Nhà có ba anh em, cha mẹ già yếu, cần người chăm. Anh cả ở gần, ngày nào cũng qua nấu cơm, đưa cha mẹ đi khám. Chị hai ở xa, mỗi tháng gửi tiền về, thi thoảng mới về thăm. Em út còn trẻ, tiền ít, chỉ phụ được việc lặt vặt. Một hôm, trong bữa cơm giỗ, chị hai nói một câu: anh cả ở gần thì lo nhiều, em gửi tiền cũng là lo, đừng ai kể công. Anh cả nghe vậy thì nóng mặt: tiền thì ai chẳng gửi được, người ở đây ngày nào cũng chăm mới là cực. Bữa cơm giỗ bỗng nặng nề. Cha mẹ ngồi giữa, không nói gì, chỉ nhìn mâm cơm nguội dần.
Anh em lo cho cha mẹ mà tính toán ai nhiều ai ít, đó là chuyện của rất nhiều nhà. Người lo bằng tay thì nghĩ người lo bằng tiền là nhẹ nhàng. Người lo bằng tiền thì nghĩ người ở gần được cha mẹ thương hơn. Người lo ít thì áy náy, người lo nhiều thì tủi thân. Mỗi người đều có lý, nhưng càng kể công, càng tính toán, thì cha mẹ càng buồn. Cha mẹ không cần anh em lo cho mình bằng nhau. Cha mẹ cần anh em thương nhau.
Hiếu dưỡng mẹ và cha là điềm lành tối thượng. Câu ấy nói về người con với cha mẹ, nhưng áp vào anh em thì cũng đúng: anh em hòa thuận, cha mẹ mới hưởng được điềm lành ấy. Một nhà mà anh em cãi nhau vì chuyện chăm cha mẹ thì cha mẹ có được chăm tốt đến đâu, lòng cũng không yên. Cha mẹ nằm trên giường bệnh mà nghe con cái cãi nhau ngoài phòng khách, bệnh càng nặng thêm. Ngược lại, một nhà mà anh em nhường nhau, chia nhau việc một cách vui vẻ, cha mẹ nhìn thấy đã khỏe được một nửa.
Mỗi anh em có một hoàn cảnh khác nhau, không ai giống ai. Người ở gần thì lo bằng thời gian, người ở xa thì lo bằng tiền bạc, người còn khó khăn thì lo bằng tấm lòng. So sánh những thứ khác nhau thì không bao giờ công bằng. Đừng lấy tiền của người này so với thời gian của người kia. Đừng lấy công sức của người ở gần so với sự có mặt ít ỏi của người ở xa. Mỗi người lo theo sức mình, lo hết lòng mình, đó đã là hiếu. Tính toán chi li chỉ làm cho hiếu biến thành một món nợ, mà nợ thì sớm muộn cũng sinh cãi nhau.
Con cái đối với cha mẹ có năm bổn phận, trong đó có giữ gìn truyền thống gia đình. Truyền thống lớn nhất của một gia đình không phải là của cải, mà là anh em thương nhau. Cha mẹ để lại cho con cái một ngôi nhà, một mảnh đất, những thứ ấy có thể chia. Nhưng cha mẹ để lại cho con cái tình anh em, thứ ấy không chia được, chỉ có thể giữ. Giữ bằng cách không tính toán, không kể công, không so đo. Anh em nào giữ được điều ấy thì giữ được cả gia đình.
Thực tập bắt đầu từ việc ngồi lại với nhau, nói rõ ai lo việc gì, theo sức của mình. Anh ở gần thì lo cơm nước, thuốc thang hằng ngày. Chị ở xa thì lo tiền khám chữa bệnh, lo những khoản lớn. Em còn khó thì lo việc lặt vặt, lo đưa đón khi cần. Phân công rõ ràng, ai cũng biết việc của mình, không ai phải đoán, không ai phải ghen tị. Phân công xong thì tin nhau. Người ở xa gửi tiền về thì tin người ở gần dùng đúng việc. Người ở gần chăm cha mẹ thì tin người ở xa cũng đang lo theo cách của mình. Tin nhau thì khỏi phải tính.
Cũng nên có một nguyên tắc: chuyện chăm cha mẹ thì bàn với nhau, đừng bàn trước mặt cha mẹ. Anh em bất đồng thì ra ngoài nói, đừng cãi nhau trước mặt cha mẹ già. Cha mẹ nghe con cãi nhau vì mình thì sẽ thấy mình là gánh nặng. Cảm giác làm gánh nặng cho con là nỗi buồn lớn nhất của người già. Anh em thương cha mẹ thì đừng để cha mẹ nghe những lời cãi nhau ấy. Đóng cửa phòng lại, nói nhỏ với nhau, tìm cách giải quyết, rồi ra với cha mẹ bằng nét mặt bình thường.
Điều thiện tối cao là chí hiếu, điều ác tối cao là bất hiếu. Anh em tính toán với nhau vì chuyện chăm cha mẹ, xét cho cùng, cũng là một dạng bất hiếu. Vì nó làm cha mẹ buồn, làm nhà mất yên. Ngược lại, anh em nhường nhau một chút, chịu thiệt một chút, thì cha mẹ được yên lòng. Chịu thiệt ở đây không phải là thua. Chịu thiệt là thắng được sự hòa thuận trong nhà, mà hòa thuận thì không mua được bằng tiền.
Cũng đừng quên cảm ơn nhau. Anh cả cảm ơn chị hai đã gửi tiền đều đặn. Chị hai cảm ơn anh cả đã ở gần chăm cha mẹ. Em út cảm ơn anh chị đã gánh phần nặng hơn mình. Những lời cảm ơn ấy nghe đơn giản, nhưng nó làm cho người lo nhiều thấy được ghi nhận, người lo ít thấy được động viên. Một nhà mà anh em biết cảm ơn nhau thì không ai phải kể công, vì công của ai cũng đã được nhìn thấy.
Tối nay, nếu trong nhà có chuyện chưa phân công rõ, hãy gọi anh em lại ngồi với nhau. Nói một câu thôi: mình lo cho cha mẹ theo sức mỗi người, không tính ai nhiều ai ít, được không. Câu ấy ngắn, nhưng nó gỡ được rất nhiều nút thắt. Cha mẹ già không cần anh em lo cho mình bằng nhau. Cha mẹ chỉ cần nhìn anh em ngồi ăn cơm với nhau mà không cãi nhau. Mâm cơm yên, nhà yên, cha mẹ yên. Đó là báo hiếu lớn nhất mà anh em có thể làm cho cha mẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư