Anh Hùng có một thói quen. Việc gì khó, anh cũng nói: "Để mai làm." Sáng nay định xin lỗi vợ vì tối qua cãi nhau, anh nói để mai. Chiều nay định gọi điện hỏi thăm cha ở quê, anh nói để mai. Tối nay định bỏ thuốc, anh nói để mai. Mỗi cái "để mai" nghe đều nhẹ nhàng. Nhưng nhiều cái mai cộng lại thành một năm. Một năm trôi qua, anh vẫn chưa xin lỗi vợ, chưa gọi cho cha, chưa bỏ được thuốc.
Chần chừ là một thói quen lạ. Nó không làm ta đau ngay. Nó chỉ làm ta mất dần những cơ hội sửa sai. Lỗi nhỏ hôm nay không sửa, mai thành lỗi lớn. Lời xin lỗi hôm nay không nói, mai thành khoảng cách. Việc lành hôm nay không làm, mai thành nuối tiếc. Nhân quả của sự chần chừ không ồn ào. Nó lặng lẽ như nước rỉ qua kẽ đá, ngày nào cũng một ít, đến lúc nhìn lại thì đá đã mòn.
Có một người mẹ kể rằng bà định dạy con nói lời cảm ơn từ khi con ba tuổi. Bà cứ định, rồi bận, rồi quên. Đến khi con lên mười, con đã quen với việc nhận mà không cảm ơn ai. Bà trách con vô ơn. Nhưng thật ra, hạt giống vô ơn ấy được gieo bằng chính những ngày chần chừ của bà. Không phải bà không thương con. Bà chỉ luôn để mai. Mà mai thì không bao giờ đến đúng hẹn.
Kinh Pháp Cú có lời cảnh báo về điều ác nhỏ: "Chớ khinh điều ác nhỏ, cho rằng không tai ương. Nước từng giọt tuy nhỏ, dần dần đầy bình lớn." Điều ác ở đây không chỉ là việc xấu lớn. Nó còn là việc xấu nhỏ mà ta để mặc mỗi ngày. Một ngày chần chừ là một giọt nước. Nhiều ngày chần chừ là một bình đầy. Bình đầy rồi, ta mới giật mình. Nhưng lúc ấy, muốn đổ đi cũng khó.
Vì sao ta hay chần chừ việc lành mà không chần chừ việc xấu? Vì việc xấu thường dễ làm, làm xong thấy sướng ngay. Việc lành thường khó làm, làm xong chưa thấy quả ngay. Xin lỗi thì mất mặt. Bỏ thuốc thì khó chịu. Gọi điện cho cha thì phải nghe cha nhắc chuyện cũ. Tâm ta thích cái dễ, ghét cái khó. Nên ta cứ để mai. Nhưng nhân quả không đợi mai. Nhân gieo hôm nay thì quả bắt đầu lớn từ hôm nay.
Có một cách đơn giản để thắng thói quen chần chừ. Đó là làm ngay, làm nhỏ, làm trong năm phút. Muốn xin lỗi vợ, đừng đợi đến cuối tuần mới nói một bài dài. Hãy nói ngay một câu: "Hôm qua anh sai, anh xin lỗi." Muốn gọi cho cha, đừng đợi đến Tết. Hãy bấm máy ngay, nói một câu: "Cha khỏe không, con nhớ cha." Muốn bỏ thuốc, đừng đợi đến đầu tháng. Hãy bỏ điếu thuốc đang cầm trên tay. Năm phút là đủ để gieo một nhân mới.
Nhiều người nghĩ sửa sai là chuyện lớn, phải có kế hoạch, phải có thời điểm thích hợp. Nhưng thật ra, sửa sai bắt đầu từ một hành động nhỏ ngay lúc này. Người xưa nói: việc lành làm ngay hôm nay, vì ngày mai chưa chắc đã thuộc về mình. Nghe có vẻ nặng nề. Nhưng đó là sự thật. Không ai biết ngày mai mình còn khỏe không, còn gặp người thân không, còn cơ hội không. Việc lành nào làm được hôm nay thì làm hôm nay.
Anh Hùng cuối cùng cũng hiểu ra điều này vào một buổi tối. Vợ anh lặng lẽ dọn cơm, không nói gì. Anh chợt nhớ mình đã nói "để mai xin lỗi" bao nhiêu lần rồi. Anh đặt đũa xuống, nắm tay vợ và nói: "Anh xin lỗi. Hôm qua anh sai." Vợ anh khóc. Không phải khóc vì buồn. Khóc vì chờ câu ấy quá lâu. Một câu xin lỗi muộn vẫn hơn không bao giờ nói. Nhưng nếu nói sớm hơn, cả hai đã đỡ khổ bao nhiêu ngày.
Chần chừ không phải là tính xấu bẩm sinh. Nó là một thói quen. Thói quen nào cũng đổi được, bằng một thói quen khác. Mỗi lần muốn nói "để mai", hãy thử nói "làm ngay". Mỗi lần muốn để mai, hãy làm một bước nhỏ ngay bây giờ. Bước nhỏ thôi cũng được. Viết một dòng tin nhắn. Bấm một cuộc gọi. Nói một câu xin lỗi. Gieo một hạt hôm nay, đừng đợi mai.
Ngày mai là một lời hứa mà không ai chắc mình giữ được. Hôm nay mới là thứ duy nhất ta thật sự có. Nhân quả không chờ ta rảnh. Nó bắt đầu từ việc ta làm, hoặc không làm, ngay trong ngày hôm nay. Đừng để mai hãy sửa. Hãy sửa ngay hôm nay, khi lòng mình còn nhớ, khi người thân còn ở bên, khi cơ hội còn trong tay.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư