🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Thọ uẩn: cảm giác vui buồn chỉ là khách qua đường

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Sáng nay tôi uống một ly cà phê. Ngụm đầu tiên đắng, tôi nhăn mặt. Ngụm thứ hai quen dần, tôi thấy thơm. Ngụm thứ ba, tôi đã quên mất vị đắng ban đầu. Một ly cà phê mà có ba cảm giác khác nhau trong vòng một phút. Cảm giác đổi thay nhanh đến vậy, mà mình cứ tưởng nó là mãi mãi.

Trong đạo Phật, con người mình được chia làm năm phần gọi là ngũ uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Sắc là thân thể. Thọ là cảm giác. Tưởng là tri giác, là sự nhận biết. Hành là những ý nghĩ, ý muốn. Thức là sự biết. Năm phần này hợp lại thành cái mà mình gọi là tôi. Hôm nay chúng ta chỉ nói về một phần thôi: thọ uẩn, tức là cảm giác.

Thọ là gì? Thọ là cảm giác vui, buồn, hoặc không vui không buồn mà mình cảm nhận được khi tiếp xúc với đời. Ăn món ngon thì vui. Nghe lời chê thì buồn. Ngồi không thì thấy bình thường, không vui không buồn. Cảm giác đến từ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Mắt thấy cảnh đẹp thì vui. Tai nghe tiếng ồn thì khó chịu. Lưỡi nếm món ngon thì thích. Thân chạm vào nước mát thì dễ chịu. Tất cả những cảm giác đó đều là thọ.

Vấn đề là mình đối xử với cảm giác như thế nào. Khi vui, mình muốn giữ nó lại, muốn nó ở mãi. Khi buồn, mình muốn đuổi nó đi, muốn nó biến mất ngay. Mình tưởng cảm giác vui là mình, cảm giác buồn cũng là mình. Mình đồng hóa mình với cảm giác. Vui thì mình nói tôi đang hạnh phúc. Buồn thì mình nói tôi là người bất hạnh. Nhưng thật ra cảm giác chỉ là khách qua đường, đến rồi đi, không phải là chủ nhà.

Trong sách xưa có ghi, sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn hợp lại thành con người, và các loại cảm giác, tri giác đều nằm trong đó. Thọ uẩn chỉ là một trong năm phần, không phải là toàn bộ con người. Mình là cả năm uẩn hợp lại, không phải chỉ là cảm giác của một lúc. Buồn một buổi chiều không có nghĩa là mình là người buồn bã cả đời. Vui một ngày không có nghĩa là mình sẽ vui mãi mãi.

Thử nghĩ xem, cảm giác của mình đổi thay nhanh đến mức nào. Sáng nay giận chồng, trưa đã quên. Chiều nay buồn vì mất tiền, tối xem phim hài đã cười. Đêm qua lo lắng không ngủ được, sáng nay nắng lên lại thấy đời đẹp. Cảm giác như thời tiết, nắng mưa thất thường. Ai lại đi xây nhà trên thời tiết? Ai lại đi đặt cả cuộc đời mình lên một cảm giác chỉ kéo dài vài giờ?

Vậy phải làm gì với cảm giác? Không phải đuổi nó đi, cũng không phải giữ nó lại. Chỉ cần thấy nó. Khi vui đến, biết là vui đang đến. Khi buồn đến, biết là buồn đang đến. Biết như vậy thôi, không thêm, không bớt. Biết rằng vui sẽ qua, buồn cũng sẽ qua. Người xưa ví cảm giác như khách trọ: khách đến thì mở cửa đón, khách đi thì tiễn ra cửa, không níu kéo, không đuổi đánh. Chủ nhà vẫn là mình, vẫn ngồi yên trong nhà của mình.

Có một cách tập rất đơn giản. Mỗi khi một cảm giác mạnh nổi lên, hãy đặt tên cho nó. Đây là giận. Đây là buồn. Đây là sợ. Đây là vui. Chỉ đặt tên thôi, không phân tích, không tranh cãi với nó. Đặt tên xong, cảm giác thường nhẹ đi một nửa. Vì khi mình gọi được tên nó, mình đã đứng ngoài nó rồi, không còn là nó nữa.

Người biết thọ uẩn là khách sẽ sống nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Họ vẫn vui, vẫn buồn như mọi người, nhưng vui không làm họ quên mình, buồn không làm họ gục ngã. Họ giống như người đứng trên bờ nhìn dòng sông: nước chảy qua, có lúc trong, có lúc đục, nhưng bờ vẫn là bờ. Cảm giác vẫn đến vẫn đi, nhưng mình vẫn là mình, an ổn, không bị cuốn trôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tính Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr.24
• Thư Viện Phật Học BudSas — tr.1
Bài liên quanChánh niệm trong lúc rửa chén: một kinh ngắn cho người bận rộnNghiệp không phải số phận: hôm nay gieo khác, ngày mai gặt khácBa câu dạy hết cả đạo: chớ làm ác, làm lành, giữ tâm trong sạch