Bữa trưa ở công ty, mọi người ăn rất nhanh. Cơm vừa dọn ra, mười phút sau đã hết. Có người vừa ăn vừa xem điện thoại. Có người vừa ăn vừa nói chuyện công việc. Có người ăn xong, đứng dậy ngay, chạy đi làm tiếp. Không ai để ý mình vừa ăn gì. Không ai nhớ mình đã nhai bao nhiêu lần. Ăn xong, bụng vẫn thấy đói. Hoặc thấy đầy, thấy khó chịu. Ăn nhanh, tưởng là tiết kiệm thời gian. Thật ra, mình đang làm khổ dạ dày của mình.
Ăn nhanh có hại lắm. Thức ăn chưa được nhai kỹ đã trôi xuống dạ dày. Dạ dày phải làm việc nhiều hơn. Nó co bóp mạnh hơn, tiết nhiều dịch vị hơn. Lâu ngày, dạ dày mệt mỏi, sinh ra đau. Đầy hơi. Ợ chua. Khó tiêu. Nhiều người bị đau dạ dày, đi khám, bác sĩ hỏi đầu tiên là anh ăn uống thế nào. Có ăn nhanh không. Có nhai kỹ không. Câu hỏi ấy không phải ngẫu nhiên. Cách ăn, quyết định sức khỏe của dạ dày.
Trong sách Thiền Và Sức Khỏe của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc có một câu rất hay. Ở đây có thể gọi là thiền ăn. Ăn chậm, nhai kỹ, ta được dịp lắng nghe ta, nghe tiếng rào rạo của hai hàm. Thiền ăn, tức là ăn trong chánh niệm. Ăn mà biết mình đang ăn. Nhai mà biết mình đang nhai. Nghe tiếng hàm răng rào rạo. Cảm nhận vị ngon của thức ăn. Một bữa ăn như thế, không chỉ nuôi cơ thể. Nó còn nuôi cả tâm hồn.
Nhai kỹ có tác dụng rất thực tế. Khi mình nhai kỹ, thức ăn được nghiền nhỏ. Nước bọt tiết ra nhiều, trộn đều với thức ăn. Dạ dày nhận được thức ăn đã mềm, đã nhỏ, làm việc nhẹ nhàng hơn. Tiêu hóa tốt hơn. Cơ thể hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn. Ăn cùng một lượng cơm, người nhai kỹ sẽ no lâu hơn, khỏe hơn. Người ăn nhanh, nuốt vội, ăn nhiều mà vẫn đói, vẫn mệt.
Nhai kỹ còn giúp mình ăn ít lại. Vì khi ăn chậm, não có thời gian nhận tín hiệu no từ dạ dày. Ăn nhanh, não chưa kịp nhận tín hiệu, mình đã ăn quá nhiều. Ăn quá no, bụng nặng, người mệt. Ăn chậm, nhai kỹ, mình sẽ dừng lại đúng lúc. Vừa đủ no. Không thừa. Không thiếu. Người xưa dạy, ăn uống điều độ. Ăn chậm, nhai kỹ, chính là một cách ăn điều độ.
Tập nhai kỹ không khó. Chỉ cần làm ba việc. Thứ nhất, khi ăn, đặt điện thoại xuống. Đừng vừa ăn vừa xem. Mắt nhìn màn hình, miệng nhai máy móc, thức ăn trôi tuột xuống bụng. Thứ hai, mỗi miếng cơm, nhai ít nhất hai mươi lần. Đếm cũng được. Ban đầu thấy chậm, thấy khó chịu. Nhưng vài ngày sau, thành thói quen. Thứ ba, đặt đũa xuống giữa các miếng ăn. Ăn một miếng, đặt đũa xuống, nhai xong rồi mới gắp miếng khác. Cách này giúp mình ăn chậm lại một cách tự nhiên.
Có người bảo, ăn chậm thì mất thời gian. Một bữa ăn ba mươi phút, làm gì có thời gian. Nhưng thử nghĩ xem. Một ngày có ba bữa ăn. Mỗi bữa thêm mười phút, tổng cộng ba mươi phút. Ba mươi phút ấy, đổi lại một dạ dày khỏe, một bữa ăn ngon miệng, một đầu óc thư giãn. Có đáng không. Rất đáng. Người làm việc căng thẳng cả ngày, bữa ăn là lúc duy nhất để nghỉ ngơi. Ăn vội, mình mất cả khoảng nghỉ ấy.
Bà ngoại hay dặn con cháu, ăn phải nhai kỹ, nuốt chậm. Bà bảo, dạ dày không có răng. Mình không nhai kỹ, dạ dày phải làm thay răng. Nó làm thay mãi, nó mệt. Nó mệt, mình đau. Câu nói của bà giản dị. Nhưng đúng với những gì sách vở dạy. Nhai kỹ là giúp dạ dày. Giúp dạ dày là giúp chính mình.
Trẻ con cũng cần tập nhai kỹ từ nhỏ. Nhiều đứa trẻ ăn cơm, nhai vài cái rồi nuốt. Có đứa ngậm cơm trong miệng, không chịu nuốt. Cha mẹ nên dạy con nhai kỹ. Vừa ăn vừa trò chuyện nhẹ nhàng. Khen con khi con nhai kỹ. Đừng ép con ăn nhanh. Đừng dọa con nếu con ăn chậm. Bữa ăn của trẻ nên vui vẻ, thong thả. Ăn chậm, nhai kỹ từ nhỏ, lớn lên dạ dày sẽ khỏe.
Bữa cơm hôm nay, hãy thử ăn chậm lại. Đặt điện thoại xuống. Gắp một miếng cơm. Nhai kỹ. Nghe tiếng hàm răng rào rạo. Cảm nhận vị ngọt của cơm, vị thơm của thức ăn. Ăn xong, bụng nhẹ nhõm. Người cũng nhẹ nhõm. Một thói quen nhỏ, nhưng sức khỏe của dạ dày bắt đầu từ đó. Nội dung bài này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư