Con mình đi học về, kể rằng bạn cùng lớp được điểm cao hơn. Mình nghe xong thấy lòng chùng xuống. Sao con mình không giỏi bằng bạn. Sao con mình học mãi mà vẫn thua người ta. Tối đó mình ngồi nghĩ, càng nghĩ càng lo. Lo con thua kém, lo con sau này khổ, lo mình làm cha mẹ chưa đủ tốt.
Nỗi lo đó quen thuộc với nhiều người làm cha mẹ. Nhìn con nhà người ta rồi nhìn con mình. Thấy con mình thua ở chỗ nào là lo ở chỗ đó. Lo rồi thúc con học thêm, học nhiều hơn, học giỏi hơn. Con học mệt, cha mẹ cũng mệt. Nhà căng thẳng. Mà điểm số của con cũng chẳng khá lên bao nhiêu.
Cái khổ ở đây không nằm ở con. Cái khổ nằm ở cái thước so sánh trong lòng cha mẹ. Thước đó đo con mình bằng con nhà người ta. Đo mãi thì con mình lúc nào cũng thua, vì lúc nào cũng có người giỏi hơn. Hôm nay thua bạn này, mai thua bạn khác. So sánh không có điểm dừng. Chạy theo nó thì mệt cả đời.
Kinh có dạy rằng tâm vô sở trụ, liễu vô chấp trước, vô trụ chuyển chân. Nghĩa là tâm không bám vào đâu, hết chấp trước thì mới thấy được điều chân thật. Áp vào chuyện này, điều chân thật là: mỗi đứa trẻ có một khả năng riêng, một tốc độ riêng, một đường đi riêng. Bám vào cái thước so sánh thì không thấy được điều đó. Buông cái thước xuống mới thấy con mình thật sự là ai.
Thử buông một lần xem. Đừng hỏi con được mấy điểm, bạn được mấy điểm. Hãy hỏi con hôm nay học có vui không, có hiểu bài không, có chỗ nào khó không. Hỏi như thế, con sẽ kể thật. Mà nghe con kể, cha mẹ sẽ biết con cần giúp ở đâu. Giúp đúng chỗ thì con tiến bộ. Ép con chạy theo bạn thì con chỉ thấy mệt.
Cũng nên nhớ rằng điểm số không phải là tất cả. Có đứa trẻ học giỏi nhưng không biết thương người. Có đứa trẻ học trung bình nhưng sống tử tế, biết giúp đỡ bạn bè. Người lớn lên rồi mới thấy: điều làm nên một đời người không phải là điểm số năm lớp năm. Điều làm nên một đời người là tính cách, là lòng tốt, là sự kiên nhẫn. Những thứ đó không đo bằng điểm.
Nỗi sợ con thua kém bạn bè còn đến từ nỗi sợ của chính cha mẹ. Cha mẹ sợ người ta chê mình nuôi con không tốt. Sợ họ hàng so sánh. Sợ mình mất mặt. Nhìn kỹ thì nỗi lo này là của cha mẹ, không phải của con. Con không lo. Cha mẹ lo thay con. Rồi cha mẹ đẩy nỗi lo đó sang con. Con đang vui vẻ bỗng thấy mình phải giỏi hơn để cha mẹ khỏi xấu hổ. Gánh nặng đó không phải của con.
Buông nỗi sợ này không có nghĩa là mặc kệ con. Buông là thôi so sánh, không phải thôi quan tâm. Vẫn dạy con học, vẫn kèm con làm bài, vẫn khuyến khích con cố gắng. Nhưng cố gắng so với chính con ngày hôm qua, không phải so với bạn hôm nay. Con hôm nay hiểu bài hơn hôm qua là tiến bộ. Con hôm nay chăm hơn tháng trước là tiến bộ. Đo bằng thước của con, con lúc nào cũng có thể tiến lên.
Có một cách thực tập rất đơn giản. Mỗi tối, thay vì hỏi điểm, hãy hỏi con một điều con làm được hôm nay. Con trả lời được một câu, giải được một bài, giúp được một bạn. Nghe con kể, khen con một câu. Một câu khen đúng lúc làm con vui cả tuần. Mà con vui thì con học tốt hơn. Ép thì con sợ học. Khen thì con thích học. Đơn giản vậy thôi.
Cuối cùng, hãy thương con như con vốn là. Con không phải là bản sao của bạn nó. Con là một đứa trẻ riêng, với điểm mạnh riêng, điểm yếu riêng. Cha mẹ nào nhìn ra điểm mạnh của con mình, nuôi dưỡng điểm mạnh đó, thì con sẽ lớn lên vững vàng. Cha mẹ nào chỉ nhìn điểm yếu, chỉ thấy con thua người ta, thì con lớn lên với nỗi tự ti.
Buông nỗi sợ con mình thua kém bạn bè. Buông cái thước so sánh. Nhìn con bằng mắt thương. Đó là buông bỏ. Buông xong, lòng cha mẹ nhẹ. Mà lòng cha mẹ nhẹ thì con cũng nhẹ. Cả nhà cùng nhẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư