Mười một giờ đêm, chị Mai vẫn chưa ngủ. Chị nằm lướt điện thoại, hết gian hàng này đến gian hàng khác. Một chiếc váy giảm giá. Một bộ nồi đang khuyến mãi. Một lọ nước hoa mà người ta khen là "mùi của sự thành công". Chị không thật sự cần thứ nào trong đó. Váy thì tủ đã đầy. Nồi thì nhà đã có ba bộ. Nhưng ngón tay chị vẫn cứ bấm "thêm vào giỏ". Đến lúc thanh toán, chị thấy lòng mình nhẹ đi một chút, như vừa giải quyết được điều gì đó. Sáng hôm sau, chị mở gói hàng, nhìn món đồ mới, thấy vui được đúng năm phút. Rồi lại thấy trống rỗng như cũ.
Nhiều người sống như chị Mai. Buồn thì mua sắm. Mệt thì mua sắm. Cãi nhau với chồng thì mua sắm. Con cái làm mình bực thì mua sắm. Mua sắm trở thành cách nhanh nhất để xoa dịu một cảm giác khó chịu trong lòng. Mua xong thì vui một lát, rồi cảm giác khó chịu quay lại, có khi còn nặng hơn, vì giờ thêm cả nỗi lo tiền bạc. Tủ đồ đầy, nhà đầy, mà lòng vẫn trống. Mình cứ nghĩ mình thiếu một thứ gì đó. Thật ra thứ mình thiếu không bán ở đâu cả.
Khoảng trống trong lòng thường không phải là thiếu đồ. Nó là thiếu sự yên ổn. Có người thiếu một lời khen. Có người thiếu cảm giác mình có giá trị. Có người thiếu thời gian cho chính mình. Có người thiếu một người lắng nghe. Nhưng những thứ đó không mua được bằng tiền, nên mình mua thứ khác để thay thế. Mua một chiếc váy để cảm thấy mình đẹp. Mua một món đồ hiệu để cảm thấy mình có giá trị. Mua thật nhiều để cảm thấy mình không thua kém ai. Đồ đạc cứ chất đầy, mà cảm giác thiếu vẫn ở nguyên đó. Vì mình đang chữa bệnh sai thuốc.
Trong kinh có câu dạy: người hiểu rõ nghĩa thật, học cho vững, đoạn diệt tham muốn, thì không còn bị trói buộc nữa. Tham muốn ở đây không chỉ là tham tiền, tham danh. Nó còn là cái thói quen lấy đồ vật để lấp cảm xúc. Muốn một thứ gì đó để khỏa lấp một khoảng trống. Càng mua, khoảng trống càng đòi hỏi nhiều hơn. Vì đồ vật không biết nói, không biết lắng nghe, không biết thương mình. Nó chỉ nằm im đó. Và mình lại phải đi mua thứ khác.
Buông thói quen mua sắm để lấp khoảng trống không có nghĩa là từ nay không mua gì nữa. Ai cũng cần mua đồ. Buông nghĩa là mình dừng lại một nhịp trước khi bấm nút thanh toán, và hỏi mình một câu thật lòng: mình mua thứ này vì cần, hay vì đang buồn? Nếu vì buồn, thì món đồ này có chữa được nỗi buồn đó không? Thường thì câu trả lời là không. Nỗi buồn vẫn ở đó, chỉ là mình tạm thời không nhìn thấy nó. Mà cái gì mình không nhìn thấy thì mình không chữa được.
Chị Mai đã thử một cách rất đơn giản. Mỗi lần muốn mua một thứ không thật sự cần, chị đợi ba ngày. Ba ngày sau, nếu vẫn thấy cần thì mua. Còn nếu quên mất mình định mua gì, thì có nghĩa là mình không cần nó. Chị ngạc nhiên khi thấy: phần lớn những thứ chị định mua, ba ngày sau chị quên sạch. Chỉ còn lại rất ít thứ thật sự cần. Tiền tiết kiệm được, chị dùng vào một việc khác: mỗi tuần chị dành một buổi chiều đi bộ ở công viên, không mang theo điện thoại. Chỉ đi bộ, nhìn cây, nghe chim hót. Lúc đầu chị thấy chán. Sau vài tuần, chị thấy lòng mình yên hơn. Cái khoảng trống mà trước đây chị lấp bằng đồ đạc, giờ được lấp bằng sự yên lặng và thời gian cho chính mình.
Có người hỏi: vậy khi buồn thì làm gì, nếu không mua sắm? Câu trả lời không có gì cao siêu. Buồn thì cứ buồn một lát. Ngồi xuống, thở, gọi tên cảm giác của mình: mình đang buồn vì hôm nay bị sếp mắng. Mình đang mệt vì cả tuần không được nghỉ. Mình đang tủi thân vì không ai hỏi han mình. Gọi tên được cảm giác, mình mới biết mình cần gì. Cần nghỉ ngơi thì đi ngủ sớm. Cần được lắng nghe thì gọi cho một người bạn. Cần được thương thì tự thương mình một chút: nấu một bữa ngon, tắm nước ấm, đi ngủ sớm. Những thứ đó không tốn tiền, mà lại chữa đúng bệnh.
Tủ đồ của chị Mai giờ vẫn đầy, nhưng chị không mua thêm nữa. Thỉnh thoảng chị dọn tủ, đem những món chưa mặc lần nào tặng cho người cần. Mỗi lần tặng đi một món, chị thấy lòng mình nhẹ đi một chút. Hóa ra buông không phải là mất mát. Buông là dọn chỗ. Dọn chỗ trong tủ, dọn chỗ trong nhà, và quan trọng nhất là dọn chỗ trong lòng. Để những thứ thật sự cần thiết, những điều thật sự làm mình yên ổn, có chỗ mà ở lại.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư