Họp nhóm làm dự án. Mười người, mười ý. Anh A muốn làm theo cách này. Chị B muốn làm theo cách kia. Mỗi người giữ ý mình, không ai chịu nhường. Họp ba tiếng, việc không xong, mà tình cũng sứt mẻ. Ra khỏi phòng họp, ai cũng ấm ức: "Tôi đúng mà không ai nghe." Về nhà, kể với vợ với chồng: "Đồng nghiệp tôi dở lắm."
Việc chung mà ai cũng mang cái tôi vào, thì việc khó xong. Vì cái tôi không quan tâm việc đúng hay sai. Cái tôi chỉ quan tâm mình có được nghe không, mình có thắng không. Thắng trong họp mà thua trong việc, thì thắng để làm gì?
Trong kho sách có lời: "Phách là cứ điểm của dục tình, ngã chấp lúc sống". Ngã chấp là cái chấp vào cái tôi của mình. Cái tôi cứ tưởng mình là người thực hiện mọi việc, mình là trung tâm. Sách khác lại dạy: "Hãy trút bỏ ngã chấp và hãy vươn lên". Trút bỏ cái tôi xuống, người ta mới vươn lên được.
Đem xuống chuyện làm việc chung thì rất rõ. Cái tôi nói: "Ý tôi hay nhất". Buông cái tôi thì nói: "Ý nào tốt cho việc thì dùng". Hai câu đó khác nhau một trời một vực. Câu đầu làm việc cho mình. Câu sau làm việc cho việc.
Nhiều người sợ buông cái tôi thì mình bị lu mờ, bị người ta lấn lướt. Nhưng sự thật ngược lại. Người biết buông cái tôi thường là người được tin nhất trong nhóm. Vì ai cũng biết người đó không làm việc vì mình, mà làm việc vì việc chung. Tin rồi, người ta mới nghe. Nghe rồi, việc mới chạy.
Còn người giữ chặt cái tôi thì sao? Ban đầu có thể thắng vài lần, ý mình được chọn. Nhưng dần dần, người ta không muốn làm chung nữa. Vì làm chung với người lúc nào cũng phải thắng thì mệt lắm. Việc xong, nhưng tình hết. Lần sau có dự án mới, không ai muốn chung nhóm nữa. Thế là thua dài.
Sách dạy: "Tâm không chỗ dựa, Dựa chẳng có Tâm. Không còn chấp trước". Không còn chấp trước, tức là không bám vào ý mình, không bám vào cái đúng của mình. Ý mình đúng thì tốt. Ý người khác đúng hơn thì dùng ý người khác. Có gì đâu mà mất mặt. Việc tốt lên là được. Mình học thêm được một cách hay, đó là lời, không phải lỗ.
Buông cái tôi trong việc chung có mấy cách thực tập cụ thể. Thứ nhất, khi người khác nói, nghe cho hết đã. Đừng vừa nghe vừa nghĩ cách phản bác. Nghe hết, hiểu rồi, mới nói. Thứ hai, khi mình nói, nói về việc, đừng nói về mình. Đừng nói "tôi đã bảo rồi". Hãy nói "cách này có vẻ tốt cho việc". Thứ ba, khi ý mình không được chọn, thử làm theo ý người khác một lần xem sao. Biết đâu việc lại chạy tốt hơn. Mà dù không tốt hơn, mình cũng học được một điều.
Có một điều rất hay: việc chung làm xong, người ta nhớ ai? Người ta nhớ người đã gánh việc nặng nhất, người đã nhường nhịn nhiều nhất, người đã làm cho cả nhóm êm ấm. Không ai nhớ người đã thắng trong cuộc họp. Thắng trong họp thì quên ngay. Còn người làm cho việc xong và tình còn, thì người ta nhớ lâu.
Cái tôi giống như một cục đá trong giày. Đi một mình thì còn chịu được. Đi chung với người khác, đường dài, thì đau lắm. Lấy cục đá ra, chân nhẹ, đi nhanh, mà đi chung cũng vui. Buông cái tôi không phải là mất mình. Mà là lấy cục đá ra khỏi giày để đi cho xa.
Việc xong, tình còn. Đó là thước đo của người làm việc chung giỏi. Việc xong mà tình hết, thì lần sau không còn ai làm chung nữa. Việc chưa xong mà tình còn, thì còn làm lại được. Còn cả việc lẫn tình đều còn, thì đó là thành công thật.
Lần họp tới, thử một lần buông cái tôi xuống. Nghe người khác nói hết. Ghi nhận ý hay của họ. Nhường một lần. Rồi xem việc chạy ra sao, xem lòng mình nhẹ ra sao. Có khi chỉ một lần đó thôi, sẽ thấy làm việc chung không còn là cực hình nữa. Mà thành niềm vui.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư