🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Bát chánh đạo áp vào việc đi làm mỗi ngày

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Sáng thứ hai, chuông báo thức reo. Bạn mở mắt, việc đầu tiên là nghĩ: lại một tuần làm việc nữa. Rồi bạn vội vàng đánh răng, ăn sáng qua loa, kẹt xe, tới công ty, mở máy tính, cả ngày quay cuồng với email, họp hành, deadline. Tối về, bạn mệt rã rời, lướt điện thoại một lúc rồi ngủ. Ngày nào cũng vậy. Làm việc giống như một cái máy.

Nhưng có một cách làm việc khác. Không cần đổi công ty, không cần đổi nghề. Chỉ cần đổi cách mình đi làm mỗi ngày. Cách đó có tên là Bát chánh đạo. Nghe thì giống chuyện của người tu, nhưng thật ra là tám việc đúng đắn, áp được ngay vào một ngày đi làm bình thường.

Sách Phật Giáo của Trần Trọng Kim nói gọn: Đạo là Bát chánh đạo, là tám con đường chánh để ta noi theo mà thoát khỏi luân hồi, đạt đến Niết-bàn. Tám con đường đó là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

Nghe tám cái tên thì choáng. Nhưng dịch ra tiếng thường thì rất gần gũi.

Chánh kiến là thấy đúng. Đi làm, thấy đúng nghĩa là nhìn việc như nó vốn là, không phóng đại, không thu nhỏ. Sếp phê bình một câu, mình thấy đúng sự việc: sếp phê bình câu đó, chứ không phải sếp ghét mình, không phải mình vô dụng, không phải cả sự nghiệp của mình tiêu rồi. Thấy đúng thì khổ ít đi một nửa.

Chánh tư duy là nghĩ đúng. Trước khi quyết định, mình nghĩ cho kỹ, nghĩ cho thấu, đừng nghĩ theo cảm tính. Đồng nghiệp được thăng chức, mình nghĩ: họ giỏi hơn mình ở điểm nào, mình học được gì, chứ không nghĩ: chắc họ nịnh sếp. Nghĩ đúng thì lòng mình nhẹ, mà mình còn tiến bộ.

Chánh ngữ là nói đúng. Nói thật, nói lời có ích, nói đúng lúc. Trong công ty, một câu nói đúng lúc có thể cứu cả một dự án. Một câu nói sai lúc có thể làm mất lòng cả một nhóm người. Trước khi nói, mình hỏi: câu này có thật không, có cần thiết không, có tử tế không? Đủ ba điều thì nói. Thiếu một điều thì im.

Chánh nghiệp là làm đúng. Làm việc đàng hoàng, không gian dối, không làm hại ai. Báo cáo thì ghi đúng số liệu. Làm sai thì nhận. Không đổ lỗi cho người khác. Nghe thì thiệt thòi, nhưng làm đúng lâu ngày thì người ta tin mình. Mà được tin là tài sản lớn nhất trong công việc.

Chánh mạng là sống bằng nghề đúng đắn. Nghề của mình không làm hại ai, không lừa ai, không bán thứ độc hại cho người khác. Đa số chúng ta đều đang làm nghề lương thiện rồi. Nhưng chánh mạng còn nhắc mình: đừng vì tiền mà làm những việc mình biết là sai. Tiền kiếm bằng cách sai thì xài cũng không ngon.

Chánh tinh tấn là cố gắng đúng chỗ. Không phải cố gắng làm thật nhiều, mà là cố gắng vào việc đáng cố gắng. Có người làm việc quần quật mười hai tiếng một ngày, nhưng toàn làm những việc không quan trọng. Người tinh tấn đúng là người biết việc nào cần làm trước, việc nào nên bỏ, việc nào nên nhờ người khác. Cố gắng ít mà trúng.

Chánh niệm là nhớ mình đang làm gì. Đang họp thì họp, đừng lén lướt điện thoại. Đang viết báo cáo thì viết, đừng vừa viết vừa lo chuyện tối nay ăn gì. Làm một việc mà trọn vẹn thì việc xong nhanh hơn, sai sót ít hơn, mà đầu óc cũng đỡ mệt. Cả ngày làm việc trong chánh niệm thì tối về không còn cảm giác quay cuồng nữa.

Chánh định là tâm vững. Là khi áp lực tới, mình không rối. Deadline dí, mình vẫn bình tĩnh làm từng việc một. Khách hàng mắng, mình vẫn nghe cho hết rồi mới đáp. Tâm vững không phải là tâm lạnh. Tâm vững là tâm không bị cuốn đi. Giống như người lái xe giỏi, đường có xấu thì tay lái vẫn chắc.

Tám việc này nghe thì nhiều, nhưng thật ra chúng gắn với nhau như một sợi dây. Thấy đúng thì nghĩ đúng. Nghĩ đúng thì nói đúng, làm đúng. Làm đúng thì tâm vững. Tâm vững thì lại thấy đúng hơn. Cứ thế mà nâng nhau lên.

Bạn không cần thực hành cả tám việc cùng lúc. Mỗi ngày, chỉ cần chọn một việc. Hôm nay, mình tập nói đúng. Ngày mai, mình tập làm một việc một lúc. Ngày kia, mình tập thấy đúng khi bị phê bình. Mỗi ngày một việc nhỏ, một tháng sau, cách mình đi làm đã khác.

Đi làm không phải chỉ để kiếm tiền. Đi làm cũng là chỗ mình tu. Tu không phải là vào chùa gõ mõ. Tu là ngay trong buổi họp, trong email, trong deadline, trong lúc sếp mắng, mình vẫn giữ được mình. Bát chánh đạo không ở đâu xa. Nó ở ngay trong ngày thứ hai này, trong giờ làm việc này, trong việc mình đang làm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — Đạo là Bát chánh đạo, tr. 98
• Kinh Pháp Cú — Con đường tám chánh (phap002.htm)
Bài liên quanVô ngã là gì — nói sao cho người thường hiểuTâm Kinh: sắc tức thị không hiểu nhẹ nhàng thế nàoMười hai nhân duyên kể như vòng đời một con người