Bà Sáu bảy mươi ba tuổi, cả đời không biết chữ. Hồi nhỏ nhà nghèo, bà phải đi làm thuê từ năm mười tuổi, không được đi học. Lớn lên lấy chồng, sinh con, bà vẫn không biết chữ. Mọi giấy tờ trong nhà, bà đều nhờ con ký thay. Một hôm, bà nói với con gái: Mẹ muốn học viết tên mình. Con dạy mẹ đi. Con gái bà cười: Mẹ già rồi, học làm gì nữa. Bà Sáu không cười. Bà nói nhỏ: Mẹ muốn tự ký tên mình một lần, cho biết.
Câu nói ấy nghe đơn giản, nhưng sau đó là cả một đời người. Cả đời bà Sáu sống nhờ vào người khác trong chuyện chữ nghĩa. Đi chợ, bà nhờ người đọc giá. Đi khám bệnh, bà nhờ người đọc đơn thuốc. Ký giấy tờ, bà điểm chỉ bằng ngón tay. Người ta nhìn dấu vân tay của bà, không ai nói gì, nhưng bà thấy tủi. Bà muốn viết được tên mình, không phải để khoe với ai. Mà để thấy mình còn học được, còn làm được một việc cho chính mình.
Kinh Vu Lan có bài sám kể mười ân đức của mẹ. Trong đó có ơn mẹ cưu mang chín tháng trời, chịu bao khổ đau để sinh con ra đời. Có ơn mẹ bồng ẵm, nuôi nấng, dạy dỗ con từ lúc lọt lòng. Mười ân ấy, kể ra thì dài, nhưng tựu lại chỉ có một ý: ơn mẹ lớn đến mức con cái không bao giờ trả hết được. Người con hiểu được mười ân ấy, sẽ không bao giờ coi thường những mong muốn nhỏ bé của mẹ. Mẹ muốn học viết tên mình, đó không phải chuyện nhỏ. Đó là mong muốn của cả một đời người.
Dạy cha mẹ già học chữ, cần nhất là sự kiên nhẫn. Người già học chậm. Tay run, mắt mờ, cầm bút không vững. Viết một chữ, xóa đi viết lại mấy lần. Người trẻ dạy, dễ sốt ruột. Dạy được vài buổi, thấy mẹ viết mãi không xong, liền nói: Thôi mẹ đừng học nữa, mệt lắm. Nhưng với người mẹ già, câu nói ấy như một cánh cửa đóng lại. Mẹ không học nữa. Mẹ lại trở về với dấu vân tay. Và trong lòng mẹ, một mong muốn nhỏ bé bị dập tắt.
Sách Phật dạy rằng có mười ân đức của bậc từ mẫu mà bổn phận làm con phải lo đáp đền. Một trong những ân ấy là ơn dạy bảo, ơn nuôi dưỡng nên người. Ngày xưa, cha mẹ dạy con từng chữ, từng bước đi, từng lời ăn tiếng nói. Cha mẹ kiên nhẫn với con biết bao nhiêu. Giờ cha mẹ già, muốn học lại từng nét chữ, người con cũng cần kiên nhẫn như vậy. Ngồi kèm mẹ từng nét. Nắm tay mẹ viết chữ đầu tiên. Khen mẹ khi mẹ viết được một chữ ngay ngắn. Đó là hiếu. Hiếu không phải chuyện lớn. Hiếu là ngồi lại, kiên nhẫn, như ngày xưa cha mẹ đã từng ngồi lại với mình.
Bà Sáu cuối cùng cũng học được. Con gái bà, sau lần nghe mẹ nói muốn tự ký tên mình, đã ngồi xuống dạy mẹ mỗi tối. Mỗi tối mười lăm phút. Chữ đầu tiên là chữ Sáu, tên của bà. Bà viết xiêu vẹo, nét đậm nét nhạt. Con gái không chê. Cô nói: Mẹ viết đẹp rồi, viết thêm lần nữa đi. Bà viết lại. Rồi viết tên con, tên cháu. Một tháng sau, bà viết được tên mình ngay ngắn trên một tờ giấy. Bà đem tờ giấy ấy cất vào tủ, như cất một báu vật. Lần sau đi ký giấy tờ, bà không điểm chỉ nữa. Bà ký tên mình. Người cán bộ nhìn chữ ký, cười: Bà ký đẹp đấy. Bà Sáu cười, mắt rưng rưng.
Câu chuyện của bà Sáu không phải chuyện hiếm. Nhiều cha mẹ già còn có những mong muốn nhỏ bé như vậy. Muốn học dùng điện thoại để gọi cho con. Muốn học hát một bài hát. Muốn học viết tên mình. Người con bận rộn, thường gạt đi: Già rồi, học làm gì. Nhưng với cha mẹ, học được một điều mới ở tuổi già, là thấy mình còn sống, còn lớn lên, còn có ích. Người con giúp cha mẹ học, là người con giúp cha mẹ giữ lại niềm vui sống.
Vậy nên, nếu cha mẹ muốn học một điều gì đó, dù nhỏ đến đâu, hãy ngồi xuống dạy cha mẹ. Đừng cười. Đừng sốt ruột. Đừng nói già rồi học làm gì. Hãy nhớ lại ngày xưa, cha mẹ đã dạy mình từng chữ như thế nào. Giờ đến lượt mình dạy lại cha mẹ. Ngồi kèm từng nét chữ, nắm tay mẹ viết chữ đầu tiên, đó là hiếu. Và khi cha mẹ viết được tên mình, niềm vui trong mắt cha mẹ, là món quà lớn nhất mà người con nhận được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư