Anh Tuấn đi làm ở thành phố đã mười năm. Mỗi tháng anh gửi tiền về quê cho cha mẹ, tháng nào cũng đều đặn. Nhưng cha mẹ anh vẫn lo. Mẹ anh gọi điện, hỏi: con ăn cơm chưa, con ngủ có ngon không, công việc có mệt không, sao tháng này con gầy vậy. Anh cười: mẹ lo gì, con lớn rồi, con tự lo được. Nhưng mẹ anh vẫn lo, vẫn gọi, vẫn hỏi. Có hôm anh bực mình, nói: mẹ đừng lo nữa, con ba mươi tuổi rồi, không phải trẻ con. Mẹ anh im lặng, rồi nói: ừ, mẹ biết rồi. Từ hôm đó, mẹ ít gọi hơn. Anh thấy nhẹ nhõm. Nhưng anh không biết, mẹ anh vẫn lo, chỉ là không dám hỏi nữa.
Người xưa có câu: cha mẹ còn, con không đi xa; nếu đi xa thì phải cho cha mẹ biết mình đi đâu, làm gì, khi nào về. Câu này được ghi lại trong Kinh Sám Hối. Nghĩa là con đi xa không phải là bất hiếu, nhưng đi mà để cha mẹ không biết mình ở đâu, sống ra sao, thì cha mẹ ở nhà ngày nào cũng lo. Cái lo đó, theo năm tháng, làm cha mẹ già đi nhanh hơn cả bệnh tật. Người con trưởng thành không phải là người không cần cha mẹ nữa. Người con trưởng thành là người biết rằng cha mẹ vẫn lo cho mình, và mình phải sống sao cho cha mẹ bớt lo.
Vì sao cha mẹ cứ lo mãi, dù con đã lớn, đã đi làm, đã lập gia đình? Vì trong mắt cha mẹ, con vẫn là đứa trẻ ngày xưa. Ngày con còn nhỏ, cha mẹ lo con đói, lo con lạnh, lo con ngã. Giờ con đã lớn, cha mẹ vẫn lo, chỉ khác là lo con mệt, lo con áp lực, lo con ốm mà không ai chăm. Có một câu thơ trong kho sách cổ viết rằng: ở đời ai cũng có lần làm cha mẹ mới biết ơn sinh thành. Nghĩa là chỉ khi mình làm cha làm mẹ, mình mới hiểu nỗi lo của cha mẹ mình. Người chưa làm cha mẹ thì khó hiểu hết. Nhưng dù chưa hiểu hết, mình vẫn có thể làm một việc: đừng để cha mẹ phải lo thêm vì mình.
Không để cha mẹ lo lắng là làm sao? Trước hết là báo tin cho cha mẹ biết mình ổn. Đi xa thì gọi về, nhắn về, cho cha mẹ biết mình đang ở đâu, làm gì, ăn uống ra sao. Không cần kể lể nhiều, chỉ cần một tin nhắn: con khỏe, mẹ đừng lo. Một tin nhắn như vậy, với cha mẹ, quý hơn cả số tiền con gửi về. Vì tiền thì cha mẹ cất vào tủ, còn tin nhắn thì cha mẹ đọc đi đọc lại, yên lòng mà ngủ.
Thứ hai là sống cho đàng hoàng, đừng để cha mẹ phải lo vì chuyện của mình. Đi làm thì giữ sức khỏe, đừng thức khuya quá, đừng để ốm đau. Tiền bạc thì chi tiêu cẩn thận, đừng vay nợ lung tung. Vợ chồng thì hòa thuận, đừng để cha mẹ phải nghe chuyện cãi nhau. Con cái thì dạy dỗ cho tốt, đừng để cha mẹ phải lo cho cháu. Những việc này nghe thì là chuyện của mình, nhưng thật ra đều là hiếu. Vì mỗi rắc rối của mình đều biến thành một đêm mất ngủ của cha mẹ.
Thứ ba là đừng giấu cha mẹ những chuyện lớn. Có người con gặp khó khăn, mất việc, bệnh tật, nợ nần, mà giấu cha mẹ, sợ cha mẹ lo. Giấu như vậy có khi lại làm cha mẹ lo hơn. Vì cha mẹ cảm nhận được, con mình có chuyện mà không nói. Cha mẹ sẽ đoán, sẽ lo lắng gấp đôi. Nói thật với cha mẹ, trong khả năng chịu đựng của cha mẹ, để cha mẹ cùng lo với mình, có khi lại nhẹ hơn là giấu. Cha mẹ không cần con mình lúc nào cũng thành công. Cha mẹ chỉ cần biết con mình đang ở đâu, đang ra sao, để còn biết đường mà thương.
Anh Tuấn sau này kể lại, có lần anh bị ốm, nằm một mình trong phòng trọ, sốt cao, không ai biết. Mẹ anh gọi điện, nghe giọng anh khàn, mẹ hỏi: con ốm phải không? Anh chối: không, con khỏe. Mẹ anh im lặng một lúc, rồi nói: con đừng giấu mẹ, mẹ nghe là biết. Hôm sau, mẹ anh bắt xe lên thành phố, mang theo cháo, thuốc, ngồi chăm anh ba ngày. Anh nằm đó, nhìn mẹ, mới hiểu: cha mẹ lo cho mình không phải vì mình chưa lớn, mà vì thương mình. Thương thì lo, đó là lẽ tự nhiên. Việc của mình không phải là bảo cha mẹ đừng lo, mà là sống sao cho cha mẹ có thể yên lòng mà lo ít đi.
Con cái trưởng thành, hiếu là không để cha mẹ lo lắng. Không phải là không bao giờ làm cha mẹ lo, vì cha mẹ thương con thì lúc nào cũng lo. Mà là lo ít đi, lo nhẹ đi, vì con đã biết tự lo cho mình, đã biết báo tin cho cha mẹ yên lòng, đã biết sống đàng hoàng để cha mẹ không phải thức trắng đêm vì mình. Một cuộc gọi về nhà mỗi tối, một tin nhắn con khỏe, một cuộc sống ngay thẳng, đó là cách báo hiếu thầm lặng mà bền bỉ nhất của người con đã trưởng thành.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư