Có một câu nói mà nhiều cha mẹ thấy khó nói nhất trên đời: ba xin lỗi con, mẹ xin lỗi con.
Chuyện xảy ra rất thường. Một buổi chiều, con làm vỡ cái ly. Mình đang mệt, đang bực chuyện ở công ty, thế là mình quát con. Con sợ, con khóc. Tối đó, mình ngồi nghĩ lại, biết mình đã quá lời. Cái ly vỡ thì mua lại được. Nhưng câu quát đó thì đã vào lòng con rồi. Mình muốn xin lỗi. Nhưng có một cái gì đó chặn ở cổ họng: mình là cha, là mẹ, sao lại phải xin lỗi con? Xin lỗi rồi, con có còn nể mình nữa không? Thế là mình im lặng. Im lặng một đêm, rồi im lặng luôn. Con thì nhớ mãi buổi chiều hôm đó.
Cái chặn ở cổ họng đó, người xưa gọi là ngã chấp: cái tôi cho rằng mình luôn đúng, mình phải luôn cao hơn, lớn hơn. Có một vị thánh được hỏi: đường nào đưa tới Chúa? Ngài trả lời: hãy trút bỏ ngã chấp và hãy vươn lên. Nói theo lời thường, nghĩa là: muốn lớn lên thật sự, trước hết phải bỏ được cái tôi cứ khư khư giữ mình ở trên cao. Người lớn không phải là người không bao giờ sai. Người lớn là người sai rồi dám nhận.
Buông cái tôi để xin lỗi con không làm cha mẹ nhỏ đi. Ngược lại, đó là bài học lớn nhất mà con nhận được từ cha mẹ. Con học được rằng: sai thì xin lỗi, không có gì xấu hổ. Con học được rằng: người mạnh không phải là người quát to nhất trong nhà, mà là người dám nói câu xin lỗi khi mình sai. Những đứa trẻ được cha mẹ xin lỗi một cách chân thành thường lớn lên với một lòng can đảm rất lạ: chúng không sợ nhận lỗi, nên chúng cũng không sợ thử sức, không sợ thất bại.
Nhiều cha mẹ sợ rằng xin lỗi con sẽ làm mất uy. Nhưng uy thật sự không đến từ việc mình không bao giờ sai. Uy đến từ việc con tin mình là người công bằng. Một người cha quát con vô cớ rồi im lặng, con sẽ nể cha vì sợ. Một người cha quát con rồi nói: ba nóng quá, ba xin lỗi, lần sau ba sẽ bình tĩnh hơn, con sẽ nể cha vì thương. Sợ thì giữ được trật tự một lúc. Thương thì giữ được lòng con cả đời.
Nói lời xin lỗi với con cũng không cần phải trịnh trọng. Không cần họp gia đình, không cần bài diễn văn. Chỉ cần lúc con đã bình tĩnh, ngồi xuống ngang tầm mắt con, và nói: lúc nãy ba sai rồi, ba nóng quá, con có buồn không? Rồi lắng nghe con nói. Có khi con sẽ òa khóc. Có khi con sẽ nói: con không sao đâu ba. Dù con nói gì, giây phút đó đã chữa lành được một phần vết thương buổi chiều.
Cái tôi của người làm cha làm mẹ thường được nuôi lớn bằng câu: mình đã hy sinh cho con biết bao nhiêu. Đúng, cha mẹ hy sinh rất nhiều. Nhưng hy sinh không phải là cái cớ để mình không bao giờ xin lỗi. Hai việc đó không trừ nhau. Mình vừa có thể là người hy sinh cho con, vừa có thể là người xin lỗi con khi mình sai. Làm được cả hai, mình mới thật sự là chỗ dựa vững chắc của con.
Cũng có những cha mẹ nói: mình xin lỗi con rồi, nhưng con vẫn giận, vẫn nhớ. Đó là chuyện bình thường. Một lời xin lỗi không xóa được vết thương trong một ngày. Vết thương cần thời gian, và cần mình chứng minh bằng hành động sau đó: lần sau mình bình tĩnh hơn, lần sau mình hỏi trước khi quát. Trẻ con rất công bằng: chúng không nhớ mình đã xin lỗi bao nhiêu lần, chúng nhớ mình đã thay đổi hay chưa. Xin lỗi là bước đầu tiên. Sống khác đi sau lời xin lỗi mới là bước làm cho lời xin lỗi có giá trị. Đừng nản khi con chưa nguôi ngay. Cứ sống cho đúng, con sẽ thấy, và con sẽ tin.
Hôm nay, nếu trong nhà còn một chuyện mình biết mình đã sai với con mà chưa nói ra, hãy thử nói. Ba câu thôi: ba xin lỗi con, ba đã sai, ba sẽ sửa. Nói xong, mình sẽ thấy vai mình nhẹ hẳn. Cái tôi nặng nề rơi xuống, và ở chỗ của nó, tình thương trong nhà sẽ có chỗ để lớn lên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư