Chị Hoa nấu một bữa cơm rất ngon. Chồng chị ăn hết hai chén, gật gù, nhưng không nói gì. Con chị ăn xong, đứng dậy đi chơi, cũng không nói gì. Chị ngồi lại, nhìn mâm cơm vơi đi, trong lòng có một cảm giác trống trống. Không phải chị cần tiền, cần quà. Chị chỉ cần một câu: "Hôm nay cơm ngon quá." Một câu thôi, mà cả nhà không ai nói.
Ta thường tiếc tiền, tiếc của, tiếc thời gian. Nhưng có một thứ ta tiếc mà ít ai nhận ra: tiếc một lời khen. Trong nhà, ta khen người ngoài thì dễ, khen người nhà thì khó. Gặp đồng nghiệp, ta khen "anh làm hay quá". Gặp bạn bè, ta khen "chị nấu ngon ghê". Về nhà, vợ nấu ngon, chồng im lặng. Chồng sửa được cái quạt, vợ im lặng. Con được điểm mười, cha mẹ chỉ nói "ừ". Ta tưởng im lặng là bình thường, là người nhà với nhau cần gì khách sáo. Nhưng thật ra, im lặng đó đang gieo một nhân rất buồn.
Trong lời dạy về lời nói, có một điều rất đẹp: không chia rẽ người, thường nói lời từ ái hòa giải. Lời từ ái không chỉ là lời không làm đau người khác. Nó còn là lời làm ấm lòng người khác. Một lời khen đúng lúc, nói bằng lòng chân thật, chính là lời từ ái. Nó không tốn tiền, không tốn thời gian, chỉ tốn một chút chú ý. Nhưng nhiều người lại tiếc, như thể khen người nhà một câu thì mình mất đi cái gì.
Vì sao ta tiếc lời khen với người nhà? Vì ta quen coi sự tốt đẹp của người nhà là hiển nhiên. Vợ nấu cơm ngon là bổn phận. Chồng đi làm về đưa tiền là trách nhiệm. Con học giỏi là điều phải làm. Khi ta coi mọi thứ là hiển nhiên, ta không còn thấy cần phải khen. Nhưng người nhà không phải là máy. Họ cũng cần được thấy, được ghi nhận, như bất kỳ ai. Một người nấu cơm ngon mười năm mà không ai khen một câu, đến một ngày, họ sẽ nấu cho xong, không còn nấu bằng lòng vui nữa.
Tiếc lời khen gieo nhân gì? Trước hết, nó gieo lạnh nhạt. Nhà vẫn là nhà, cơm vẫn dọn, áo vẫn giặt, nhưng tình cảm thì nguội dần. Người ta không bỏ nhau vì một chuyện lớn, mà thường vì hàng trăm chuyện nhỏ không được ghi nhận, cộng lại thành một nỗi buồn lớn. Thứ hai, nó gieo vào con cái một bài học xấu: con nhìn cha mẹ không bao giờ khen nhau, nó sẽ lớn lên và cũng không biết khen ai. Nó sẽ nghĩ yêu thương là im lặng, là không cần nói. Rồi nó mang cái im lặng đó vào gia đình của nó sau này.
Ngược lại, một lời khen trong nhà có sức mạnh rất lớn. Một câu "hôm nay cơm ngon quá" làm người nấu vui cả buổi tối. Một câu "cái quạt anh sửa chạy êm ghê" làm người sửa muốn sửa tiếp cái khác. Một câu "con làm bài này giỏi lắm" làm đứa trẻ muốn cố gắng hơn nữa. Lời khen không làm ai kiêu ngạo, nếu nó đúng sự thật và nói bằng lòng chân thành. Nó chỉ làm người ta thấy mình được nhìn thấy.
Có người lo: khen nhiều thì người nhà sinh hư? Không. Khen khác với nịnh. Nịnh là khen điều không có thật để lấy lòng. Khen là nói ra điều có thật mà mình thấy. Cơm ngon thì nói ngon. Quạt sửa êm thì nói êm. Con làm tốt thì nói tốt. Nói sự thật bằng lòng vui, không ai hư vì điều đó. Người ta chỉ hư khi được khen điều mình không làm.
Vậy nên, từ hôm nay, hãy tập một thói quen nhỏ: mỗi ngày khen người nhà một câu thật lòng. Không cần to tát. "Cơm hôm nay ngon." "Áo này anh mặc hợp lắm." "Con viết chữ đẹp hơn hôm qua rồi." Một câu mỗi ngày, một năm là ba trăm sáu mươi lăm câu. Ba trăm sáu mươi lăm lần người nhà mình cảm thấy được thấy, được ghi nhận. Đó là phước gieo ngay trong nhà mình, không cần đi đâu xa.
Chị Hoa sau đó đã nói với chồng: "Em chỉ cần anh khen cơm ngon một câu thôi." Chồng chị cười, từ đó bữa nào cũng khen. Ban đầu còn gượng, sau thành quen. Cả nhà vui hơn hẳn. Chị bảo: "Một câu khen không tốn gì, mà sao trước giờ mình tiếc nhau đến vậy." Đúng vậy. Lời khen là thứ rẻ nhất mà quý nhất trong nhà. Đừng tiếc nó với chính người thân của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư