Đêm nọ, vua Ba Tư Nặc đang ngủ thì nghe bốn tiếng kêu lạ vang lên trong đêm: Du, Sa, Na, So. Tiếng kêu to, ai oán, làm vua sợ hãi. Sáng ra, vua mời các thầy Bà la môn tới hỏi. Họ bảo đó là điềm xấu, phải tế thần lửa, phải giết cả trăm con thú và trăm đứa trẻ mới hết tai ương. Vua nghe theo, sắp sửa làm lễ. May mà hoàng hậu Mallikā can ngăn, khuyên vua tới hỏi Đức Phật. Đức Phật dạy: bốn tiếng đó là của bọn ngạ quỷ, vốn là quyến thuộc của vua từ nhiều kiếp trước, chịu đói khát đã lâu, nay biết vua làm vua, muốn kêu cầu cứu, để vua làm phước hồi hướng phước cho chúng.
Tích này được kể lại trong sách giảng giải 38 pháp Hạnh Phúc, và nó chạm tới một câu hỏi mà nhiều người trong chúng ta vẫn thắc mắc: người thân đã khuất rồi, mình làm việc tốt, hồi hướng cho họ, họ có nhận được không? Mình cúng giỗ, mình làm phước, mình niệm Phật rồi hồi hướng, có ích gì cho người đã mất không?
Trước hết, hãy nhìn câu chuyện của vua Ba Tư Nặc. Vua nghe tiếng kêu mà sợ. Các thầy Bà la môn bảo giết hại để trừ tai. Đó là cách nghĩ của người chưa hiểu nhân quả: gặp chuyện lạ thì sợ, sợ thì làm hại người khác để cứu mình. Hoàng hậu Mallikā thì khác. Bà khuyên vua hỏi bậc trí. Và câu trả lời của Đức Phật không phải là tế lễ, không phải là giết hại, mà là làm phước và hồi hướng. Một bên là hại người để cứu mình. Một bên là giúp người để cứu cả mình và người. Hai cách đó khác nhau một trời một vực.
Hồi hướng là gì? Hồi là quay lại. Hướng là hướng tới. Mình làm một việc lành, thay vì giữ riêng phước đó cho mình, mình hướng phước đó tới người khác, tới người thân đã khuất, tới tất cả chúng sinh. Giống như mình thắp một ngọn đèn, rồi dùng ngọn đèn đó thắp tiếp cho nhiều ngọn đèn khác. Đèn mình không tắt đi. Mà ánh sáng thì lan ra khắp nơi. Chia phước không làm phước của mình vơi đi. Chia phước làm phước lan rộng ra.
Nhiều người cúng giỗ chỉ lo mâm cao cỗ đầy, đốt nhiều vàng mã, mà quên mất điều quan trọng nhất: người đã khuất cần nhất không phải là mâm cỗ, mà là phước. Người còn sống, ăn được mâm cỗ. Người đã khuất, chỉ nhận được phước hồi hướng. Cho nên, ngày giỗ, thay vì chỉ lo cúng bái linh đình, mình có thể làm thêm một việc lành và hồi hướng cho người đã khuất: giúp một người nghèo, phóng sinh một con vật, bố thí một chút tiền, niệm Phật một thời. Những việc đó mới thật sự tới được với người đã khuất.
Có người hỏi: làm sao biết người thân mình có nhận được không? Câu trả lời thành thật là: mình không thấy được bằng mắt. Nhưng mình thấy được bằng lòng. Khi mình làm một việc lành và nghĩ tới người đã khuất, lòng mình ấm lại. Khi mình sống tốt để người đã khuất được an lòng, mình cũng sống tốt hơn. Dù người khuất có nhận được hay không, thì người còn sống là mình đã được lợi ngay: lòng mình nhẹ, mình sống có ý nghĩa hơn, mình giữ được tình thân với người đã đi xa.
Cũng có một điều nữa: hồi hướng không chỉ cho người đã khuất. Hồi hướng cho cả người còn sống. Cho cha mẹ đang già yếu. Cho con cái đang lớn. Cho những người mình từng làm tổn thương. Mỗi lần làm việc lành mà hướng tâm tới ai đó, mình đang gieo một hạt giống tốt cho cả mình và người đó. Hạt giống đó có thể nảy mầm lúc nào, mình không biết. Nhưng cứ gieo đi, đừng tính toán.
Ngày giỗ năm nay, nếu bạn đang chuẩn bị mâm cúng cho người thân đã khuất, hãy thử thêm một việc nữa. Làm một việc lành nho nhỏ, rồi chắp tay, nghĩ tới người đó, và hồi hướng phước lành này cho họ. Không cần mâm cao cỗ đầy. Không cần lễ lạt linh đình. Chỉ cần một việc lành thật lòng, và một cái tâm thật sự nhớ thương. Người xưa nói: bốn tiếng kêu trong đêm của bọn ngạ quỷ, chỉ mong có vậy thôi. Một chút phước, một chút lòng thành. Cho đi thì không mất. Chia phước thì phước không vơi. Mà lòng mình, từ đó, cũng ấm lại.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư