🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Hứa rồi không giữ — lời nói cũng gieo nhân

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Có một anh bạn tôi quen, làm ăn cũng khá, bạn bè nhiều, ai cũng quý. Chỉ có một tật, là hay hứa mà không giữ. Hứa với khách hàng là giao hàng thứ hai, tới thứ năm mới giao. Hứa với vợ là về sớm ăn cơm, tới khuya mới về. Hứa với con là cuối tuần đi chơi, tới cuối tuần lại bận việc. Mỗi lần như vậy, anh đều có lý do chính đáng. Nhưng lâu dần, người ta không còn tin lời anh nữa. Khách hàng đi chỗ khác, vợ không còn chờ cơm, con không còn háo hức mỗi khi ba hứa. Anh thắc mắc: mình có lừa ai đâu, chỉ là hứa rồi không làm được thôi, sao mọi người nặng nề vậy?

Câu chuyện này nghe quen lắm. Trong đời sống, lời hứa thì ai cũng nói, mà giữ được lời hứa thì không phải ai cũng làm. Nhiều người nghĩ, hứa là chuyện miệng, không giữ thì thôi, có gì đâu mà nặng. Nhưng nhà Phật nhìn lời nói rất nghiêm. Lời nói cũng gieo nhân, và nhân từ lời nói cũng trổ quả như mọi nhân khác.

Kinh Pháp Cú có câu kệ dạy: chân thật thắng hư ngụy. Bốn chữ thôi, mà nói hết về giá trị của lời nói thật. Kệ còn dạy: từ bi thắng sân hận, hiền thiện thắng hung tàn, bố thí thắng xan tham. Người giữ được lời nói chân thật, thì lời nói của người đó có sức nặng. Người ta tin. Mà niềm tin, trong làm ăn cũng như trong gia đình, là thứ quý hơn tiền bạc nhiều.

Trong năm giới của người tại gia, có một giới là không nói dối. Sách Thiên Đường Du Ký nhắc lại năm giới ấy rất rõ: không sát sinh, không trộm đạo, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Không nói dối nghe thì dễ, mà làm thì khó. Vì nói dối không chỉ là bịa ra chuyện không có. Hứa rồi không giữ, cũng là một dạng nói không thật. Lúc hứa, mình nói một đằng, lúc làm, mình làm một nẻo. Người nghe thì tin vào lời hứa đó, rồi thất vọng. Cái thất vọng đó, chính là quả của lời hứa không giữ.

Anh bạn tôi là ví dụ rất rõ. Mỗi lần anh hứa mà không giữ, anh mất đi một chút niềm tin của người khác. Mất một lần thì còn lấy lại được. Mất mười lần thì người ta không còn chờ nữa. Tới lúc anh thật sự giữ lời, người ta cũng không tin. Đó là cái giá của lời hứa. Nó không đến ngay trong một ngày. Nó đến từ từ, như nước nhỏ từng giọt, cho tới khi cái bình niềm tin cạn sạch.

Ngược lại, người giữ lời hứa, dù là lời hứa nhỏ, thì niềm tin cứ đầy lên dần. Hứa giao hàng thứ hai thì giao đúng thứ hai, dù phải thức khuya làm cho kịp. Hứa về ăn cơm thì về đúng giờ, dù việc chưa xong. Người ta thấy mình giữ lời, người ta mới dám giao việc lớn, mới dám tin tưởng lâu dài. Trong làm ăn, chữ tín chính là vốn. Mà chữ tín thì không mua được bằng tiền, chỉ xây được bằng từng lời hứa giữ đúng.

Vậy phải làm sao, khi mình đã lỡ hứa nhiều mà không giữ? Trước hết, đừng hứa bừa nữa. Hứa ít lại, hứa cái gì chắc chắn làm được thì mới hứa. Hứa ít mà giữ được hết, còn hơn hứa nhiều mà không giữ được cái nào. Thứ hai, với những lời hứa đã lỡ, thì đi nói lại cho rõ. Xin lỗi người ta một câu, hẹn lại một ngày cụ thể, rồi làm đúng hẹn đó. Một lời xin lỗi chân thành, cộng với một lần giữ đúng, có thể lấy lại được rất nhiều niềm tin đã mất.

Có người sẽ nói: đời này bận rộn, làm sao giữ hết lời hứa được. Đúng, không ai giữ được hết. Nhưng người khôn ngoan thì không hứa những điều mình không chắc. Còn đã hứa rồi, thì coi đó là món nợ phải trả. Nợ tiền thì trả bằng tiền, nợ lời hứa thì trả bằng việc làm đúng hẹn. Trả đủ rồi, lòng mình cũng nhẹ.

Anh bạn tôi giờ đã đổi khác. Anh hứa ít hơn, nhưng hứa cái nào là làm cái đó. Khách hàng quay lại, vợ lại chờ cơm, con lại háo hức mỗi cuối tuần. Anh bảo, hóa ra giữ lời hứa không khó như anh tưởng. Khó nhất là lúc đầu, lúc mình phải thắng cái thói quen hứa cho xong chuyện. Thắng được rồi thì nhẹ hẳn.

Cho nên, lời nói không phải là gió bay. Mỗi lời hứa mình nói ra là một hạt giống mình gieo xuống. Gieo hạt thật thì gặt niềm tin. Gieo hạt hư thì gặt sự nghi ngờ. Muốn người ta tin mình, thì trước hết mình phải giữ cho lời nói của mình có giá. Hứa ít lại, giữ cho chắc, rồi mình sẽ thấy, đời mình nhẹ đi rất nhiều, vì không còn ai phải thất vọng vì lời hứa của mình nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 223 (pctm-17.htm)
• Thiên Đường Du Ký — tr.580 (năm giới: không nói dối)
Bài liên quanCha mẹ gieo nhân lành cho con bằng cách sống mỗi ngàyNghiệp chung nghiệp riêng: cả nhà cùng hưởng, mỗi người mỗi phầnBệnh đến, đừng vội đổ hết cho nghiệp