Chị Mai mất mẹ đã hai năm. Trong điện thoại chị còn một đoạn ghi âm ngắn, mẹ chị hát ru cháu. Chị nghe đi nghe lại, đến mức thuộc lòng từng tiếng thở. Nhưng càng nghe, chị càng sợ. Chị sợ một ngày nào đó, mình sẽ quên giọng mẹ. Quên cách mẹ cười, quên cách mẹ gọi tên mình. Chị kể: "Em giữ đoạn ghi âm như giữ mạng sống. Điện thoại mà hỏng thì em mất mẹ lần nữa."
Nỗi sợ quên người đã khuất là một nỗi sợ rất thật. Mình không sợ quên ngày giỗ, quên địa chỉ nghĩa trang. Mình sợ quên những thứ sống động nhất: giọng nói, tiếng cười, mùi thức ăn mẹ nấu, cái cách mẹ xoa đầu mình. Những thứ ấy không ghi vào sổ được. Mà trí nhớ của mình thì cứ mờ dần theo năm tháng, mình biết vậy, nên mình sợ.
Chị Mai giữ đoạn ghi âm, thực ra là giữ nỗi sợ. Sợ quên. Sợ mất thêm một lần nữa. Nhưng càng giữ chặt, chị càng khổ. Vì mỗi lần nghe lại, chị lại nhớ mẹ, lại khóc, lại sợ. Đoạn ghi âm không làm mẹ sống lại. Nó chỉ làm nỗi sợ của chị sống lại, mỗi ngày một lần.
Kinh Kim Cương có câu: nên sinh tâm ở nơi không dựa nương. Nói theo lời thường: đừng trụ lòng mình vào một vật, một đoạn ghi âm, một kỷ vật. Vì vật nào rồi cũng hỏng, ghi âm nào rồi cũng mất, điện thoại nào rồi cũng thay. Trụ vào đó thì lòng mình cũng mong manh như cái điện thoại vậy. Hỏng một cái là mất tất cả.
Có một câu chuyện xưa kể rằng, có người đi tìm tâm của mình, tìm mãi không được, rồi chợt an tâm. Chị Mai cũng vậy. Chị đi tìm giọng mẹ trong đoạn ghi âm, tìm mãi, mà càng tìm càng sợ mất. Đến lúc chị hiểu rằng giọng mẹ không nằm trong đoạn ghi âm, chị mới an tâm. Giọng mẹ nằm ở đâu? Nằm trong cách chị ru con ngủ, giống hệt cách mẹ đã ru chị. Nằm trong món canh chị nấu, giống hệt món canh mẹ nấu. Nằm trong câu chị dặn con: "Đi đâu cũng nhớ đường về."
Buông nỗi sợ quên giọng cha mẹ, thực tập thế này. Việc thứ nhất: ghi lại kỷ niệm bằng chữ. Viết ra những câu mẹ hay nói, những món mẹ hay nấu, những lần mẹ cười. Chữ viết không hỏng như điện thoại, mà đọc lại thì nhớ rõ hơn nghe. Việc thứ hai: kể cho con nghe về bà. Kể mỗi tuần một chuyện nhỏ. Con nghe rồi, con nhớ, rồi con kể lại cho con của nó. Như vậy, mẹ không chỉ sống trong trí nhớ của mình, mà sống trong trí nhớ của cả nhà. Việc thứ ba: giữ thói quen tốt của mẹ trong đời mình. Mẹ hay dậy sớm, mình dậy sớm. Mẹ hay giúp người, mình giúp người. Mẹ sống trong cách mình sống, thì mình quên làm sao được.
Chị Mai làm theo. Chị viết một cuốn sổ nhỏ, ghi lại những câu mẹ hay nói. Chị kể cho con nghe về bà ngoại mỗi tối. Chị nấu món canh mẹ hay nấu, dù nấu chưa ngon bằng mẹ. Chị nói: "Em vẫn sợ quên. Nhưng em không còn giữ đoạn ghi âm như giữ mạng sống nữa. Em hiểu rồi, mẹ không ở trong đoạn ghi âm. Mẹ ở trong cách em sống mỗi ngày."
Chị Mai còn làm một việc nữa: chị giữ lại mùi vị của mẹ. Mẹ chị nấu canh chua rất ngon, chị học nấu theo, nấu chưa ngon bằng, nhưng mỗi lần nấu, cả nhà lại nhớ đến mẹ. Mẹ chị hay hát ru, chị hát ru con bằng chính bài hát ấy. Giọng chị không giống giọng mẹ, nhưng bài hát thì vẫn là bài hát của mẹ. Hóa ra người đã đi rồi, họ để lại cho mình nhiều thứ hơn một đoạn ghi âm. Họ để lại món ăn, bài hát, thói quen, cách thương người. Những thứ ấy không nằm trong điện thoại, không sợ hỏng, không sợ mất. Chỉ cần mình còn sống như vậy, mẹ còn ở đó.
Người thân đã đi rồi, mình có giữ gì cũng không giữ được họ lại. Nhưng mình giữ được cách họ đã sống, cách họ đã thương mình. Giữ bằng cách sống như họ đã sống, thương như họ đã thương. Như vậy, có quên giọng nói thì cũng không sao. Vì giọng nói có thể mờ đi, nhưng cách sống thì ở lại, trong mình, trong con mình, lâu dài hơn bất kỳ đoạn ghi âm nào.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư