🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Đổ lỗi cho người khác: nhân quả của việc không dám nhận sai

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Cái bình hoa trên bàn rơi xuống, vỡ tan. Mẹ chạy ra, hỏi, đứa nào làm vỡ? Thằng bé chỉ em gái. Em gái chỉ anh trai. Anh trai nói, tại con mèo. Con mèo thì đang nằm ngủ ở góc nhà, không biết gì.

Cảnh đó quen lắm. Nhà nào cũng có. Không chỉ trẻ con. Người lớn cũng vậy.

Ở công ty, dự án trễ hẹn. Sếp hỏi, tại sao trễ? Người này nói tại người kia chưa gửi số liệu. Người kia nói tại khách hàng đổi yêu cầu. Khách hàng thì nói tại công ty làm chậm. Vòng một hồi, không ai nhận phần của mình.

Vợ chồng cãi nhau cũng vậy. Chồng nói, tại em lúc nào cũng cằn nhằn nên anh mới không muốn về nhà. Vợ nói, tại anh về muộn nên em mới cằn nhằn. Mỗi người đều có lý. Mỗi người đều thấy lỗi là của người kia.

Đổ lỗi dễ lắm. Chỉ cần một câu, một cái chỉ tay, là mình nhẹ người ngay. Lỗi bay sang người khác, mình thì sạch. Cảm giác đó rất đã. Nhưng nó chỉ đã được một lúc.

Vì lỗi thì vẫn còn đó. Bình hoa vẫn vỡ. Dự án vẫn trễ. Vợ chồng vẫn lạnh nhạt. Đổ lỗi không sửa được cái gì. Nó chỉ làm cho người ta không nhìn thấy lỗi của mình nữa.

Trong kinh Pháp Cú có một câu thế này. Tự mình, điều ác làm, tự mình làm nhiễm ô. Tự mình, ác không làm, tự mình làm thanh tịnh. Tịnh, không tịnh tự mình, không ai thanh tịnh ai.

Nghe thì đơn giản. Nhưng làm thì khó. Tự mình làm thì tự mình chịu. Không ai gánh thay. Không ai rửa thay. Người khác có thể giúp mình thấy lỗi, nhưng sửa hay không là việc của mình.

Đổ lỗi là cách mình từ chối việc đó. Mình nói, không phải tôi, là người khác. Nói một lần thì nhẹ. Nói nhiều lần thành thói quen. Thói quen rồi thành tính cách. Người hay đổ lỗi, lâu dần, không còn biết mình sai ở đâu nữa. Ai góp ý cũng thấy người ta đang hại mình. Ai nhắc lỗi cũng thấy người ta đang soi mói.

Tôi có một người bạn làm quản lý. Anh kể, trong đội của anh có một cậu nhân viên, làm sai là đổ cho người khác ngay. Báo cáo sai số, cậu nói tại đồng nghiệp đưa số liệu sai. Họp trễ, cậu nói tại kẹt xe, trong khi cả đội đi cùng một đường, ai cũng đến đúng giờ. Lâu dần, không ai muốn làm chung với cậu nữa. Không phải vì cậu dở. Mà vì làm chung với người hay đổ lỗi thì mệt. Mình làm đúng cũng có thể thành sai, chỉ vì cậu ta cần một người để đổ.

Ngược lại, cũng có người nhận lỗi rất nhanh. Làm sai thì nói, lỗi này của tôi, tôi sửa. Ban đầu, người ta tưởng nhận lỗi là thiệt. Nhưng rồi cả đội lại tin người đó hơn. Vì ai cũng biết, người dám nhận lỗi là người dám sửa. Người như vậy, giao việc mới yên tâm.

Nhận lỗi không phải là tự hạ mình. Nhận lỗi là thấy rõ. Mình làm vỡ bình, mình nhận, mình dọn, mình rút kinh nghiệm lần sau để bình xa mép bàn. Chỉ vậy thôi. Bình vỡ thì đã vỡ. Nhưng cái tâm biết nhận, đó là nhân mới.

Có người sợ nhận lỗi vì sợ bị phạt, sợ bị chê, sợ mất mặt. Nhưng thử nghĩ lại. Người ta phạt mình vì lỗi mình gây ra, hay vì mình chối? Nhiều khi, lỗi nhỏ mà chối quanh thì thành lỗi lớn. Còn nhận ngay thì người ta lại bỏ qua. Cha mẹ thấy con nhận lỗi thật lòng, ít khi đánh thêm. Sếp thấy nhân viên nhận lỗi và có cách sửa, ít khi đuổi việc.

Cái khó nhất của việc nhận lỗi là cái tôi. Cái tôi không muốn mình sai. Cái tôi muốn mình luôn đúng. Nhưng nhân quả không quan tâm cái tôi muốn gì. Nhân quả chỉ nhìn việc mình làm. Mình làm sai mà không nhận, cái sai vẫn ở đó, lớn dần lên từng ngày, như cái áo rách không vá, rách thêm một chút mỗi lần mặc.

Đổ lỗi cho người khác còn có một cái giá khác. Đó là mình mất đi cơ hội sửa mình. Mỗi lần đổ lỗi là một lần mình bỏ qua bài học. Người ta chê mình nóng tính, mình nói tại người ta chọc mình. Người ta nhắc mình hay quên, mình nói tại việc nhiều quá. Cứ như vậy, mười năm sau, mình vẫn nóng tính, vẫn hay quên, vẫn như cũ. Trong khi người chịu nhận lỗi, mỗi lần sai là một lần khôn ra.

Vậy nên, lần tới khi có chuyện không hay xảy ra, thử dừng lại một chút trước khi chỉ tay. Hỏi mình một câu thôi. Trong chuyện này, mình có phần nào không? Chỉ một câu đó thôi. Không cần nói với ai. Chỉ cần tự hỏi mình.

Nếu có phần, thì nhận. Nhận rồi sửa. Sửa được bao nhiêu thì sửa. Không ai bắt mình phải hoàn hảo ngay. Chỉ cần mình không đổ hết sang người khác, là nhân đã đổi rồi.

Cái bình vỡ thì không lành lại được. Nhưng người biết nhận lỗi thì lành dần lên mỗi ngày. Đó là quả của việc dám nhìn thẳng vào mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (HT Thích Minh Châu dịch từ Pāli) — phẩm Tự Ngã, câu 165: “Tự mình, điều ác làm, tự mình làm nhiễm ô; tự mình, ác không làm, tự mình làm thanh tịnh. Tịnh, không tịnh tự mình, không ai thanh tịnh ai!”
Bài liên quanCon dâu với mẹ chồng: nhân quả gieo trong một mái nhàChúc phúc cho người khác: nhân quả của lòng hoan hỷNgười quét rác lúc bốn giờ sáng: nhân quả của nghề làm sạch