Anh đi làm xa, cả năm mới về quê được hai lần. Lần nào về, mẹ cũng hỏi: con muốn ăn gì, để mẹ nấu. Anh bảo: gì cũng được mẹ ơi. Mẹ nghĩ một lát rồi đi chợ, mua cá lóc về nấu canh chua, luộc thêm đĩa rau muống, kho một nồi thịt kho trứng. Toàn món ngày xưa. Anh ăn ba chén cơm, mồ hôi chảy mà vẫn thấy ngon. Mẹ nhìn anh ăn, cười không nói gì.
Mâm cơm quê có một sức mạnh lạ. Nó không phải là mâm cao cỗ đầy. Chỉ là canh chua, rau luộc, cá kho. Nhưng ăn vào, bao nhiêu ký ức ùa về. Nhớ hồi nhỏ đi học về, đói bụng, chạy vào bếp, mẹ múc cho chén cơm nguội chan canh. Nhớ những bữa cơm cả nhà quây quần, cha gắp cho con miếng cá ngon nhất. Nhớ tiếng mẹ gọi: ăn cơm đi con, cơm nguội hết rồi. Mâm cơm quê là cả một thời thơ ấu.
Sách Thọ Khang Bảo Giám có câu: khiến cho cha mẹ vui lòng, phô trọn lòng hiếu dưỡng. Vui lòng cha mẹ có nhiều cách. Nhưng cách dễ nhất, gần nhất, là ăn cùng cha mẹ một bữa cơm ngon. Cha mẹ già không cần con mua sơn hào hải vị. Họ cần con ngồi xuống, ăn món họ nấu, khen một câu ngon. Một câu khen đó, với người mẹ cả đời nấu cơm cho con, quý hơn bất cứ món quà nào.
Hiếu ở mâm cơm quê không chỉ là ăn món mẹ nấu. Mà còn là nấu món mẹ thích, cho mẹ ăn. Cả đời mẹ nấu cho con ăn. Giờ con lớn rồi, biết nấu rồi, hãy nấu cho mẹ một bữa. Hỏi mẹ thích ăn gì. Mẹ bảo gì cũng được, thì nấu món ngày xưa mẹ hay nấu cho mình, giờ mình nấu lại cho mẹ. Mẹ ăn một miếng, cười bảo: con nấu ngon hơn mẹ rồi. Câu đó nghe đơn giản, nhưng với người mẹ, đó là niềm vui lớn. Con mình đã lớn, đã biết lo cho mình.
Sách Cổ Học Tinh Hoa kể chuyện bầy tôi nhà vua nói: chúng tôi đội ơn vua có cơm rau mà ăn, cũng còn chẳng muốn chết. Cơm rau đạm bạc mà ăn trong vui vẻ, còn hơn mâm cao cỗ đầy mà ăn trong buồn bực. Mâm cơm nhà, quan trọng không phải là món gì, mà là ăn với ai, ăn trong không khí nào. Cả nhà ngồi lại, gắp cho nhau, kể nhau nghe chuyện ngày hôm nay, đó mới là bữa cơm ngon.
Nhiều người con đi làm xa, về thăm nhà thì mua thật nhiều đồ ngon, thịt cá ê hề, bày ra mâm lớn. Ý thì tốt, muốn cha mẹ ăn ngon. Nhưng cha mẹ già ăn không được bao nhiêu. Họ nhìn mâm đầy, vừa vui vừa xót tiền. Rồi dọn dẹp mệt, đồ ăn thừa nhiều, họ lại tiếc. Hiếu không nằm ở mâm đầy. Hiếu nằm ở món cha mẹ thích, nấu vừa đủ, ăn cùng nhau vui vẻ. Một nồi canh chua cá lóc, một đĩa rau luộc chấm mắm, cả nhà ăn hết sạch, còn hơn mâm lớn ăn thừa một nửa.
Anh bây giờ mỗi lần về quê đều học mẹ nấu một món. Mẹ chỉ, anh làm. Mẹ bảo: nêm nhạt thôi, cha mày huyết áp cao. Anh ghi nhớ. Học xong, anh nấu lại cho mẹ ăn. Mẹ ăn, gật gù: được rồi đó, mai mốt về nấu cho vợ con ăn. Anh cười. Anh biết, học nấu món của mẹ không chỉ là học một công thức. Mà là giữ lại hương vị của nhà mình. Sau này mẹ không còn nấu được nữa, anh vẫn nấu được món đó, cho con anh ăn. Hương vị nhà mình, nhờ thế mà còn mãi.
Cha mẹ còn sống, hãy ăn cùng họ nhiều bữa cơm. Đừng đợi tới giỗ mới về ăn một bữa. Giỗ thì mâm lớn, nhưng người ngồi ăn không còn là cha mẹ nữa. Ăn cùng cha mẹ khi họ còn sống, dù chỉ là chén cơm nguội chan canh chua, cũng quý hơn mâm cỗ ngày giỗ. Nấu món mẹ thích, ăn món cha thích, ngồi cùng nhau một bữa. Hiếu, có khi chỉ đơn giản vậy thôi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư