Ngày giỗ cha mẹ, nhiều nhà lo mâm cỗ thật to. Gà, vịt, heo, cá, ê hề đầy bàn. Người ta nói: Giỗ phải to, phải đủ mặt, mới tỏ lòng hiếu. Có nhà còn giết mổ ngay tại nhà, máu me đầy sân, rồi mới bày cỗ cúng. Ăn uống linh đình, rượu thịt no say. Xong xuôi, ai về nhà nấy. Người ta tưởng như vậy là báo hiếu. Nhưng kinh Phật dạy khác.
Trong kinh Địa Tạng, Phật dạy rõ về ngày người thân qua đời. Ngày người thân qua đời nên cẩn thận, không sát sinh hại vật tạo ác nhân, cũng không nên bái tế các quỷ thần, không cầu đảo loài tà ma, yêu quái. Vì sao? Việc cúng tế khiến sinh lòng sát hại, không mảy may lợi ích kẻ bỏ thân. Kết ác duyên khiến nghiệp tội càng thâm.
Nghĩa là giết vật để cúng người mất, người mất chẳng được lợi ích gì. Ngược lại, việc sát sinh ấy còn kết thêm ác duyên, làm nghiệp tội nặng thêm. Người mất lúc sinh thời có nghiệp riêng. Nếu người thân còn tạo thêm ác nghiệp nhân ngày giỗ của họ, thì chẳng khác nào người đi đường xa đói khát, trên thân đã nhiều hành trang gánh vác, lại gặp người quen gửi thêm vật mang về. Thế nên càng khốn đốn, bước càng nặng nề.
Kinh còn kể một cảnh khác, về lúc người mẹ sinh nở. Khi hoặc trước khi sản phụ lâm bồn, hàng quyến thuộc chỉ nên làm việc thiện, khiến thổ thần vui, gia cư yên định, giúp an lành cho cả mẹ lẫn con. Chớ tụ tập giết hại loài sinh vật, lấy máu thịt uống ăn trong gia thất, thêm sáo đàn ca hát nhạc mê ly, khiến mẹ con xáo trộn sự an nguy. Các người ấy không hiểu nên tạo phước, hầu mảy may báo đáp các thổ thần. Lạ lùng thay, họ giết vật để báo ân, thêm tụ tập, tạo thành đường nhân quả, khiến mẹ con đều tổn thương, tai họa.
Lạ lùng thay, họ giết vật để báo ân. Câu ấy đáng để ngẫm. Muốn báo ân mà lại giết hại. Muốn tỏ lòng thương mà lại tạo thêm oán thù. Người ta giết con gà, con cá, tưởng là dâng lên cho cha mẹ. Nhưng cha mẹ ở cõi nào, có ăn được đâu. Chỉ có nghiệp sát là còn lại, đeo theo người sống và người mất.
Vậy ngày giỗ nên làm gì? Kinh Địa Tạng dạy: Các người thân nên thiết đại cúng dường, tụng kinh sám, niệm Phật và Bồ Tát. Thiện duyên ấy khiến người xa đường ác, khiến quỷ yêu, võng lượng tháo chạy dài. Nghĩa là ngày giỗ, hãy làm việc lành. Cúng dường Tam Bảo. Tụng kinh. Niệm Phật. Bố thí cho người nghèo. Phóng sinh. Rồi hồi hướng công đức ấy cho cha mẹ. Đó mới là món quà thật sự gửi đến người đã khuất.
Giỗ bằng việc lành không có nghĩa là bỏ hết mâm cỗ. Nhà vẫn có thể sum họp, ăn một bữa cơm chay đạm bạc cùng nhau. Cơm chay ngon, ăn trong thanh tịnh, lòng nhẹ nhàng. Cả nhà ngồi lại, kể chuyện cha mẹ ngày xưa, tụng một thời kinh, niệm Phật một hồi. Như vậy ngày giỗ vừa ấm cúng, vừa có ý nghĩa.
Có người sợ giỗ chay thì họ hàng chê cười. Người ta quen giỗ mặn rồi, đổi sang chay sợ mất mặt. Nhưng giỗ là việc của nhà mình, của cha mẹ mình, không phải để làm vừa lòng thiên hạ. Mình làm việc lành cho cha mẹ, ai chê thì kệ họ. Cha mẹ mình được lợi ích mới là điều quan trọng.
Có người nói: Nhà tôi giỗ to quen rồi, đổi không được. Không cần đổi một lần. Năm nay bớt một món mặn, thêm một món chay. Năm sau tụng thêm một thời kinh ngắn. Dần dần, ngày giỗ nhà mình sẽ nhẹ nhàng hơn, lành hơn. Cha mẹ ở nơi nào, thấy con cháu làm việc lành nhân ngày giỗ của mình, cũng vui lòng.
Ngày giỗ là ngày nhớ cha mẹ. Nhớ bằng lòng thành, bằng việc lành, mới là nhớ thật. Đừng để mâm cỗ thành nghiệp sát. Một bữa cơm chay, một thời kinh, một việc thiện hồi hướng cho cha mẹ, quý hơn mâm cao cỗ đầy nhiều lắm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư