Bà Sáu có một cô con dâu. Cô ấy hiền, chịu khó, nhưng có một điều bà Sáu không ưng: cô ấy nấu ăn không giống khẩu vị của bà. Canh cô nấu nhạt. Thịt cô kho ngọt. Bà Sáu nhắc mãi. Cô con dâu nghe, rồi làm theo ý bà một thời gian, rồi lại nấu theo ý mình. Bà Sáu bực. Bà nói với hàng xóm: “Con dâu tôi nó không nghe lời. Tôi nói bao nhiêu lần mà nó vẫn vậy.”
Chuyện mẹ chồng nàng dâu xưa nay vẫn vậy. Không phải chuyện lớn. Chỉ là những chuyện nhỏ: nấu ăn, dọn nhà, nuôi con, tiêu tiền. Mỗi người một ý. Mẹ chồng muốn con dâu làm theo ý mình. Con dâu muốn sống theo ý mình. Hai ý không gặp nhau thì sinh ra khó chịu.
Nhưng thử nghĩ mà xem. Con dâu là người lớn lên ở một nhà khác, ăn cơm của một nhà khác, quen nếp sống của một nhà khác. Cô ấy về làm dâu, mang theo cả một thói quen hai mươi mấy năm. Bà mẹ chồng muốn cô ấy đổi hết trong một sớm một chiều, có dễ không? Đổi được không? Có khi đổi được vài thứ. Nhưng đổi hết thì không. Vì đó là con người của cô ấy.
Trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam có kể chuyện mẹ chồng nàng dâu không ở được với nhau. Người chồng ở giữa, khổ sở, không biết làm sao. Chuyện xưa kể vậy để nhắc người đời: mẹ chồng nàng dâu lục đục là chuyện thường. Nhưng thường không có nghĩa là không sửa được. Sửa được, nếu cả hai bên cùng buông bớt một chút.
Bà Sáu buông bớt sau một lần ốm. Bà nằm viện một tuần. Con dâu vào chăm bà mỗi ngày. Nấu cháo mang vào. Đút từng thìa. Lau người cho bà. Bà Sáu nằm đó, nhìn con dâu, bỗng thấy thương. Cô ấy nấu canh nhạt, nhưng cô ấy chăm bà rất kỹ. Cô ấy kho thịt ngọt, nhưng cô ấy chưa bao giờ cãi lại bà một câu nặng. Bà nghĩ: “Mình đòi hỏi nó nhiều quá. Nó tốt như vậy mà mình cứ soi những chuyện nhỏ.”
Buông nỗi lo con dâu, con rể không hợp ý mình không có nghĩa là mặc kệ, ai muốn làm gì thì làm. Buông ở đây là buông cái ý nghĩ “con dâu phải giống mình, con rể phải theo ý mình”. Con dâu không phải là bản sao của mẹ chồng. Con rể không phải là bản sao của cha vợ. Họ là người khác. Họ có cách sống của họ. Mình thương họ thì phải thương cả cách sống của họ, không phải chỉ thương khi họ giống mình.
Đức Phật dạy về từ bi hỷ xả. Hỷ là vui với niềm vui của người khác. Xả là buông những chấp trước của mình. Mẹ chồng mà có tâm hỷ xả thì thấy con dâu vui là mình vui, không cần con dâu phải làm đúng ý mình mới vui. Con dâu nấu canh nhạt mà cả nhà ăn vui vẻ thì bát canh nhạt cũng ngon. Con rể làm việc khác ý mình mà gia đình yên ổn thì việc đó cũng tốt.
Có người hỏi: “Nhưng con dâu làm sai thì mình không được nói sao?” Được nói chứ. Nói một lần, nói tử tế, nói với ý muốn giúp chứ không phải với ý muốn bắt bẻ. Nói xong thì thôi. Đừng nhắc đi nhắc lại. Đừng kể với hàng xóm. Đừng để trong lòng thành nỗi oán. Nói một lần rồi buông. Người ta nghe thì người ta sửa. Người ta chưa sửa được thì mình đợi. Đợi với lòng thương, không phải đợi với sự bực bội.
Bà Sáu bây giờ ít nhắc con dâu chuyện nấu ăn hơn. Có hôm cô con dâu nấu canh nhạt, bà vẫn ăn, không nói gì. Có hôm bà góp ý một câu, cô ấy nghe, lần sau nấu mặn hơn một chút. Hai mẹ con sống với nhau êm hơn. Không phải vì con dâu đã giống bà. Mà vì bà đã thôi đòi con dâu phải giống mình.
Con dâu, con rể cũng vậy. Họ về làm dâu, làm rể, họ cũng có nỗi lo của họ. Lo mình không hợp ý cha mẹ chồng. Lo mình làm gì cũng bị chê. Lo mình không được thương như con ruột. Nếu cả hai bên cùng buông bớt nỗi lo của mình, cùng nhìn nhau bằng mắt thương, thì nhà cửa sẽ yên.
Một gia đình yên ổn không phải là gia đình ai cũng giống ai. Một gia đình yên ổn là gia đình ai cũng được là chính mình mà vẫn thương nhau. Mẹ chồng được là mẹ chồng. Con dâu được là con dâu. Không ai phải diễn vai người khác. Không ai phải đổi hết mình để vừa lòng người khác.
Nếu bạn đang là mẹ chồng, cha chồng, và thấy con dâu, con rể có nhiều điều không hợp ý mình, hãy thử buông xuống một điều nhỏ nhất. Một món ăn. Một cách dọn nhà. Một thói quen. Buông một điều nhỏ, lòng nhẹ một chút. Buông nhiều điều nhỏ, nhà sẽ yên. Con dâu, con rể không cần phải hợp ý mình hoàn toàn. Chỉ cần họ thương con mình, thương gia đình này, thế là đủ. Còn lại, tùy duyên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư