Tết, cả nhà về quê chúc Tết bà nội. Đứa cháu nhỏ khoanh tay, nói: Cháu chúc bà sống lâu trăm tuổi, mạnh khỏe ạ. Bà cười tít cả mắt, dúi cho cháu bao lì xì, cả nhà cùng cười. Một câu nói, cả nhà ấm lên. Không tốn đồng nào, mà quý hơn mọi món quà.
Cũng ngày Tết đó, có nhà khác chúc nhau mà như châm chọc: Năm nay làm ăn khá không, hay vẫn vậy? Người nghe cười gượng, không khí chùng xuống. Cũng là lời chúc đầu năm, mà một câu làm người ta ấm lòng, một câu làm người ta nhói lòng. Lời nói ra rồi không lấy lại được, nhất là lời nói vào đầu năm, người ta nhớ dai lắm.
Trong kinh Pháp Cú có câu: Dầu nói ngàn ngàn lời, nhưng không gì lợi ích, tốt hơn một câu nghĩa, nghe xong được tịnh lạc. Nói lại bằng lời thường: nói một ngàn câu vô ích không bằng nói một câu có nghĩa, nghe xong lòng người được yên vui. Lời chúc đầu năm cũng vậy. Không cần dài, không cần văn hoa. Chỉ cần một câu thật lòng, người nghe đã thấy đủ.
Lời chúc đầu năm là hạt giống đầu tiên của cả năm. Gieo lời lành, năm mới bắt đầu bằng sự ấm áp. Gieo lời cay, năm mới bắt đầu bằng cái gai trong lòng người. Người ta hay lo chọn ngày tốt, giờ tốt để xông nhà, mà quên mất lời nói đầu tiên trong năm cũng là một thứ xông nhà. Nhà nào đầu năm nghe toàn lời lành, cả năm trong nhà cũng dễ lành.
Kinh Pháp Cú còn dạy: Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc bước theo sau, như bóng không rời hình. Mình chúc người ta bằng lòng thật, mình cũng vui theo. Cái vui đó theo mình suốt ngày Tết, như bóng theo hình, không rời. Còn mình nói lời cay để hả hê một lúc, cái khó chịu đó cũng theo mình, không rời.
Dạy con chúc Tết, đừng chỉ dạy con học thuộc lòng câu chúc. Dạy con nghĩ tốt về người khác rồi nói ra. Chúc bà mạnh khỏe là vì con mong bà mạnh khỏe thật. Chúc chú làm ăn phát đạt là vì con mừng cho chú thật. Trẻ con học được cách nghĩ tốt từ những câu chúc đầu đời. Lớn lên, lời nói của nó cũng lành theo.
Cả năm, lời nói vẫn vậy, không riêng gì ngày Tết. Một câu lành là một hạt giống lành. Một câu ác là một hạt giống ác. Đầu năm gieo, cả năm gặt. Người nào đầu năm đã gieo lời lành, cả năm lời nói của họ cũng dễ lành. Người nào đầu năm đã quen miệng cay độc, cả năm cũng khó mà ngọt được.
Tết này, trước khi nói, thử dừng lại một giây: câu này có làm người nghe ấm lòng không? Nếu có, nói ra. Nếu không, nuốt lại, chọn câu khác. Đó là món quà Tết rẻ nhất mà quý nhất. Không cần bao lì xì dày, chỉ cần một câu chúc thật lòng. Năm mới bắt đầu từ một câu nói như vậy đó.
Khó nhất không phải chúc người mình thương, mà chúc người mình không ưa. Tết đến, gặp người anh em đã cãi nhau cả năm, gặp người hàng xóm từng làm mình khó chịu, mình có chúc họ được một câu lành không? Chúc được, là mình thắng được cái sân trong lòng mình. Chúc không được, thì cái sân đó vẫn nằm đó, sang năm lại cãi nhau tiếp. Một câu chúc với người mình không ưa, phước còn lớn hơn mười câu chúc với người mình thương, vì nó khó hơn nhiều.
Ngày nay người ta chúc Tết bằng tin nhắn copy, gửi một lúc cho cả trăm người. Tiện thì tiện, mà nhạt. Người nhận đọc lên cũng biết là tin nhắn gửi hàng loạt. Thử năm nay viết tay một câu, hay gọi điện nói một câu, cho người mình thật lòng quý. Một câu chúc riêng, nói bằng giọng của mình, người ta nhớ lâu hơn trăm tin nhắn giống nhau. Lời lành quý ở chỗ thật lòng, không quý ở chỗ nhiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư