🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Tu phước và tu huệ: làm lành mà chưa sáng thì chưa đủ

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có hai người cùng đi chùa. Người thứ nhất cúng dường rất nhiều. Tiền, gạo, hoa quả, không tiếc thứ gì. Người thứ hai không cúng gì nhiều. Nhưng anh ngồi nghe pháp rất chăm chú, về nhà đọc sách, tập ngồi thiền mỗi tối. Một hôm, có người hỏi: ai tu hơn ai? Câu hỏi đó tưởng dễ mà khó. Vì hai người đang tu hai thứ khác nhau.

Trong kho sách, có một bài pháp của thiền sư Thích Nhất Hạnh, tựa là Tu Phước và Tu Huệ. Bài pháp nói rất rõ: Phước là gieo nhiều hạt giống phước đức, như bỏ tiền vào trương mục tiết kiệm, như giúp người và làm những điều lành khác để sau này được hưởng hạnh phúc. Tu huệ là quán chiếu học hỏi luôn để mỗi ngày trí tuệ mỗi lớn thêm và có công năng giải phóng mình ra khỏi những ràng buộc khổ đau.

Nói cho dễ hiểu: tu phước là làm lành để đời mình tốt hơn. Tu huệ là học và nhìn sâu để trí mình sáng hơn. Phước giống như bỏ tiền vào ngân hàng. Càng bỏ nhiều, tài khoản càng lớn. Sau này cần thì rút ra dùng. Huệ giống như đi học. Càng học, càng hiểu. Hiểu rồi thì không còn bị lừa, không còn bị dắt đi. Hai thứ này khác nhau. Nhưng người tu cần cả hai.

Ở Việt Nam, đôi khi người ta nói: người đó chỉ tu phước thôi chứ không tu huệ. Câu nói nghe có vẻ chê. Nhưng thật ra nó chỉ ra một sự thiếu cân bằng. Tu phước mà không tu huệ thì sao? Thì giống như có nhiều tiền mà không biết tiêu. Tiền nhiều, nhưng trí không sáng, nên tiêu tiền vào những thứ làm mình khổ. Cúng dường nhiều, nhưng vẫn giận, vẫn tham, vẫn chấp. Làm lành nhiều, nhưng làm với tâm cầu danh, cầu phước, cầu được khen. Phước có, nhưng phước đó hưởng rồi hết. Hết phước, khổ lại về.

Ngược lại, tu huệ mà không tu phước thì sao? Thì giống như học nhiều mà không có tiền ăn. Hiểu biết nhiều, nói hay, nhưng lòng khô khan, không biết thương người. Thấy người khổ mà không giúp, vì nghĩ giúp là dính mắc. Đọc sách nhiều mà không làm việc lành nào. Trí sáng, nhưng đời lạnh. Huệ đó chưa đủ ấm. Chưa đủ thành từ bi.

Vậy tu đúng là tu cả hai. Làm lành và học hỏi đi đôi với nhau. Giúp người xong, ngồi lại nhìn xem mình giúp với tâm gì. Có kể công không? Có mong được khen không? Có thấy mình hơn người được giúp không? Nhìn như vậy là tu huệ ngay trong lúc tu phước. Ngược lại, học pháp xong, mang ra thực hành ngay. Học về bố thí thì bố thí một ít. Học về nhẫn nhục thì nhịn một lần. Học rồi làm, làm rồi học. Phước và huệ nuôi nhau lớn lên.

Có một hình ảnh rất đẹp: phước như đôi chân, huệ như đôi mắt. Chân khỏe mà mắt mù thì đi lạc. Mắt sáng mà chân yếu thì không đi được xa. Phải có cả chân khỏe và mắt sáng, mới đi đến nơi. Người tu phước mà không tu huệ thì đi nhanh mà lạc đường. Người tu huệ mà không tu phước thì thấy đường mà không đi được. Chỉ khi cả hai cùng tiến, con đường mới ngắn lại.

Trong đời sống hằng ngày, tu phước rất dễ thấy. Nấu một bữa cơm cho cha mẹ. Nhường ghế cho người già trên xe buýt. Cho người ăn xin một ít tiền. Nói một lời dịu dàng với người đang buồn. Tất cả đều là gieo hạt giống phước đức. Gieo nhiều, tài khoản phước đức lớn dần. Sau này, khi gặp khó khăn, mình sẽ thấy có nhiều bàn tay đưa ra giúp mình. Không phải tự nhiên. Mà vì mình đã gieo.

Tu huệ thì kín đáo hơn. Ngồi yên năm phút và nhìn cơn giận của mình. Đọc một trang kinh và suy ngẫm xem nó nói gì với đời mình. Hỏi mình một câu: hôm nay mình sống có tỉnh thức không? Những việc này không ai thấy. Không ai khen. Nhưng mỗi ngày làm một chút, trí tuệ lớn thêm một chút. Đến một lúc, mình sẽ thấy: khổ đau không phải do đời gây ra. Mà do cách mình nhìn đời. Thấy được điều đó, mình được giải phóng.

Tối nay, thử kiểm tra mình một chút: hôm nay mình tu phước được bao nhiêu? Tu huệ được bao nhiêu? Nếu chỉ có phước mà không có huệ, mai nhớ dành năm phút ngồi yên và nhìn lại tâm mình. Nếu chỉ có huệ mà không có phước, mai nhớ làm một việc lành nhỏ cho ai đó. Phước và huệ như hai cánh của một con chim. Một cánh thì bay lệch. Hai cánh thì bay xa. Đừng tu một bên mà bỏ một bên. Tu cả hai, đời mình vừa ấm, vừa sáng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tu Phước và Tu Huệ (Thích Nhất Hạnh, BudSas) — phap027.htm, trang 1: Phước là gieo nhiều hạt giống phước đức (punya), như bỏ tiền vào trương mục tiết kiệm; Tu huệ là quán chiếu học hỏi luôn để mỗi ngày trí tuệ mỗi lớn thêm và có công năng giải phóng mình ra khỏi những ràng buộc khổ đau
Bài liên quanMất việc rồi mới thấy tập đế: khổ bắt đầu từ chỗ bám víuDiệt đế: cơn sốt hạ rồi, người mới biết mình khỏeĐạo đế: con đường đi bộ mỗi ngày, không phải đường tắt