🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Bỏ dở việc học ngày xưa: tiếc một con đường, đừng tiếc cả đời

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Ông Ba năm nay đã ngoài sáu mươi. Ông làm nghề sửa xe, tay chân lúc nào cũng dính dầu mỡ. Có lần ngồi uống trà với bạn già, ông kể, hồi xưa ông học giỏi lắm. Ông thi đậu vào trường cấp ba của huyện, là niềm tự hào của cả nhà. Nhưng học được nửa năm, cha ông mất. Nhà nghèo, ông phải nghỉ học, đi làm phụ hồ nuôi mẹ và các em. Ông kể xong, cười một cái, rồi im lặng. Bạn ông an ủi, thôi, số phận vậy rồi. Ông gật đầu, nhưng trong lòng ông vẫn có một cái gì đó chưa yên. Đã mấy chục năm rồi, ông vẫn tiếc con đường học vấn ngày xưa.

Tiếc một con đường đã lỡ, nhiều người mang theo cả đời. Có người tiếc vì nghỉ học sớm để đi làm. Có người tiếc vì chọn sai nghề, giờ muốn đổi mà đã muộn. Có người tiếc vì ngày xưa có cơ hội đi học xa mà không dám đi. Cái tiếc đó, lúc đầu nó chỉ là một nỗi buồn thoáng qua. Nhưng nếu giữ nó lâu, nó thành một cái gánh. Mình làm gì cũng so với cái giá như ngày xưa. Giá như mình học tiếp, giờ mình đã khác. Giá như mình không nghỉ học, đời mình đã không vất vả như vậy. Cứ giá như hoài, mình quên mất hiện tại mình đang có gì.

Cái tiếc nó khổ ở chỗ, nó bắt mình sống hai lần. Một lần sống với đời thật của mình. Một lần sống với đời giả tưởng, cái đời mà mình đã không chọn. Trong đời giả tưởng đó, mình học hành thành đạt, mình có công việc tốt, mình không phải vất vả. Mình so đời thật với đời giả tưởng, đời thật lúc nào cũng thua. Nhưng đời giả tưởng thì không có thật. Mình có sống trong đó bao nhiêu năm cũng không thành thật được. Chỉ có đời thật mới là đời của mình.

Trong kinh Trung Bộ có một bài kinh rất nổi tiếng. Kinh Nhất Dạ Hiền Giả dạy rằng, không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai. Quá khứ đã qua rồi. Câu này nghe thì đơn giản, nhưng làm được thì khó. Quá khứ đã qua, nghĩa là con đường học vấn ngày xưa đã qua thật rồi. Ông Ba không thể quay lại tuổi mười bảy để đi học tiếp. Có tiếc bao nhiêu cũng không quay lại được. Hiểu được như vậy, không phải để mình buồn hơn. Mà để mình dừng lại, không đi tìm cái đã mất nữa. Tay mình buông ra, mới cầm được cái đang có.

Ông Ba nhìn lại đời mình. Ông nghỉ học sớm, nhưng ông nuôi được mẹ già, nuôi được các em ăn học. Các em ông giờ đều có công việc ổn định. Con ông cũng học hành đàng hoàng, có đứa đã vào đại học. Cái con đường học vấn mà ông tiếc, hóa ra nó không mất hẳn. Nó chỉ đi qua một ngã khác. Ông không học, nhưng ông cho em học, cho con học. Công sức của ông nằm trong những người đó. Nhìn như vậy, đời ông không hề uổng. Ông chỉ tiếc, vì ông cứ nhìn vào chỗ mình thiếu, mà quên nhìn vào chỗ mình đã làm được.

Học cũng không chỉ có một con đường. Ngày xưa ông không học trong trường, nhưng ông học nghề, học đời. Ông sửa xe giỏi, khách quen cả xóm. Ông học cách đối nhân xử thế, ai cũng quý. Đó cũng là học. Giờ ông sáu mươi tuổi, ông vẫn có thể học tiếp. Học chữ, học kinh, học một nghề mới cho vui. Có người bảy mươi tuổi còn học viết thư pháp, học đàn. Học không có tuổi hết hạn. Chỉ có cái tiếc mới làm mình tưởng là đã muộn.

Muốn buông cái tiếc xuống, hãy làm một việc cụ thể ngay hôm nay. Ông Ba thích đọc sách mà ngày xưa không có thời gian đọc, giờ mỗi tối đọc một chương. Ông muốn học chữ Hán, giờ đăng ký một lớp học online. Ông muốn viết lại câu chuyện đời mình, giờ cầm bút viết vài dòng mỗi ngày. Làm được một việc nhỏ, mình sẽ thấy, con đường học vấn không phải đã đóng lại. Nó vẫn mở, chỉ là mở theo một cách khác, vào một lúc khác.

Cũng nên nói với con cháu về cái tiếc của mình, nhưng nói bằng giọng nhẹ nhàng, không phải giọng than thở. Kể cho con nghe, hồi xưa ba phải nghỉ học để nuôi gia đình. Kể để con hiểu, con được đi học là một cái phúc. Kể để con trân trọng việc học, chứ không phải để con thấy ba khổ. Một câu chuyện kể đúng cách, nó thành bài học. Một câu chuyện kể với giọng tiếc nuối, nó thành gánh nặng cho con. Con nghe ba tiếc hoài, con sẽ thấy áy náy, như thể mình đang sống cuộc đời mà ba đã bỏ lỡ.

Tiếc một con đường, đừng tiếc cả đời. Con đường ngày xưa đã khép lại, nhưng đời mình vẫn còn nhiều con đường khác. Ông Ba sáu mươi tuổi, vẫn còn nhiều năm phía trước để học, để làm những điều mình thích. Buông cái tiếc xuống, ông mới thấy tay mình còn khỏe, mắt mình còn sáng, lòng mình còn muốn học. Quá khứ đã qua rồi. Còn hôm nay, hôm nay vẫn đang ở đây, chờ mình sống cho trọn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Lời dạy Cuối cùng của Đức Phật (TT Thích Nhật Từ soạn dịch) — “Không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai. Quá khứ đã qua rồi...” (trang 39); xem thêm Kinh Trung Bộ 131, Kinh Nhất Dạ Hiền Giả (HT Thích Minh Châu dịch, trung131.htm)
Bài liên quanBuông lời đã nói lỡ: nói rồi, đừng mang theo cả ngàyỐm mà không ai hỏi thăm: buông cái chờ đợi để tự thương mìnhBuông kỳ vọng mình phải luôn vui vẻ: buồn cũng được, đừng giả vờ