Đứa cháu được ông cho một gói bánh. Nó cầm lấy, quay đi. Mẹ gọi lại: Con cảm ơn ông chưa? Đứa nhỏ lí nhí: Con cảm ơn ông. Ông cười, xoa đầu cháu. Chỉ một câu cảm ơn thôi, mà cả nhà thấy ấm. Dạy con biết ơn, bắt đầu từ những câu nhỏ như vậy.
Nhiều người nghĩ, biết ơn là chuyện tự nhiên. Lớn lên rồi sẽ tự biết. Nhưng không phải vậy. Biết ơn phải được dạy. Trẻ con sinh ra chỉ biết nhận. Nhận sữa, nhận áo, nhận đồ chơi, nhận tình thương. Nếu không ai dạy, trẻ sẽ tưởng mọi thứ tự nhiên mà có. Ông bà cho quà là chuyện đương nhiên. Cha mẹ lo cho mình là bổn phận. Lớn lên, trẻ mang theo cái tưởng đó, đi đâu cũng đòi hỏi, cũng trách móc.
Người xưa dạy, phải biết kính trọng cha mẹ, phải biết nghe lời cha mẹ. Trên đời này, chỉ có tình của cha mẹ đối với con cái là chân thật hơn cả. Câu này nói về cha mẹ, nhưng cũng đúng với ông bà. Ông bà thương cháu, thương bằng cả một đời dành dụm. Ông nhịn ăn, nhịn mặc, để dành cho cháu hộp sữa, cái áo mới. Bà thức khuya may áo, sáng dậy sớm nấu cháo cho cháu. Những việc đó, trẻ con không tự thấy được. Phải có người kể cho trẻ nghe.
Dạy con biết ơn ông bà, trước hết là kể cho con nghe chuyện của ông bà. Kể ông ngày xưa đi làm vất vả thế nào. Kể bà nuôi cha mẹ con lớn lên ra sao. Không cần kể dài. Kể ngắn thôi, kể lúc ăn cơm, kể lúc đi đường. Trẻ nghe nhiều, sẽ nhớ. Nhớ rồi sẽ thương. Thương rồi sẽ tự biết ơn. Người lớn hay nói, con nít biết gì. Nhưng con nít biết hết. Chỉ là chưa ai nói cho nó nghe.
Thứ hai, cho con làm việc nhỏ cho ông bà. Rót cho ông ly nước. Lấy cho bà cái kính. Bóp vai cho ông một lúc. Đừng nghĩ con còn nhỏ, làm không được. Trẻ làm vụng về cũng được. Quan trọng là trẻ được tập cho đi, chứ không chỉ nhận. Cho đi một lần, trẻ sẽ hiểu cảm giác của người cho. Hiểu rồi, lần sau trẻ sẽ tự làm, không cần nhắc.
Thứ ba, chính cha mẹ phải làm gương. Con không nghe lời dạy hiếu, con chỉ nhìn cách mình sống. Cha mẹ đối với ông bà ra sao, con nhìn hết. Cha mẹ về thăm ông bà thường xuyên, con sẽ thấy đó là chuyện bình thường. Cha mẹ gọi điện hỏi thăm ông bà mỗi ngày, con sẽ học theo. Cha mẹ gắt gỏng với ông bà, con cũng sẽ gắt gỏng với cha mẹ sau này. Gương của cha mẹ, mạnh hơn mọi lời dạy.
Ông bà kể chuyện ngày xưa, cũng là lúc dạy con biết ơn. Ông kể ngày xưa đi làm đồng, nắng chang chang, về nhà chỉ có bát cơm với rau. Bà kể ngày xưa nuôi cha con, không có sữa bột, chỉ có nước cơm. Trẻ nghe, có thể chưa hiểu hết. Nhưng trẻ sẽ nhớ. Nhớ ông bà đã cực khổ. Nhớ nhà mình có hôm nay, là nhờ ông bà ngày xưa chịu khó. Lớn lên, trẻ sẽ không dám coi thường những gì mình đang có.
Dạy con biết ơn, cũng là dạy con chào hỏi mỗi ngày. Đi học về, chào ông bà. Ăn cơm, mời ông bà. Có quà, chia cho ông bà trước. Những việc nhỏ đó, làm mỗi ngày, sẽ thành thói quen. Thói quen tốt, theo con suốt đời. Đừng đợi con lớn mới dạy. Dạy từ lúc con còn nhỏ, dạy bằng những việc nhỏ nhất. Con chào ông bà hôm nay, mai con sẽ biết cảm ơn ông bà. Biết cảm ơn rồi, sẽ biết thương. Biết thương rồi, sẽ biết hiếu.
Câu ca dao người Việt mình thuộc lòng: Một lòng thờ mẹ kính cha, cho tròn chữ hiếu, mới là đạo con. Dạy con biết ơn ông bà, chính là dạy con chữ hiếu từ lúc còn nhỏ. Chữ hiếu không phải đợi con lớn mới học. Chữ hiếu học từ câu cảm ơn đầu tiên, từ ly nước rót cho ông, từ cái ôm dành cho bà. Nhỏ vậy thôi, nhưng đó là gốc. Gốc vững rồi, cây mới lớn lên thẳng được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư