Anh Tư làm thợ điện, tay nghề giỏi nhưng chữ nghĩa thì ít. Năm ngoái, anh quyết định học thêm về điện mặt trời, vì thấy nhà nào cũng lắp. Anh không đi học lớp dài ngày, vì ban ngày phải đi làm. Anh chỉ học mỗi tối hai mươi phút, xem video, ghi chép, hôm nào mệt thì học mười phút. Bạn bè cười: học kiểu đó thì bao giờ mới xong. Một năm sau, anh Tư nhận lắp điện mặt trời cho cả xóm, thu nhập tăng gấp đôi. Bạn bè hỏi bí quyết, anh chỉ cười: "Mỗi ngày một chút, rồi cũng tới."
Ngược lại, tôi có người bạn đăng ký khóa học tiếng Anh, hăng hái lắm. Tuần đầu học ngày ba tiếng, làm bài tập đầy đủ. Tuần thứ hai còn hai tiếng. Tuần thứ ba bận việc, nghỉ. Rồi nghỉ luôn. Một năm sau, bạn vẫn không nói được câu nào ra hồn. Không phải bạn dốt. Mà vì bạn học theo cơn hăng, chứ không học theo thói quen. Hăng thì nhanh, nhưng hăng cũng tắt nhanh. Còn thói quen nhỏ, chậm mà chắc, đi mãi không dừng.
Trong kinh Pháp Cú có câu: chớ khinh điều thiện nhỏ, cho rằng phước không nhiều. Nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần đầy vại to. Câu này nói về việc thiện, nhưng đem vào chuyện học hành, rèn luyện, thì cũng đúng y như vậy. Một ngày học mười lăm phút thì ít. Nhưng mười lăm phút nhân với ba trăm sáu mươi lăm ngày, là hơn chín mươi tiếng đồng hồ. Chín mươi tiếng, đủ để một người thợ học được một nghề mới, một người mẹ học được cách dạy con, một đứa trẻ đọc xong mấy chục quyển sách. Cái giọt nước nhỏ, ngày nào cũng rơi đều, thì vại nào cũng đầy.
Nhân quả của sự bền bỉ nằm ở chỗ: quả không đến ngay, nhưng đến chắc. Người học đều mỗi ngày, ban đầu chẳng thấy gì khác. Một tuần, hai tuần, vẫn như cũ. Nhưng đến tháng thứ ba, thứ sáu, sự khác biệt bắt đầu hiện ra. Người ta nói lưu loát hơn, làm việc nhanh hơn, hiểu sâu hơn. Còn người học dồn, học theo hứng, thì lúc nào cũng bắt đầu lại từ đầu. Vì kiến thức không được ôn đều sẽ rơi rụng. Mỗi lần quay lại, lại phải học lại từ đầu. Tính ra, người học dồn tốn thời gian hơn người học đều rất nhiều.
Bền bỉ cũng là cách gieo nhân cho con cái nhìn thấy. Đứa trẻ thấy cha mỗi tối ngồi học hai mươi phút, nó sẽ hiểu rằng học là việc cả đời, không phải việc của riêng nó. Đứa trẻ thấy mẹ mỗi sáng tập thể dục mười phút, nó sẽ hiểu rằng sức khỏe là do mình giữ mỗi ngày. Cha mẹ không cần nói nhiều về sự kiên trì. Chỉ cần sống kiên trì, con sẽ tự học được. Gương sống bền bỉ, có sức mạnh hơn trăm lời dạy.
Muốn bền bỉ, đừng đặt mục tiêu quá lớn. Đừng thề mỗi ngày học hai tiếng, rồi bỏ sau ba ngày. Hãy bắt đầu nhỏ đến mức không thể thất bại: mỗi ngày đọc năm trang sách, học năm từ mới, đi bộ mười phút. Nhỏ như vậy, ngày mệt cũng làm được. Làm được, sẽ có cảm giác hoàn thành. Cảm giác hoàn thành đó nuôi thói quen. Thói quen nuôi kết quả. Nhiều người thất bại không phải vì lười, mà vì đặt mục tiêu lớn quá, rồi nản, rồi bỏ. Bắt đầu nhỏ, là trí tuệ của người bền bỉ.
Cũng đừng so sánh tốc độ của mình với người khác. Người ta học ba tháng đã giỏi, mình học ba tháng vẫn chưa đâu vào đâu, thì sao? Hạt giống nào cũng có thời gian nảy mầm của nó. Cây lúa ba tháng đã gặt, cây xoài ba năm mới ra trái. Nhưng một khi xoài đã ra trái, thì ăn được mấy chục năm. Đừng vì người ta nhanh mà mình nản. Cứ đi đều theo nhịp của mình. Nhân gieo đều, quả sẽ đến, chỉ là sớm hay muộn.
Một chút mỗi ngày, nghe thì chẳng có gì ghê gớm. Nhưng thử tính mà xem: mỗi ngày đọc năm trang sách, một năm đọc được hơn một ngàn tám trăm trang, tức là gần mười quyển sách. Mỗi ngày để dành hai mươi nghìn, một năm được hơn bảy triệu. Mỗi ngày nói với con một câu yêu thương, một năm con nghe được hơn ba trăm câu. Những con số nhỏ, cộng lại thành một đời người khác hẳn. Nhân quả không ở đâu xa. Nó nằm trong hai mươi phút tối nay của mình. Hôm nay mình học hay không học, là mình đang chọn quả cho ngày mai.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư