Chị Lan có một thói quen. Gặp ai chị cũng kể. Kể chồng vô tâm, kể con không nghe lời, kể sếp khó tính, kể tiền lương không đủ. Kể xong chị thấy nhẹ được một lúc. Nhưng hôm sau gặp người khác, chị lại kể tiếp, từ đầu. Câu chuyện khổ của chị, chị đã kể không biết bao nhiêu lần. Kể đến mức chính chị cũng thuộc lòng từng câu, từng chữ.
Kể khổ có một cái lạ. Lúc kể thì nhẹ. Kể xong thì nặng lại. Vì sao? Vì mỗi lần kể là một lần mình sống lại nỗi khổ đó. Mình kể chuyện chồng quát mình, là mình nghe lại tiếng quát đó trong đầu. Mình kể chuyện con hỗn, là mình thấy lại cảnh đó trước mắt. Kể mười lần là sống lại mười lần. Nỗi khổ không những không vơi, mà còn in sâu thêm.
Kinh Pháp Cú mở đầu bằng một bài kệ mà người học Phật nào cũng thuộc: ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não bước theo sau, như xe theo chân vật kéo. Nói bằng lời thường thì là: cái tâm mình nghĩ gì, nói gì, thì đời mình đi theo hướng đó. Cứ nghĩ về khổ, nói về khổ, thì khổ cứ đi theo mình như bánh xe đi theo chân trâu kéo xe. Không dứt ra được.
Người hay kể khổ thường không nhận ra mình đang làm gì. Họ tưởng mình đang giải tỏa. Thật ra họ đang tập cho cái tâm quen với khổ. Quen đến mức không kể thì thấy thiếu. Gặp chuyện vui cũng không biết kể sao, chỉ biết kể chuyện buồn. Lâu dần, người xung quanh cũng mệt. Nghe một lần thì thương. Nghe mười lần thì ngán. Nghe một trăm lần thì tránh mặt. Người kể khổ càng kể, càng ít người muốn nghe. Càng ít người nghe, càng thấy mình cô đơn. Càng cô đơn, càng kể. Thành một vòng luẩn quẩn.
Buông câu chuyện khổ của mình không có nghĩa là giấu khổ, nuốt khổ vào trong. Khổ thì cứ nói, nhưng nói một lần, cho đúng người, rồi làm việc cần làm. Có chuyện cần chồng hiểu thì nói với chồng, nói một lần cho rõ, rồi cùng nhau sửa. Có chuyện cần bạn giúp thì nói với bạn, nói xong thì nhờ giúp thật. Còn kể đi kể lại với hết người này đến người khác, mà không làm gì để đổi thay, thì kể chỉ là ôn lại khổ.
Muốn buông, hãy thử đổi câu chuyện. Mỗi ngày, kể cho mình nghe một điều còn tốt. Hôm nay con đã cười với mình một lần. Hôm nay chồng đã về ăn cơm đúng giờ. Hôm nay mình còn khỏe, còn đi làm được. Những điều nhỏ đó, nói ra nghe tầm thường. Nhưng chính chúng là bằng chứng rằng đời mình không chỉ có khổ. Kể điều tốt nhiều lần, tâm sẽ quen với điều tốt, như trước đây nó đã quen với khổ.
Cũng nên để ý xem mình đang kể cho ai nghe. Có những người nghe mình kể xong thì khuyên mình buông, khuyên mình làm gì đó cho đỡ khổ. Đó là người nghe tốt. Có những người nghe xong thì kể lại khổ của họ, khổ hơn cả mình. Hai người ngồi thi nhau kể khổ, kể xong cả hai cùng nặng. Gặp kiểu đó, mình nên cười một cái rồi đổi chuyện. Đừng biến buổi gặp gỡ thành cuộc thi kể khổ.
Chị Lan bây giờ vẫn kể, nhưng kể ít hơn. Chị bảo: tôi nhận ra mình kể hoài mà đời tôi không đổi gì hết. Khổ vẫn đó. Chỉ có tôi là mệt thêm. Giờ tôi kể một lần rồi thôi, còn sức thì đi làm, đi chợ, chơi với con. Lạ là từ ngày bớt kể, chị thấy mình nhẹ hơn. Người xung quanh cũng ở lại lâu hơn. Có hôm chị kể chuyện vui, mọi người cười vang. Chị mới biết, mình cũng có chuyện vui để kể.
Câu chuyện khổ của mình, mình kể mãi thì nó thành nhà của mình. Mình ở trong đó, không ra được. Buông nó xuống không phải là phủ nhận những gì mình đã chịu. Mà là cho mình một chỗ ở mới, rộng hơn, sáng hơn. Ở đó, khổ vẫn có, nhưng không phải là tất cả. Còn có cơm ngon, có nắng ấm, có tiếng con cười. Những thứ đó cũng là đời mình, sao mình không kể chúng nhiều hơn?
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư