Có một câu nói mà rất nhiều người Việt mình cả đời chưa từng nói với cha mẹ: "Con cảm ơn ba mẹ." Không phải vì không biết ơn. Mà vì ngượng. Vì quen im lặng. Vì nghĩ cha mẹ tự hiểu. Vì nghĩ nói ra nghe sến. Rồi một ngày, khi không còn cơ hội để nói nữa, người ta mới ngồi khóc và ước gì mình đã nói sớm hơn.
Trong kinh Vu Lan có kể tích Mục Kiền Liên cứu mẹ. Tôn giả Mục Kiền Liên là đệ tử xuất chúng của đức Phật, đã chứng được thần thông. Khi tìm thấy mẹ mình đang chịu khổ, ngài bưng bát cơm đến dâng mẹ. Nhưng cơm chưa tới miệng đã hóa thành than lửa, mẹ không ăn được. Thần thông của một mình ngài không cứu được mẹ. Đức Phật dạy rằng chỉ có nhờ thần lực của chúng Tăng, trong ngày Vu Lan là ngày Tự tứ, cùng nhau chú nguyện, mới cứu được. Ngày Vu Lan từ đó trở thành ngày của Phật tử đền ơn đáp nghĩa, ngày cầu siêu độ cho tiền nhân quá cố.
Câu chuyện đó dạy một điều rất thấm: báo hiếu không phải chuyện của một người làm một mình trong im lặng. Báo hiếu cần có lời, có hành động, có sự bày tỏ. Mục Kiền Liên có thần thông mà vẫn phải nhờ đến chúng Tăng, phải nhờ đến lời chú nguyện chung. Còn mình, không có thần thông, lại cứ im lặng, cứ nghĩ cha mẹ tự hiểu, thì làm sao ơn nghĩa được đền đáp cho trọn.
Cảm ơn cha mẹ không nhất thiết phải là một bài diễn văn. Nó có thể là một câu nói trong bữa cơm: "Cơm mẹ nấu ngon quá, con cảm ơn mẹ." Nó có thể là một tin nhắn ngắn: "Ba ơi, con cảm ơn ba đã lo cho con ăn học." Nó có thể là một câu nói khi cha mẹ ốm: "Ba mẹ cứ yên tâm nghỉ ngơi, cả nhà đã có con lo." Những câu đó nghe đơn giản, nhưng với cha mẹ, nó quý hơn bất cứ món quà đắt tiền nào.
Vì sao một lời cảm ơn lại quý đến vậy? Vì cha mẹ cả đời cho đi mà không đòi hỏi. Họ cho con ăn học, cho con cưới vợ gả chồng, cho con vốn liếng làm ăn, cho con cả tuổi trẻ và sức khỏe của mình. Họ cho nhiều đến mức chính họ cũng quên là mình đã cho. Một lời cảm ơn là cách nói với cha mẹ rằng: con thấy hết, con nhớ hết, con không coi những điều đó là hiển nhiên. Người cho đi mà được ghi nhận, lòng sẽ ấm lại, dù họ không nói ra.
Có người bảo: "Cha mẹ mình không quen nghe lời cảm ơn, nói ra sợ cha mẹ ngại." Đúng, có thể cha mẹ sẽ ngượng, sẽ xua tay: "Ơn nghĩa gì, chuyện thường mà." Nhưng đằng sau cái xua tay đó là niềm vui. Người già không cần con cái làm điều gì to tát. Họ chỉ cần biết con mình không vô ơn. Một lời cảm ơn đúng lúc có thể làm cha mẹ vui cả tuần.
Đừng đợi đến Vu Lan mới nói. Đừng đợi đến khi cha mẹ ốm nặng mới nói. Đừng đợi đến lúc đứng trước bàn thờ mới nói. Những lời cảm ơn nói với người đã khuất, dù chân thành đến đâu, người ra đi cũng không nghe được nữa. Lời cảm ơn chỉ có giá trị khi người nhận còn nghe được, còn mỉm cười được, còn đáp lại được.
Trong sách Ngữ Lục, Hòa thượng Tuyên Hóa dạy rằng con cái nên tôn kính cha mẹ vì cha mẹ là Phật sống, và hiếu thảo thì phải thành tâm thành ý, lúc nào cũng chuyên tâm, cung kính. Thành tâm không chỉ ở trong lòng. Thành tâm phải nói ra, phải làm ra. Một người con thành tâm là người con dám nói lời cảm ơn khi cha mẹ còn sống, dám bày tỏ lòng biết ơn khi còn kịp.
Hôm nay, sau khi nghe bài này, hãy thử làm một việc nhỏ: gọi điện cho cha mẹ, hoặc nếu đang ở cùng cha mẹ, hãy ngồi xuống bên họ và nói một câu thật lòng. Không cần dài dòng. Chỉ cần một câu: "Con cảm ơn ba mẹ." Rồi im lặng một chút, để nghe cha mẹ đáp lại. Có thể họ sẽ cười. Có thể họ sẽ rưng rưng. Nhưng chắc chắn một điều: từ hôm nay, trong lòng cha mẹ sẽ ấm hơn, và trong lòng mình cũng nhẹ hơn. Vì mình đã không để một lời cần nói trở thành một lời mãi mãi không nói được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư