Rằm tháng bảy, nhiều người thắp hương, cúng lễ, cầu cho cha mẹ. Trong lòng ai cũng có một mong ước giống nhau: mong cha mẹ được yên, được nhẹ, được siêu thoát.
Câu chuyện Vu Lan kể về một người con hiếu thảo bậc nhất. Đó là ngài Mục Kiền Liên. Ngài vừa chứng được thần thông, liền dùng mắt tuệ tìm cha mẹ. Ngài thấy mẹ mình sinh làm ngạ quỷ, đói khát, tiều tụy, không ăn uống được gì.
Ngài thương mẹ, bưng bát cơm đến dâng. Mẹ ngài lấy tay trái che bát, tay phải bốc ăn, sợ người khác cướp mất. Nhưng cơm chưa tới miệng đã hóa thành than lửa, nuốt không được. Lòng bỏn xẻn từ kiếp trước chưa dứt, nên phước không nhận được.
Ngài đau xót, chạy về bạch Phật, xin tìm phương cứu mẹ. Phật dạy một câu mà nhiều người nghe xong phải suy nghĩ: mẹ ông gốc tội rất sâu, dầu ông thần lực nhiệm mầu, một mình không thể cứu được. Lòng hiếu thảo của ông dầu lớn, tiếng vang thấu đến trời, cùng các bậc thần kỳ, tà ma, ngoại đạo, bốn vị Thiên vương cũng không phương cứu tế mẹ ông.
Muốn cứu được mẹ, phải nhờ thần lực của mười phương Tăng. Đến rằm tháng bảy, ngày chư Tăng tự tứ, sắm thức ăn trăm món, trái cây năm màu, dâng cúng chư Tăng mười phương. Nhờ phước lực ấy, cha mẹ hiện tiền được sống lâu, cha mẹ bảy đời quá vãng được siêu thoát.
Câu chuyện này dạy một điều ít ai ngờ. Hiếu thảo là điều quý. Nhưng một mình hiếu thảo vẫn chưa đủ. Có những việc nặng, một người gánh không nổi, phải nhờ sức của nhiều người cùng nhau.
Ngài Mục Kiền Liên có thần thông mà còn không cứu nổi mẹ một mình. Người thường như chúng ta càng không thể ôm hết mọi việc. Nhiều người con cứ tự trách mình: sao mình không lo được cho cha mẹ nhiều hơn, sao mình không cứu được cha mẹ khỏi khổ. Câu chuyện Vu Lan nói rằng đừng tự trách như thế. Hiếu không phải là gánh một mình. Hiếu là biết cùng nhau lo.
Trong nhà có cha mẹ già yếu, một người con dù thương đến mấy cũng có lúc đuối sức. Thức đêm chăm cha mẹ ốm, ngày đi làm, tối lại lo cơm nước. Lâu ngày, người con kiệt sức, rồi sinh cáu gắt, rồi sinh tội lỗi với chính mình. Vu Lan nhắc rằng hãy mở miệng nhờ anh em, nhờ người thân, nhờ hàng xóm. Cùng nhau lo thì cha mẹ được chăm sóc tốt hơn, mà người con cũng không gục ngã giữa đường.
Ngoài đời cũng vậy. Có những nỗi khổ của cha mẹ không phải do thiếu tiền, mà do lòng còn nặng, do nghiệp cũ còn sâu. Người con không thể dùng tiền hay dùng lời nói để gỡ hết. Nhưng người con có thể tạo duyên lành: đưa cha mẹ đến chỗ đông người hiền, cho cha mẹ nghe pháp, rủ cha mẹ làm việc thiện cùng đại chúng. Phước của nhiều người hợp lại mới đủ sức chuyển những điều nặng nề.
Vu Lan cũng dạy rằng báo hiếu không chỉ lo cho cha mẹ đời này. Ngài Mục Kiền Liên cầu cho cha mẹ bảy đời. Người đời hay nghĩ cha mẹ là hai người trước mắt. Kinh mở rộng ra: ông bà, tổ tiên nhiều đời đều nhờ phước của con cháu. Một việc lành làm với lòng thành có thể lan xa hơn mình tưởng.
Ngày rằm tháng bảy, thay vì chỉ cúng một mâm lễ rồi thôi, hãy làm thêm một việc lành có thật. Giúp một người nghèo một bữa cơm. Thả một con vật về với tự nhiên. Ngồi niệm Phật một buổi với lòng nhớ cha mẹ. Rồi hồi hướng công đức ấy cho cha mẹ. Đó chính là ý nghĩa của bát cơm Vu Lan: cơm không chỉ để ăn, cơm là lòng thành dâng lên, nhờ sức chúng Tăng mà hóa giải.
Mẹ của ngài Mục Kiền Liên được cứu không phải vì một bát cơm. Bà được cứu vì người con biết nhờ sức của Tăng đoàn, biết làm đúng pháp, đúng thời. Hiếu thảo cộng với trí tuệ mới thành hiếu trọn vẹn.
Hôm nay, nếu cha mẹ còn sống, hãy về thăm cha mẹ, ăn với cha mẹ một bữa cơm. Nếu cha mẹ đã khuất, hãy làm một việc lành và nhớ đến cha mẹ trong lúc làm. Một mình mình nhỏ bé. Nhưng khi lòng hiếu của mình hòa cùng lòng lành của nhiều người, sức ấy đủ lớn để chở cha mẹ qua những bến khổ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư