Anh Quân chuẩn bị cả tuần cho buổi gặp bạn thân. Anh đặt bàn, mua quà sinh nhật, xin nghỉ làm sớm. Sáu giờ chiều, đúng lúc anh đang thay áo, điện thoại reo. Bạn nhắn: "Xin lỗi, tối nay bận đột xuất, để hôm khác nhé."
Anh Quân đọc xong, tay khựng lại. Bực. Không phải bực vì mất buổi tối. Mà bực vì cảm giác mình không được tôn trọng. Mình chuẩn bị bao nhiêu, người ta hủy chỉ bằng một tin nhắn. Anh ngồi phịch xuống ghế, cả buổi tối không làm gì, chỉ nghĩ đi nghĩ lại: "Nó coi mình ra gì?"
Có ai chưa từng bị hủy hẹn như vậy không? Chắc là ít lắm. Hủy hẹn là chuyện thường. Nhưng cái bực sau khi bị hủy hẹn thì không thường chút nào. Nó ở lại cả buổi tối, có khi cả mấy ngày. Mình ăn không ngon, ngủ không yên, gặp ai cũng muốn kể: "Hôm qua nó hủy hẹn với tôi, vô duyên ghê."
Sách Thiền có dạy về tám ngọn gió: được và mất, khen và chê, vui và khổ. Tám thứ ấy thổi vào ai cũng động, trừ người đã định tâm. Được gặp bạn thì vui, bị hủy hẹn thì bực, đó là gió. Gió thì làm sao mà tránh được. Nhưng người có định thì gió qua rồi, lòng vẫn đứng yên. Người không có định thì gió thổi một cái, lòng mình bay theo cả buổi.
Vấn đề là mình hay diễn giải thêm. Bạn hủy hẹn, mình không chỉ thấy một buổi hẹn bị hủy. Mình còn thấy: "Nó không coi mình ra gì. Nó có người khác quan trọng hơn. Tình bạn này chắc hết rồi." Một tin nhắn ngắn, mình diễn thành một bộ phim dài. Mà bộ phim ấy, toàn do mình tự viết kịch bản, tự đóng vai nạn nhân.
Có một câu chuyện xưa kể rằng, có người đi tìm tâm của mình, tìm mãi không được, rồi chợt an tâm. Nghe lạ, nhưng ngẫm thì thấm: cái tâm bực bội ấy, mình càng tìm lý do cho nó, nó càng lớn. Mình càng hỏi "sao nó làm vậy với mình", mình càng khổ. Đến lúc mình thôi hỏi, thôi tìm, thì tự nhiên lòng mình yên lại. Không phải vì chuyện đã giải quyết xong. Mà vì mình không còn nuôi nó nữa.
Buông cái bực khi bị hủy hẹn, thực tập thế này. Việc thứ nhất: nhắn lại một câu nhẹ nhàng, ví dụ "Ừ, hôm khác gặp nhé", rồi thôi, đừng nhắn thêm câu nào có ý trách móc. Việc thứ hai: đừng gọi điện cho người thứ ba để kể tội bạn mình. Kể một lần thì hả giận, kể ba lần thì thành oán. Việc thứ ba: dùng buổi tối trống đó cho mình. Nấu một món ngon, xem một bộ phim, gọi điện cho người thân. Buổi tối ấy không hỏng vì một tin nhắn. Nó chỉ hỏng nếu mình ôm tin nhắn ấy đi ngủ.
Anh Quân sau này kể lại, hôm đó anh làm đúng như vậy. Anh nhắn lại một câu, rồi đi ăn một mình ở quán quen. Ăn xong, anh về nhà đọc sách. Hôm sau, bạn anh gọi lại, xin lỗi đàng hoàng, hẹn lại vào cuối tuần. Anh cười: "Hóa ra nó bận thật. Mà hôm đó nếu mình giận, mình đã mất một người bạn chỉ vì một buổi tối."
Cũng cần phân biệt hai trường hợp. Bạn hủy hẹn một lần vì bận thật, thì buông là đúng. Nhưng nếu một người hủy hẹn với mình lần nào cũng hủy, hẹn mười lần thì hủy chín lần, thì đó không còn là chuyện buông hay không buông nữa. Đó là lúc mình cần nhìn lại mối quan hệ này. Buông cái bực không có nghĩa là buông luôn cả sự tôn trọng dành cho chính mình. Mình vẫn có thể nói thẳng: "Mình quý bạn, nhưng bạn hủy hẹn nhiều quá, mình cũng buồn." Nói xong rồi, người ta thay đổi thì tốt, không thay đổi thì mình bớt hẹn lại, dành thời gian cho người trân trọng mình hơn.
Người ta hủy hẹn, có khi vì bận thật, có khi vì vô tâm, có khi vì họ đang mệt. Mình không biết được. Mà không biết thì đừng đoán. Đoán toàn đoán xấu, rồi tự làm khổ mình. Buông cái bực xuống, buổi tối còn lại của mình vẫn là của mình. Giữ cái bực lại, buổi tối ấy thuộc về người đã hủy hẹn mất rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư