🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Năm bổn phận của con, năm trách nhiệm của cha mẹ

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Đám cưới xong được ba tháng, con dâu về nhà mẹ đẻ than thở. Mẹ chồng khó tính, hay xét nét. Cơm nấu mặn một chút cũng bị nói. Quần áo phơi không đúng chỗ cũng bị nhắc. Ở nhà chồng mà như ở nhà người ta. Bên kia, mẹ chồng cũng than với hàng xóm. Con dâu thời nay không biết nghe lời. Dạy một câu cãi một câu. Nhà cửa không ra nếp nhà. Hai bên, bên nào cũng thấy mình đúng. Mà nhà thì càng ngày càng nặng nề.

Chuyện này không mới. Đời nào cũng có. Nhà nào cũng có lúc như vậy. Người ta hay hỏi ai đúng ai sai. Nhưng có khi câu hỏi đó không giúp được gì. Vì trong gia đình, đúng sai không quan trọng bằng việc mỗi người có làm tròn phần của mình hay không.

Kinh Thi-ca-la-việt kể một chuyện rất hay. Một buổi sáng, Đức Phật đi khất thực, thấy chàng trai Thi-ca-la-việt dậy sớm, ra khỏi nhà, chắp tay đảnh lễ sáu phương. Đông, Tây, Nam, Bắc, Thượng, Hạ. Chàng làm theo lời cha mẹ dạy, theo truyền thống, mà không hiểu ý nghĩa của việc làm đó. Đức Phật giảng rằng chắp tay đảnh lễ như thế cũng chưa đủ, mà cần phải thành tâm quán tưởng các phép cư xử với người chung quanh. Hướng Đông là sự liên hệ giữa cha mẹ và con cái. Hướng Tây là liên hệ vợ chồng. Hướng Nam là liên hệ thầy trò. Hướng Bắc là liên hệ bạn bè. Hướng Thượng là liên hệ giữa tu sĩ và cư sĩ. Hướng Hạ là liên hệ giữa chủ nhân và người giúp việc.

Về liên hệ giữa cha mẹ và con cái, Đức Phật giảng rằng có năm nhiệm vụ người con phải làm. Nuôi dưỡng cha mẹ. Làm tròn mọi bổn phận người con. Giữ gìn gia đình với truyền thống. Bảo vệ tài sản thừa tự. Và làm tang lễ khi cha mẹ qua đời. Năm việc đó, việc nào cũng cụ thể, cũng thực tế. Không có việc nào mơ hồ. Nuôi dưỡng là lo cơm áo thuốc thang. Làm tròn bổn phận là sống cho ra người con. Giữ gìn gia đình là giữ nếp nhà, giữ tình thân. Bảo vệ tài sản thừa tự là giữ gìn những gì cha mẹ để lại, không phá tán. Làm tang lễ là lo cho cha mẹ trọn vẹn tới cuối cùng.

Nhưng Đức Phật không chỉ giảng cho người con. Ngài cũng giảng năm trách nhiệm cha mẹ cần phải chu toàn. Ngăn chặn con làm điều ác. Khuyến khích con làm điều thiện. Dạy cho con có được nghề nghiệp tốt. Tìm người phối ngẫu tốt cho con. Và trao gia sản cho con đúng lúc. Năm việc đó cũng cụ thể không kém. Cha mẹ không chỉ có quyền đòi hỏi con cái. Cha mẹ cũng có trách nhiệm của mình. Trách nhiệm đầu tiên là ngăn con làm ác, không phải là nuông chiều con làm bậy. Trách nhiệm thứ hai là khuyến khích con làm thiện, không phải là chỉ lo con giàu. Dạy nghề, tìm người phối ngẫu tốt, trao gia sản đúng lúc, tất cả đều là lo cho con có một đời sống vững vàng, tử tế.

Đây là một thông điệp trách nhiệm, một trách nhiệm hỗ tương giữa cha mẹ và con cái. Con có năm bổn phận với cha mẹ, và cha mẹ cũng có năm trách nhiệm với con cái. Khi cha mẹ và con cái chu toàn các điều đó, thì gia đình được hạnh phúc, và phương Đông mới được an lành. Lúc đó việc đảnh lễ về hướng Đông mới thật sự có ý nghĩa. Còn nếu chỉ chắp tay lạy mà trong nhà thì cãi nhau, con thì không nuôi cha mẹ, cha mẹ thì không dạy con nên người, thì cái lạy đó chỉ là hình thức.

Trở lại chuyện con dâu và mẹ chồng. Nếu mỗi bên chỉ đòi quyền của mình, nhà sẽ không yên. Mẹ chồng đòi con dâu phải nghe lời, nhưng mẹ chồng có làm tròn trách nhiệm dạy dỗ, khuyến khích con làm thiện không? Con dâu đòi mẹ chồng phải dễ tính, nhưng con dâu có làm tròn bổn phận giữ gìn gia đình, làm tròn phận làm con không? Khi cả hai bên cùng nhìn lại phần của mình, không khí trong nhà sẽ khác. Không cần ai thắng. Chỉ cần mỗi người làm tròn năm việc của mình.

Đức Phật còn dạy một điều cao hơn nữa. Trả ơn cha mẹ bằng tiền bạc vật chất thì không bao giờ đủ. Cách trả ơn đầy đủ nhất là giúp cha mẹ an trú vào thiện pháp. Đối với cha mẹ chưa có lòng tin thì khuyến khích để cha mẹ an trú vào thiện pháp. Đối với cha mẹ gian tham thì khuyến khích để cha mẹ an trú vào hạnh bố thí. Đối với cha mẹ theo ác trí thì khuyến khích để cha mẹ an trú vào chánh trí. Như vậy mới là làm đủ và trả ơn đủ. Nghĩa là hiếu cao nhất không phải là cho cha mẹ tiền, mà là cùng cha mẹ sống thiện, sống sáng, sống có trí tuệ.

Gia đình hạnh phúc không phải là gia đình không có cãi nhau. Gia đình hạnh phúc là gia đình biết mỗi người có phần của mình, và mỗi người chịu làm phần của mình. Con làm tròn năm bổn phận. Cha mẹ làm tròn năm trách nhiệm. Rồi cùng nhau tăng trưởng trong chánh pháp, cùng nhau sống thiện, cùng nhau bỏ ác. Lúc đó, phương Đông mới an lành. Lúc đó, cái lạy buổi sáng mới có ý nghĩa. Lúc đó, nhà mới thật sự là nhà.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giới Thiệu Đạo Phật — Bình Anson (BudSas) — trang 1
Bài liên quanKinh Vu Lan dạy gì về hiếu cho người chưa từng đọc kinhMục Kiền Liên dâng cơm mà mẹ không ăn đượcĂn đắng nuốt cay, nhường khô nằm ướt — mười ơn trong Kinh Báo Hiếu