🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo

Lập thân hành đạo là báo hiếu: sống tốt để cha mẹ được thơm lây

Hiếu đạo · 6 phút đọc

Có một câu trong Hiếu Kinh mà người xưa nhắc đi nhắc lại: lập thân hành đạo, dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu, hiếu chi chung dã. Nghĩa là: lập thân, hành đạo, để tiếng thơm lưu lại đời sau, làm rạng rỡ cha mẹ — đó là hiếu đến mức trọn vẹn. Câu này nghe có vẻ xa vời, nhưng ngẫm kỹ thì rất gần gũi với đời sống hôm nay.

Lập thân là gì? Là đứng vững được bằng chính mình. Có nghề nghiệp lương thiện, có nhân cách ngay thẳng, có khả năng tự lo cho mình và lo cho người khác. Người chưa lập thân thì còn phải dựa vào cha mẹ. Người đã lập thân thì cha mẹ có thể yên lòng. Cha mẹ nuôi con bao nhiêu năm, mong nhất là đến ngày con tự đứng được trên đôi chân của mình. Ngày con tự lo được cho mình, đó là ngày cha mẹ nhẹ gánh nhất.

Hành đạo là gì? Là sống theo đạo lý, sống tử tế. Làm ăn thì không dối trá. Đối xử với người thì có tình có nghĩa. Gặp việc khó thì không bỏ chạy. Gặp người khổ thì biết giúp. Hành đạo không phải là chuyện của người tu hành. Hành đạo là chuyện của người đời thường: sống sao cho lương tâm mình thanh thản, sống sao cho người khác nhắc tới mình bằng sự quý trọng.

Dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu — để tiếng thơm lưu lại đời sau, làm rạng rỡ cha mẹ. Người xưa coi trọng tiếng thơm không phải vì ham danh. Mà vì tiếng thơm của con là niềm tự hào của cha mẹ. Đi đâu người ta cũng bảo: đó là con nhà ấy, sống tử tế lắm. Câu nói ấy làm cha mẹ vui hơn bất cứ món quà nào. Ngược lại, con sống tệ, cha mẹ đi đâu cũng phải cúi mặt. Người đời không trách con, mà trách cha mẹ không biết dạy con. Nỗi xấu hổ ấy, cha mẹ phải mang theo suốt đời.

Trung Dung Tân Khảo cũng nhắc: hiếu thảo chân chính là lập thân giữ đạo, lưu danh hậu thế. Nghĩa là hiếu không chỉ là phụng dưỡng cha mẹ bằng cơm áo. Hiếu còn là sống sao cho cha mẹ được thơm lây. Phụng dưỡng là hiếu ở phần thân. Lập thân hành đạo là hiếu ở phần danh, phần đức. Cả hai đều cần, nhưng nhiều người chỉ lo phần thân mà quên phần danh.

Có những người con gửi tiền về đều đặn, nhưng sống buông thả, cờ bạc, dối trá. Cha mẹ nhận tiền mà lòng không yên. Có những người con ít tiền, nhưng sống ngay thẳng, được xóm làng quý mến. Cha mẹ nghèo mà đi đâu cũng ngẩng cao đầu. Ai hiếu hơn ai, nhìn vào đó thì rõ.

Lập thân hành đạo cũng là cách báo hiếu bền nhất. Phụng dưỡng cha mẹ chỉ làm được khi cha mẹ còn sống. Nhưng tiếng thơm của con thì ở lại cả khi cha mẹ đã khuất. Người ta nhắc tới cha mẹ với sự kính trọng, vì cha mẹ đã sinh ra một người con tốt. Đó là cách báo hiếu vượt qua cả cái chết.

Vậy nên, người con muốn báo hiếu, đừng chỉ hỏi: tháng này mình gửi về cho cha mẹ bao nhiêu. Hãy hỏi thêm: tháng này mình sống có tử tế không, có làm điều gì khiến cha mẹ phải xấu hổ không, có làm điều gì khiến cha mẹ tự hào không. Trả lời được ba câu ấy, thì mới biết mình đã hiếu đến đâu.

Lập thân hành đạo không phải việc làm một sớm một chiều. Nó là cả một đời người: học hành chăm chỉ lúc trẻ, làm ăn lương thiện lúc trưởng thành, giữ gìn nhân cách lúc về già. Người nào cũng có lúc vấp ngã, lúc sai lầm. Nhưng biết sửa sai, biết quay lại đường ngay, thì vẫn là lập thân hành đạo. Cha mẹ không đòi hỏi con mình hoàn hảo. Cha mẹ chỉ mong con mình biết giữ đạo làm người.

Lập thân hành đạo không đòi hỏi phải làm quan lớn hay giàu có. Chỉ cần sống ngay thẳng, làm ăn lương thiện, đối xử tử tế với mọi người. Làm được như thế, cha mẹ đã có thể yên lòng mà nói với xóm làng: con tôi đấy. Ba chữ ấy, đối với cha mẹ, quý hơn vàng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hiếu Kinh, Khai tông minh nghĩa (dẫn trong Trung Dung Tân Khảo) — Lập thân hành đạo, dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu, hiếu chi chung dã, tr. 116 (đối chiếu file (kinhdich)-trung-dung-tan-khao-dantocking.com.pdf.txt)
• Trung Dung Tân Khảo — Hiếu kinh cũng cho rằng hiếu thảo chân chính là lập thân giữ đạo, lưu danh hậu thế, tr. 116 (đối chiếu file (kinhdich)-trung-dung-tan-khao-dantocking.com.pdf.txt)
Bài liên quanNối chí tổ tiên, giữ vẹn đạo nhà: hiếu với cội nguồnHiếu với cha mẹ hiện tiền: phước ngay trong đời nàyChăm cha mẹ lúc tuổi già: hiếu ở việc nhỏ mỗi ngày