🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông tấm bằng cũ: giá trị mình không nằm trên giấy

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Chú thợ sửa xe đầu hẻm năm nay đã ngoài sáu mươi. Gặp ai chú cũng kể, hồi xưa chú học giỏi lắm, thi đâu đậu đó, có cả tấm bằng khen của tỉnh treo trong nhà. Tấm bằng đó chú treo ngay giữa nhà, ai vào cũng thấy. Nhưng con cháu trong nhà nghe mãi cũng chán. Có đứa nói, bằng hồi xưa thì để hồi xưa, bây giờ chú sửa xe giỏi là được rồi, cần gì kể mãi. Chú nghe xong, buồn cả tuần. Không phải vì đứa cháu hỗn. Mà vì chú chợt nhận ra, mình đang sống bằng một tấm bằng đã cũ mấy chục năm.

Tấm bằng, chức vụ, danh hiệu, những thứ đó ai cũng từng có, hoặc từng muốn có. Nó là dấu mốc của một thời mình cố gắng. Nó đáng tự hào. Nhưng nó là dấu mốc, không phải là con người mình. Con người mình lớn hơn tấm bằng đó nhiều. Mình là người cha, người chồng, người thợ sửa xe giỏi, người hàng xóm tốt bụng. Tấm bằng chỉ nói được một phần rất nhỏ về mình, vào một thời điểm rất xa rồi.

Trong tám ngọn gió làm rung chuyển thế gian, có được và mất, danh thơm và tiếng xấu, ca tụng và khiển trách, hạnh phúc và đau khổ. Danh thơm nằm trong đó. Được nằm trong đó. Cả tám ngọn gió này đều thổi qua đời mình mỗi ngày. Người nào cũng bị thổi. Khác nhau chỉ ở chỗ, người trí đứng vững, người chưa trí thì nghiêng ngả theo gió. Được khen thì vui, bị chê thì buồn. Có danh thì phồng, mất danh thì xẹp. Cứ thế, cả đời mình bị gió đưa đi, không tự chủ được.

Kinh Pháp Cú dạy rằng, như ngọn núi vững vàng trong phong ba bão táp, người trí cũng như vậy, bình thản trước khen chê. Ngọn núi không vì gió mà lay. Người trí không vì có danh mà phồng, không vì mất danh mà xẹp. Núi vẫn là núi. Người vẫn là người. Danh hiệu chỉ là gió thoảng qua.

Sách cũng dạy rằng, báu sẵn trong mình, thôi tìm kiếm. Câu này nói về một người đã tìm thấy cái quý ngay trong mình, nên không còn phải chạy đi tìm ở bên ngoài nữa. Cái quý đó là gì. Là đôi tay mình còn làm được việc. Là kinh nghiệm mình tích lũy bao nhiêu năm. Là sự tử tế mình đối xử với người khác mỗi ngày. Những thứ đó không nằm trên tấm bằng. Nó nằm trong con người mình, ở hiện tại, không phải ở quá khứ.

Giữ khư khư tấm bằng cũ, thật ra là vì mình sợ. Sợ rằng, nếu không còn tấm bằng đó, mình sẽ chẳng còn gì. Sợ rằng hiện tại của mình không bằng quá khứ. Nỗi sợ đó làm mình bám chặt lấy quá khứ. Nhưng thử nghĩ xem, quá khứ có giữ mình lại được không. Không. Quá khứ chỉ làm mình nặng thêm. Mình mang nó đi khắp nơi, kể cho khắp người nghe, mà người nghe thì mỗi lúc một ít đi. Đến một ngày, không còn ai muốn nghe nữa, mình sẽ thấy cô đơn lắm.

Buông tấm bằng cũ không có nghĩa là mình vứt nó đi, hay phủ nhận quá khứ. Tấm bằng vẫn treo đó, đẹp đó. Thi thoảng nhìn lại, mỉm cười một cái, thế là đủ. Không cần kể đi kể lại. Không cần dùng nó để chứng minh mình là ai. Mình là ai, việc mình làm hôm nay sẽ nói. Một người sửa xe giỏi hôm nay không cần phải kể chuyện mình đã từng học giỏi ra sao. Khách hàng nhìn vào tay nghề sẽ tự thấy.

Có người về hưu, cứ nhắc mãi chức vụ cũ. Tôi hồi xưa làm trưởng phòng, tôi hồi xưa quản lý cả trăm người. Nhắc mãi, mà quên mất rằng, bây giờ mình là ông nội, là bà ngoại, là người hàng xóm. Những vai trò đó cũng quan trọng không kém. Thậm chí còn quan trọng hơn. Vì nó là hiện tại. Là những người đang cần mình, đang thương mình, ngay lúc này.

Giá trị của mình không nằm trên giấy. Giấy thì mỏng, dễ rách, dễ ố vàng theo thời gian. Giá trị của mình nằm ở việc mình làm mỗi ngày. Nấu một bữa cơm ngon cho gia đình. Sửa một chiếc xe cho khách. Dạy cháu một điều hay. Giúp hàng xóm một việc nhỏ. Những việc đó không có bằng khen. Nhưng nó có thật. Và nó làm đời mình có ý nghĩa, ngay hôm nay.

Buông tấm bằng cũ xuống, lòng mình nhẹ hẳn. Mình không còn phải gồng lên để giữ hình ảnh ngày xưa. Mình được sống với ngày hôm nay, với những việc nhỏ mình làm được hôm nay. Và lạ lắm, khi mình thôi sống bằng tấm bằng cũ, người ta lại bắt đầu quý mình vì con người mình bây giờ. Quý thật, không phải vì tấm bằng, mà vì con người mình đang là.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Căn Bản Phật Giáo — Bình Anson: 'Bát Phong, là tám ngọn gió làm rung chuyển thế gian. Đó là: được và mất, danh thơm và tiếng xấu, ca tụng và khiển trách, hạnh phúc và đau khổ' (budsas_m/uni/u-cbpg/cbpg02.htm, trang 1)
• Cư Trần Lạc Đạo, tập 2 — Cư sĩ Chính Trực: Kinh Pháp Cú, 'Như ngọn núi vững vàng. Trong phong ba bão táp. Người trí cũng như vậy. Bình thản trước khen chê' (budsas_m/uni/u-cutranld2/cutldao2-05.htm, trang 1)
• Đạo Phật và nền trật tự đạo đức mới — Thích Minh Châu: 'Báu sẵn trong mình, thôi tìm kiếm' (budsas_m/uni/1-bai/phap019.htm, trang 1)
Bài liên quanBuông cái muốn giữ người ở lại bằng mọi giáBuông cơn giận khi bị lừa mất tiền qua điện thoạiBuông thói quen giữ mọi thứ "biết đâu sau này cần"