Có một đứa trẻ hỏi mẹ: "Mẹ ơi, sao mình phải hiếu thảo với ông bà?" Người mẹ không trả lời ngay. Bà dẫn con ra vườn, chỉ vào một cái cây to và nói: "Con thấy cái cây này không? Nó đứng vững được là vì rễ của nó bám sâu xuống đất. Nhà mình cũng vậy. Ông bà là rễ, cha mẹ là thân, con là cành lá. Rễ mà hỏng thì cây đổ. Cho nên hiếu thảo không phải là chuyện riêng của người lớn. Nó là gốc của cả một nhà."
Câu chuyện nhỏ đó nói lên một điều rất lớn. Trong kho sách xưa, có một bài giảng viết rằng: hiếu là gốc, hiếu là trên trước, hiếu là tất cả. Nghĩa là trong mọi đạo làm người, hiếu đứng đầu tiên. Chưa nói tới chuyện học giỏi, làm giàu, thành đạt, mà nói tới chuyện làm người trước đã. Làm người mà không hiếu thì những cái khác cũng không còn ý nghĩa gì nhiều. Một người giỏi mà bất hiếu thì người ta cũng không nể. Một người giàu mà bất hiếu thì giàu đó cũng không làm gia đình ấm lên được.
Sử xưa cũng ghi lại một câu nói của các quan thời xưa: hiếu là gốc lớn của đạo trị thiên hạ. Người xưa coi hiếu không chỉ là chuyện trong nhà, mà còn là gốc của cả việc trị nước. Người biết hiếu với cha mẹ thì sẽ biết thương người khác, biết giữ chữ tín, biết sống có trách nhiệm. Ngược lại, người không hiếu với cha mẹ thì khó mà thương ai thật lòng. Bởi vì cha mẹ là người gần gũi nhất, thương mình nhất. Thương cả người thương mình nhất mà còn không thương nổi, thì thương ai được?
Nhiều người nghĩ hiếu là chuyện lớn lao, phải làm gì đó thật to mới gọi là hiếu. Nhưng thật ra hiếu bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Về nhà đúng giờ để cha mẹ khỏi lo. Ăn cơm cùng cha mẹ một bữa. Nghe cha mẹ kể chuyện ngày xưa mà không cắt ngang. Những việc nhỏ đó làm mỗi ngày thì thành hiếu. Hiếu không phải là một lần làm lớn, mà là nhiều lần làm nhỏ, đều đặn, bền bỉ.
Có người đi làm xa, mỗi tháng gửi tiền về cho cha mẹ, tưởng vậy là đủ hiếu. Tiền thì cần, nhưng tiền không thay được sự có mặt. Cha mẹ già rồi, cái họ cần nhất không phải là tiền, mà là thấy con, nghe tiếng con, ăn với con một bữa cơm. Tiền gửi về nhiều mà con không về, nhà vẫn vắng. Vắng thì lạnh. Lạnh thì buồn. Cho nên hiếu không chỉ là gửi tiền, mà là dành thời gian. Thời gian mới là thứ quý nhất mà con cái có thể cho cha mẹ.
Cũng có người nghĩ hiếu là phải nghe lời cha mẹ mọi chuyện. Nghe lời là tốt, nhưng nghe lời mù quáng thì không phải là hiếu. Cha mẹ cũng có lúc sai, cũng có lúc hiểu chưa đúng. Hiếu thật sự là vừa tôn trọng cha mẹ, vừa sống cho đàng hoàng để cha mẹ yên lòng. Sống đàng hoàng là hiếu lớn nhất. Con sống tử tế, làm việc lương thiện, không làm chuyện xấu hổ, thì cha mẹ đi đâu cũng ngẩng cao đầu. Đó là hiếu mà không cần phải nói ra.
Dạy con hiếu thảo cũng vậy. Đừng dạy bằng lời nói suông. Trẻ con không nghe lời dạy, trẻ con chỉ nhìn cách người lớn sống. Cha mẹ hiếu thảo với ông bà thì con sẽ hiếu thảo với cha mẹ. Cha mẹ cãi nhau với ông bà trước mặt con thì con sẽ học theo cách đó. Muốn con hiếu thì mình phải hiếu trước. Gương sáng hơn lời nói rất nhiều. Một hành động hiếu thảo của cha mẹ dạy con nhiều hơn mười bài giảng.
Hiếu là gốc, nhưng gốc thì phải chăm. Gốc không tự nhiên mà khỏe. Phải tưới nước mỗi ngày, phải vun gốc mỗi ngày. Tưới nước ở đây là những lời hỏi thăm, những bữa cơm chung, những lần ngồi nghe cha mẹ nói. Vun gốc là những lúc mình nhịn một câu, nhường một lời, để nhà cửa yên ấm. Làm những việc đó đều đặn thì gốc mới sâu, cây mới vững, nhà mới yên.
Có người đến lúc cha mẹ không còn nữa mới hối hận. Hối vì ngày xưa bận quá không về thăm. Hối vì ngày xưa cãi nhau với cha mẹ vì chuyện nhỏ. Hối thì đã muộn. Cho nên hiếu phải làm ngay khi còn có thể. Đừng đợi đến lúc rảnh, đừng đợi đến lúc giàu, đừng đợi đến dịp lễ tết. Cha mẹ không đợi được. Thời gian không đợi ai. Hiếu hôm nay là hiếu thật, hiếu để mai là hiếu chưa chắc đã còn cơ hội.
Từ hôm nay, hãy làm một việc nhỏ cho cha mẹ. Gọi một cuộc điện thoại. Về ăn một bữa cơm. Hỏi cha mẹ một câu: "Cha mẹ có khỏe không?" Chỉ một việc nhỏ thôi, mà gốc rễ của cả nhà sẽ vững thêm một chút. Hiếu là gốc của mọi đạo làm người. Gốc vững thì cây mới tốt. Cây tốt thì quả mới ngọt. Mà quả ngọt nhất của một nhà, chính là những đứa con hiếu thảo.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư