Bà bán vé số dạo ngoài chợ, ngày kiếm được vài chục nghìn. Một buổi trưa, bà thấy một ông lão ăn xin ngồi co ro ở góc chợ, đói tới mức run tay. Bà lục túi, lấy ra ổ bánh mì mình mua để ăn trưa, đưa cho ông lão. Rồi bà uống nước lã cho qua bữa. Người đi đường nhìn thấy, có người nói bà dại. Mình còn thiếu, cho người ta làm gì?
Nhưng bà không nghĩ vậy. Bà chỉ nghĩ đơn giản: mình đói một bữa thì mai mình ăn bù được. Ông lão đói bữa này thì không biết có bữa sau không. Cái cho của bà nhỏ lắm. Một ổ bánh mì. Nhưng cái tâm cho của bà thì không nhỏ chút nào.
Kinh Tứ Thập Nhị Chương có dạy hai mươi điều khó làm ở đời. Trong đó có một điều là: nghèo mà bố thí được là khó. Nói lại bằng lời thường: người nghèo mà cho được người khác, đó là việc khó. Khó không phải vì người nghèo không có lòng tốt. Mà vì người nghèo cho đi là cho đi cái mình đang cần. Người giàu cho một triệu thì vẫn còn chín triệu. Người nghèo cho mười nghìn thì trong túi chỉ còn vài nghìn. Cái cho của người nghèo nặng hơn, vì nó lấy từ phần mình đang thiếu.
Sách xưa còn kể chuyện một nhà nghèo mà bố thí, rồi có người hỏi: nhà nghèo mà bố thí, sao nghi là không có phước? Nói lại cho dễ hiểu: người ta thắc mắc, nghèo như vậy mà còn cho, liệu có phước gì không? Câu trả lời là có. Phước không đo bằng số tiền cho. Phước đo bằng tấm lòng khi cho. Cho nhiều mà lòng tính toán thì phước mỏng. Cho ít mà lòng thành thì phước dày.
Có một điều nhiều người hay lầm. Người ta tưởng bố thí là chuyện của người giàu. Có tiền dư thì mới cho. Không có tiền thì khỏi cho. Nhưng thật ra, bố thí không chỉ là cho tiền. Cho một lời động viên khi người ta buồn cũng là bố thí. Cho một bữa cơm khi người ta đói cũng là bố thí. Cho một lần chở giúp người bệnh đi viện cũng là bố thí. Cho một nụ cười với người đang khổ cũng là bố thí. Những thứ đó không cần tiền. Nó cần lòng.
Anh xe ôm chở miễn phí một bà cụ đi khám bệnh, dù hôm đó anh chưa có cuốc nào. Cái cho của anh là một chuyến xe. Nhưng cái anh cho thật sự là thời gian và sức lực của mình, trong lúc mình cũng đang cần tiền. Chị bán hàng rong cho một đứa trẻ lang thang một cái bánh, dù hôm đó chị bán ế. Cái cho của chị là một cái bánh. Nhưng cái chị cho thật sự là bữa trưa của chính mình. Những cái cho như vậy, người đời có thể không thấy, không khen. Nhưng nhân quả thì thấy. Hạt giống gieo trong lúc khó thì mọc mạnh hơn hạt giống gieo trong lúc dư dả.
Vì sao vậy? Vì cho trong lúc khó là cho bằng tâm không tính toán. Người dư dả cho đi, trong lòng vẫn còn một phần nghĩ rằng mình cho vì mình có dư. Người thiếu thốn mà cho đi, trong lòng chỉ có một ý nghĩ: người kia cần hơn mình. Cái tâm đó sạch. Hạt giống gieo bằng tâm sạch thì lên mạnh. Đó là lý do người xưa nói nghèo mà bố thí được là khó, mà cũng là quý.
Nhưng cũng cần nói rõ một điều. Giúp người lúc mình đang khó không có nghĩa là mình phải hy sinh tới mức kiệt quệ. Bà bán vé số cho ổ bánh mì rồi uống nước lã, đó là bà tự nguyện, bà thấy mình chịu được một bữa. Nếu bà cho hết tiền rồi mai không có vốn đi bán, thì đó không còn là bố thí nữa, mà là làm khổ mình. Bố thí đúng là cho trong khả năng của mình, cho cái mình cho được, mà lòng không tiếc, không hối hận sau khi cho. Cho xong rồi nhẹ lòng, đó mới là cho đúng.
Có người nói, đợi mình giàu rồi mình sẽ cho. Câu đó nghe thì hay, nhưng chờ hoài không thấy giàu. Rồi cả đời không cho ai cái gì. Trong khi đó, người nghèo cho một ổ bánh mì hôm nay thì phước đã gieo rồi. Không cần đợi giàu. Không cần đợi dư. Chỉ cần thấy người cần hơn mình, và mình có cái để cho, dù là nhỏ.
Vậy thì hôm nay, mình có gì để cho? Không cần tiền lớn. Một lời hỏi thăm người đang bệnh. Một bữa cơm chia cho người đói hơn mình. Một lần giúp đỡ không lấy tiền công. Một ổ bánh mì, một chuyến xe, một cái bánh. Nhỏ thôi. Nhưng gieo trong lúc mình cũng đang khó, hạt giống đó không nhỏ chút nào. Nó là cái nhân của người biết cho đi khi chính mình còn thiếu. Quả của nó, sớm muộn gì cũng tới, như hạt giống gieo xuống đất tốt, gặp mưa là nảy mầm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư