Có một chị bán hàng ở chợ. Chị ăn chay trường, tháng nào cũng phóng sinh, ai khó khăn chị cũng giúp. Vậy mà mấy năm nay buôn bán ế ẩm, chồng bệnh, con thi rớt. Có hôm chị hỏi: thầy ơi, con làm lành dữ vậy, sao phước chưa tới? Hay là con đang trả nợ kiếp trước?
Câu hỏi này, chắc nhiều người trong chúng ta cũng từng tự hỏi. Mình sống tử tế, không hại ai, vậy mà đời cứ lận đận. Còn người khác làm ăn gian dối, sống buông thả, lại cứ phất lên. Nhìn vậy, ai mà không chạnh lòng.
Thật ra, Đức Phật đã trả lời từ rất lâu rồi. Ngài nói, người hiền mà gặp khổ, không phải vì việc thiện vô ích, mà vì quả thiện chưa chín. Cũng như mình gieo hạt xoài xuống đất, không thể sáng gieo chiều đòi ăn trái. Hạt cần một mùa. Việc lành của chị cũng vậy, nó đang nảy mầm, chỉ là chưa tới ngày trổ.
Còn những chuyện không may đang xảy ra? Đó là những hạt mình đã gieo từ trước, có khi từ rất lâu rồi, nay tới mùa thì phải gặt. Dân gian mình gọi đó là trả nợ. Nhưng hiểu cho đúng thì không có ai đứng ra đòi nợ cả. Chỉ là nhân đã gieo thì quả tự tới, như cái bóng đi theo chân mình vậy thôi.
Trong kinh, Đức Phật nói rõ: người ác thấy mình là hiền khi ác chưa chín muồi, đến lúc ác chín muồi mới thấy ác. Người hiền cũng vậy, thấy đời mình như ác khi thiện chưa chín muồi, đến lúc thiện chín muồi mới thấy thiện. Nghĩa là cái mình đang chịu hôm nay chưa chắc là cái mình đang gieo hôm nay. Có khi đó là mùa gặt của hạt giống cũ, còn hạt giống mới thì đang nằm dưới đất, chờ ngày nảy mầm.
Kinh Nhân Quả Ba Đời cũng dạy một câu rất thẳng: tất cả nam nữ ở thế gian, giàu sang hay nghèo hèn, chịu khổ vô cùng hoặc hưởng phước vô lượng, đều do nhân duyên từ đời trước mà cảm quả báo. Cho nên muốn đổi đời, trước hết phải hiếu kính cha mẹ, tin trọng Tam bảo, bỏ giới sát mà phóng sinh, ăn chay bố thí, mới gieo được giống ruộng phước về sau. Nghe thì đơn giản, nhưng làm được mới khó. Vì ai cũng muốn thấy quả ngay.
Có người hỏi: vậy cứ làm lành hoài mà không thấy gì, có phải mình đang bị lừa không? Không phải. Làm lành không phải là mua bán, bỏ một đồng ra là đòi lại hai đồng ngay. Làm lành giống như gửi tiền tiết kiệm. Có tháng gửi vào, sổ vẫn chưa thấy lời. Nhưng tiền thì vẫn ở đó, không mất đi đâu. Chỉ cần mình đừng rút ra giữa chừng.
Điều quan trọng nằm ở chỗ này: quả cũ thì không ai xóa được, nhưng nhân mới thì nằm trong tay mình. Chị bán hàng kia, nếu vì khổ mà bỏ làm lành, thì khác nào đang trả nợ mà lại vay thêm nợ mới. Còn nếu chị vẫn cứ gieo, thì một ngày kia, nợ cũ trả hết, mà hạt lành cũng vừa chín tới. Hai cái gặp nhau, đời sẽ đổi.
Người xưa cũng dạy: đến thế gian này, một là để trả quả, hai là để học hỏi, ba là làm thiên mạng. Trả quả là nhận chịu các món nợ đã kết trong nhiều kiếp, chỉ quyết trả cho xong mà không vay thêm nữa. Có hai cách trả: một là quả báo về tinh thần, buồn thảm âu sầu; hai là quả báo về xác thịt, tật bệnh, đói rét, khốn nàn. Hiểu vậy rồi thì khổ không còn là oan ức nữa. Khổ là mình đang trả cho xong một món nợ cũ.
Nhưng trả nợ không có nghĩa là ngồi yên chịu trận. Vừa trả nợ cũ, mình vừa gieo hạt mới. Mỗi ngày giúp được một người, nói được một lời lành, nhịn được một cơn giận, là mình vừa gieo thêm một hạt. Hạt nào gieo xuống cũng có ngày trổ. Chỉ là có hạt ba tháng, có hạt ba năm, có hạt phải đợi lâu hơn. Đòi hạt mít trổ sau ba tháng như hạt đậu phộng thì không được. Đòi như vậy là mình tự làm khổ mình.
Cho nên, làm lành mà chưa thấy đời thuận, đừng vội nản. Không phải trời không thương. Chỉ là hạt của mình chưa tới mùa thôi. Việc của mình là cứ gieo cho đều tay. Gieo đều tay, rồi một ngày, mình sẽ thấy vườn nhà mình trổ trái lúc nào không hay.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư