩ kỹ thì đúng. Cái gì thuận theo lẽ tự nhiên, nó tự đến. Cái gì cưỡng ép, nó tự đi. Cây mọc theo mùa. Hoa nở theo thì. Ép hoa nở sớm, hoa tàn sớm.
Con cái cũng vậy. Mỗi đứa một duyên. Mỗi đứa một tài. Đứa giỏi toán, đứa giỏi vẽ. Đứa nhanh nhẹn, đứa trầm tính. Đứa học giỏi, đứa khéo tay. Cha mẹ mong con giỏi toán, mà con giỏi vẽ, thì con vẽ có tội gì đâu? Ép đứa giỏi vẽ đi học toán, toán không giỏi, vẽ cũng mất. Mất cả hai. Rồi cha mẹ buồn. Con cũng buồn. Buồn vì một cái mong không phải của mình.
Kỳ vọng của cha mẹ, nhiều khi không phải là mong cho con. Mà là mong cho mình. Mong con giỏi để mình nở mày nở mặt. Mong con thành đạt để mình không thua kém người ta. Mong con làm được những điều ngày xưa mình không làm được. Những cái mong đó, con gánh không nổi. Nó nặng quá. Nặng vì nó không phải là ước mơ của con. Nó là ước mơ của cha mẹ, đặt lên vai con.
Buông kỳ vọng không có nghĩa là bỏ mặc con. Bỏ mặc là không quan tâm. Buông kỳ vọng là quan tâm đúng cách. Là nhìn con như con vốn là, không phải như mình muốn con là. Là hỏi con thích gì, thay vì bảo con phải thích gì. Là đồng hành cùng con, thay vì đứng sau lưng đẩy con đi.
Có một người mẹ kể, con bà học kém, bà buồn lắm. Bà đi họp phụ huynh, nghe cô giáo nói con bà hiền, biết giúp bạn, biết nhường em. Bà về nhà, nhìn con đang gấp quần áo giúp bà. Bà chợt nghĩ: con mình không giỏi toán, nhưng con mình là đứa trẻ tốt. Bà không còn ép con học thêm nữa. Bà để con học vừa sức. Con nhẹ nhõm. Nhà cũng nhẹ nhõm. Vài năm sau, con bà học nghề, làm thợ giỏi, sống tử tế. Bà nói: may mà ngày đó tôi buông kịp.
Buông kỳ vọng, trước hết là buông cái so sánh. Đừng so con mình với con nhà người ta. Con nhà người ta giỏi, kệ họ. Con mình có cái giỏi của con mình. So sánh chỉ làm hai bên cùng khổ. Người bị so thì tủi. Người đi so thì bực. Nhà nào cũng có một đứa con nhà người ta. Nhưng không nhà nào có đứa con giống hệt con mình. Mỗi đứa trẻ là một bản riêng. Đem bản này đo bản kia, đo sao cho đúng?
Buông kỳ vọng cũng là buông cái sợ. Sợ con thua kém. Sợ con khổ. Sợ con không bằng ai. Sợ là thật. Nhưng sợ không giúp con giỏi lên. Sợ chỉ làm cha mẹ căng thẳng, con căng thẳng. Thay vì sợ, hãy tin. Tin con sẽ tìm được đường của nó. Đường nào cũng có thể đi đến chỗ tốt, miễn là con đi bằng đôi chân của mình, không phải bằng đôi chân của cha mẹ.
Thương con như con vốn là. Câu này nghe dễ, làm khó. Vì thương như con vốn là nghĩa là chấp nhận con không giống mình mong. Chấp nhận con học trung bình. Chấp nhận con không thích học đại học. Chấp nhận con chọn nghề mà mình không ưng. Chấp nhận, không phải là đầu hàng. Chấp nhận là bắt đầu thương thật.
Nếu tối nay con về, hãy thử nhìn con bằng đôi mắt mới. Đừng nhìn điểm số. Đừng nhìn thứ hạng. Hãy nhìn xem con có khỏe không, có vui không, có đang làm một đứa trẻ tốt không. Nếu có, thì mình đã có một đứa con đáng quý rồi. Kỳ vọng nào lớn hơn thế nữa? Buông cái mong, giữ lại đứa con. Đó là món hời lớn nhất của người làm cha mẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư