🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Kéo lưới mỗi sáng: nhân quả của nghề đánh cá

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Bốn giờ sáng, trời còn tối đen. Ông Tư trở mình dậy, khoác cái áo đã sờn, bước xuống ghe. Biển đêm lạnh. Máy nổ giòn giã, ghe rẽ sóng ra khơi. Đó là nhịp sống của ông mấy chục năm nay. Sáng nào cũng vậy. Ra khơi, thả lưới, kéo lưới, đem cá về chợ. Con cá nào còn giãy thì bỏ vào thùng nước. Con nào yếu thì cho vào rổ. Tay ông quen rồi. Nhanh, gọn, không nghĩ ngợi gì thêm.

Có một buổi sáng, đứa cháu nội đi theo ông lần đầu. Nó ngồi co ro ở mũi ghe, mắt mở to nhìn lưới kéo lên. Cá quẫy trong lưới, vảy sáng lấp lánh dưới đèn. Nó reo lên thích thú. Rồi nó thấy một con cá nhỏ, mình còn ướt, mắt mở trừng trừng, miệng há ra ngáp ngáp. Nó hỏi ông: Nó có đau không ông? Ông Tư khựng lại một chút. Câu hỏi của đứa trẻ đơn giản vậy mà ông không trả lời ngay được.

Ông đã đánh cá cả đời. Ông chưa bao giờ hỏi con cá có đau không. Không phải ông ác. Ông chỉ quen rồi. Nghề này nuôi cả nhà ông. Tiền học của con, tiền thuốc của vợ, mái nhà đang ở, tất cả đều từ những mẻ lưới. Nếu không đánh cá thì làm gì? Câu hỏi ấy, người ngoài dễ nói. Người trong nghề mới hiểu nó nặng thế nào.

Nhưng đứa cháu hỏi, ông không gạt đi được. Ông nhìn con cá trong tay mình. Nó giãy yếu dần. Ông chợt nhớ hồi nhỏ, ông từng bị gai cá đâm vào tay, sưng cả tuần. Đau là thật. Mình sợ đau, con cá cũng sợ đau. Mình sợ chết, con cá cũng sợ chết. Cái lẽ đơn giản ấy, ai cũng biết, nhưng khi tay đã quen việc, người ta quên mất.

Trong kinh có câu: Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ tử vong. Lấy mình làm ví dụ, không giết, không bảo giết. Câu ấy không phải để kết tội người đánh cá. Nó chỉ nhắc một điều rất thật. Đặt mình vào chỗ của con vật, mình sẽ thấy rõ hơn việc mình đang làm. Con cá trong lưới cũng đang sợ hãi như mình sợ hãi khi gặp nguy hiểm. Nó cũng muốn sống như mình muốn sống.

Có người nghe tới đây sẽ nói: Vậy thì bỏ nghề đi, đói thì sao? Phật pháp không bắt ai bỏ nghề trong một đêm. Đời sống có cái khó của nó. Nhưng giữa bỏ hẳn và cứ làm như không có gì, còn một khoảng giữa. Khoảng giữa đó là chỗ của sự tỉnh thức. Vẫn đánh cá để sống, nhưng không lấy việc giết chóc làm vui. Không bắt nhiều hơn mức cần. Không hành hạ con vật. Không dạy con cháu coi cái chết của sinh vật khác là chuyện đùa.

Ông Tư hôm ấy làm một việc lạ. Ông thả con cá nhỏ về biển. Đứa cháu tròn mắt. Ông nói: Con này còn nhỏ, thả cho nó lớn. Đứa cháu cười tít mắt. Ông cũng cười theo. Lòng ông nhẹ đi một chút. Không phải vì một con cá làm nên chuyện lớn. Mà vì lần đầu tiên sau mấy chục năm, ông nhìn thấy con cá không chỉ là tiền, mà còn là một sinh mạng.

Nhân quả không phải là ông trời cầm sổ ghi chép rồi phạt ai. Nhân quả là thói quen của lòng mình. Tay quen giết, lòng sẽ chai. Lòng đã chai, nhìn cái gì cũng thành đồ vật. Con cá thành tiền. Người khác thành đối thủ. Lâu ngày, chính mình cũng không còn cảm được nỗi đau của ai nữa. Cái quả đắng nhất của nghề sát sinh không nằm ở kiếp sau xa xôi. Nó nằm ngay trong đời này, ở chỗ trái tim mình cứng lại từng ngày mà không hay.

Ngược lại, một niệm thương xót nhỏ cũng gieo nhân lành. Người đánh cá nào còn biết xót, còn biết thả con cá nhỏ, còn dạy con đừng hành hạ sinh vật, người đó đang giữ cho lòng mình còn mềm. Lòng còn mềm thì còn biết thương người. Biết thương người thì gia đình êm ấm, con cái hiền lành. Cái phước ấy không ai cho, tự mình gieo lấy.

Có người hỏi: Tôi làm nghề này, tôi có tội không? Câu trả lời thành thật là: Nghề nào lấy mạng sinh vật khác để sống cũng đều gieo nhân nặng. Không nên tự dối mình. Nhưng cũng không nên tuyệt vọng. Nếu chưa bỏ được nghề, hãy làm với tâm biết ơn và tiết chế. Bớt đi một mẻ lưới thừa. Thả đi con cá còn nhỏ. Dành một ngày trong tháng không sát sinh. Dạy con cháu yêu thương loài vật. Những việc nhỏ ấy không xóa hết nghiệp cũ, nhưng nó đổi hướng cho nghiệp mới.

Và nếu có ngày đủ duyên đổi nghề, như nuôi trồng, buôn bán, làm thuê, thì đó là một bước lành lớn. Không phải vì nghề cũ xấu, nghề mới tốt. Mà vì mình đã chọn cách sống không còn phải lấy mạng sống của kẻ khác để nuôi mạng sống của mình. Lòng sẽ nhẹ hơn. Ngủ sẽ ngon hơn.

Ông Tư vẫn ra khơi mỗi sáng. Ghe ông vẫn nổ máy lúc bốn giờ. Nhưng bây giờ, mỗi khi kéo lưới, ông nhớ câu hỏi của đứa cháu. Nó có đau không ông? Ông không trả lời được hết. Nhưng ông biết, chỉ cần còn hỏi câu đó, lòng mình vẫn còn là lòng người. Và chỉ cần lòng còn là lòng người, đường về vẫn còn rộng mở.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 129–130, dhp_ev10.htm (Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ tử vong. Lấy mình làm ví dụ, không giết, không bảo giết.)
• Kinh Pháp Cú — kệ 131, dhp_ev10.htm (Chúng sanh cầu an lạc, ai dùng trượng hại người, để tìm lạc cho mình, đời sau không được lạc.)
Bài liên quanNuôi con nuôi: nhân quả của lòng thương không máu mủBỏ cha mẹ già ở quê: nhân quả của sự lãng quênThầy đánh trò: nhân quả của cây thước