🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Trân trọng hạt gạo: nhân quả trong từng bữa ăn

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Bữa cơm tối nhà bà Tư chỉ có rau luộc, cá kho và một nồi cơm trắng. Đứa cháu ngoại ăn xong, còn thừa nửa chén cơm, nó đẩy chén ra, định đổ đi. Bà Tư giữ tay nó lại, nhẹ nhàng nói: "Con ăn không hết thì để lại, mai bà rang cơm. Đừng đổ."

Đứa nhỏ phụng phịu: "Có nửa chén cơm thôi mà bà."

Bà cười: "Nửa chén cơm là mồ hôi của người trồng lúa. Bà nội của bà ngày xưa, có bữa phải ăn cháo loãng cầm hơi. Con đổ đi, bà thấy xót."

Đứa nhỏ nghe xong, lặng lẽ xúc hết nửa chén cơm vào miệng. Từ hôm đó, mỗi bữa nó tự lấy cơm vừa đủ ăn. Không ai dạy nó bài học nào to tát. Chỉ một câu nói của bà, và một bữa cơm không có hạt nào bị đổ đi.

Hạt gạo nhỏ lắm. Nhỏ đến mức người ta dễ coi thường. Một hạt rơi xuống đất, chẳng ai cúi nhặt. Một chén cơm thừa, đổ đi cũng chẳng ai thấy tiếc. Nhưng hạt gạo nhỏ không có nghĩa là không có giá trị. Trong kho sách cổ có lời dạy rằng, đừng khinh điều thiện nhỏ, cho rằng phước không nhiều. Nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần cũng đầy vại to. Phước thiện tràn đầy, cũng nhờ góp gom mà có. Câu này nói về việc thiện. Nhưng cũng đúng với hạt gạo. Mỗi hạt cơm mình trân trọng là một hạt phước mình giữ lại. Mỗi hạt cơm mình phí phạm là một hạt phước mình đánh rơi.

Nghĩ về hạt gạo, cũng là nghĩ về người làm ra nó. Một hạt gạo đi qua bao nhiêu bàn tay. Người nông dân cày đất, gieo mạ, cấy lúa, gặt hái, phơi khô, xay xát. Trời nắng, trời mưa, sâu bệnh, hạn hán, tất cả đều đổ lên vai họ. Đến khi hạt gạo nằm trong chén cơm nhà mình, đó là cả một chặng đường dài. Ăn một bữa cơm mà không nhớ người trồng lúa, thì bữa cơm đó thiếu một nửa hương vị. Trân trọng hạt gạo, thực ra là trân trọng công sức của người khác.

Có người nói, nhà tôi giàu, cơm thừa đổ đi thì có sao. Giàu thì đổ đi được sao? Giàu không làm cho hạt gạo rẻ đi. Giàu chỉ làm cho mình quên mất giá trị của nó. Người giàu mà phí phạm, cái mất không phải là tiền. Cái mất là thói quen biết ơn. Thói quen đó mất dần, lòng người cũng hẹp dần. Đến lúc nào đó, người ta có nhiều tiền mà vẫn thấy thiếu, vì lòng không còn biết đủ nữa.

Trái lại, người biết trân trọng từng hạt cơm thường sống nhẹ nhàng hơn. Họ ăn vừa đủ, không lấy thừa. Họ dạy con lấy cơm ít, thiếu thì lấy thêm. Họ thấy vui với bữa cơm đạm bạc, vì biết trong đó có công sức của bao người. Lòng biết ơn đó làm cho bữa cơm ngon hơn, làm cho nhà cửa ấm hơn, làm cho con cái lớn lên biết thương người.

Trân trọng hạt gạo không chỉ là chuyện trong bếp. Nó là một thái độ sống. Người trân trọng hạt gạo thì cũng trân trọng nước sạch, trân trọng điện, trân trọng đồ dùng trong nhà. Họ không xài hoang phí. Họ sửa cái gì còn sửa được. Họ dùng cái gì còn dùng được. Thái độ đó, lâu ngày, thành nếp nhà. Nếp nhà đó, con cái nhìn vào mà học. Không cần dạy nhiều. Con thấy cha mẹ sống như vậy, tự nhiên con cũng sống như vậy.

Trong truyện cổ có lời dạy: ở hiền gặp lành, ở bạc gặp ác. Gieo nhân nào thì gặt quả ấy. Trời đất và quỷ thần luôn chứng giám hành vi, lời nói, việc làm của mình. Nghe thì có vẻ xa xôi. Nhưng thực ra rất gần. Mình sống thế nào, con mình nhìn thấy thế ấy. Mình phí phạm, con mình cũng phí phạm. Mình biết ơn, con mình cũng biết ơn. Nhân mình gieo hôm nay, quả mình gặt không chỉ ở đời mình, mà còn ở đời con mình.

Có những gia đình giàu lên rất nhanh, nhưng con cái lớn lên không biết quý trọng gì cả. Ăn thì chê, mặc thì đòi, xài thì hoang. Cha mẹ than: sao con mình lại thế? Mà quên mất rằng, chính cha mẹ đã dạy con bằng cách sống của mình. Cơm thừa đổ đi trước mặt con, rồi mong con biết tiết kiệm, làm sao được. Muốn con biết quý hạt gạo, trước hết mình phải quý hạt gạo.

Bắt đầu thì dễ lắm. Mỗi bữa cơm, lấy vừa đủ ăn. Ăn hết phần mình lấy. Cơm thừa thì để lại, đừng đổ. Dạy con như vậy, không cần nói nhiều. Chỉ cần làm như vậy mỗi ngày. Lâu ngày thành thói quen. Thói quen thành nếp nhà. Nếp nhà thành phước cho cả gia đình.

Bà Tư không giảng đạo lý gì cao siêu cho cháu. Bà chỉ giữ tay cháu lại, không cho đổ nửa chén cơm. Vậy mà đứa nhỏ nhớ. Nhiều năm sau, nó lớn lên, đi làm xa, ăn cơm một mình trong căn phòng trọ nhỏ. Mỗi lần nấu cơm, nó vẫn nhớ lấy vừa đủ. Nó bảo, đó là điều bà dạy, mà cũng là điều nó quý nhất. Một hạt gạo nhỏ, gieo vào lòng một đứa trẻ, lớn lên thành một người biết ơn. Đó là nhân quả. Nhỏ mà thật. Chậm mà chắc.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú Bắc Truyền (Pháp Cứu soạn tập; Thích Đồng Ngộ – Thích Nguyên Hùng dịch) — kệ 290: Chớ khinh điều thiện nhỏ, cho rằng phước không nhiều; nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần đầy vại to
• Truyền Thuyết Việt Nam (Nhiều Tác Giả) — Ở hiền gặp lành, ở bạc gặp ác; gieo nhân nào thì gặt quả ấy
Bài liên quanChung thủy một đời: nhân quả của lời thề ngày cướiSống tốt với hàng xóm: nhân quả bắt đầu từ bức tường chungĐọc kinh cùng con mỗi tối: nhân quả gieo từ giọng đọc trong nhà