Lần đầu đi xa nhà làm ăn, ai cũng nhớ mãi. Cái ba lô trên vai. Bữa cơm cuối cùng mẹ nấu. Câu dặn của cha ngoài cổng. Xe lăn bánh, quê hương lùi dần sau lưng. Tới chỗ mới, phòng trọ nhỏ, lạ nước lạ cái, đêm đầu tiên nằm nghe tiếng xe ngoài đường mà không ngủ được. Nhớ nhà. Nhớ cơm mẹ. Nhớ cả những thứ ở nhà mình từng chê chán. Đi xa mới biết nhà là gì. Ở nhà, mình là con. Đi xa, mình phải tự làm mọi thứ. Tự nấu ăn. Tự giặt đồ. Tự lo khi ốm. Tự đứng dậy khi vấp ngã. Không ai dỗ. Không ai hỏi han. Lớn lên, hóa ra là như vậy.
Đi xa làm ăn, người ta hay mang theo nhiều thứ. Quần áo. Tiền dành dụm. Số điện thoại của người quen. Nhưng có một thứ hành trang nhẹ nhất mà nhiều người quên mang: một câu niệm Phật. Câu niệm không chiếm chỗ trong ba lô. Không tốn tiền. Không ai lấy mất. Nhưng tới lúc khó khăn, nó là thứ duy nhất luôn ở bên mình. Ốm nằm một mình trong phòng trọ, không ai chăm, niệm một câu, lòng bớt tủi. Bị người ta lừa, mất tiền, niệm một câu, lòng bớt giận. Nhớ nhà tới mức muốn bỏ về, niệm một câu, lòng bớt chênh vênh. Câu niệm như sợi dây vô hình nối mình với nhà. Dù đi xa tới đâu, niệm một câu, lòng lại về nhà một lúc.
Trong Chú giải Kinh Vô Lượng Thọ, các tổ dạy rằng người tu Tịnh độ có ba thứ tư lương: tín, nguyện, hạnh, như ba chân của cái đỉnh, chẳng thể thiếu một. Người lần đầu đi xa, mang theo ba thứ này cũng đủ làm hành trang. Tín là tin vào chính mình. Tin rằng mình chịu khó được. Tin rằng mình học được việc mới. Tin rằng khó khăn rồi sẽ qua, như những khó khăn trước đây mình đã qua. Nguyện là biết mình đi xa để làm gì. Không phải đi vì người ta rủ. Đi để lo cho cha mẹ. Đi để học nghề. Đi để sau này về quê làm ăn tử tế. Nguyện rõ, thì lúc mệt, mình nhớ vì sao mình đi, mà không bỏ cuộc. Hạnh là làm từng việc nhỏ mỗi ngày. Dậy sớm. Làm chăm. Dành dụm. Học thêm. Niệm Phật mỗi tối. Hạnh là cái chân thứ ba, giữ cho hai chân kia đứng vững.
Đi xa, có những cám dỗ mà ở nhà không có. Bạn bè rủ chơi. Tiền kiếm được, xài hết lúc nào không hay. Có người đi xa vài năm, về nhà tay trắng, chỉ vì không giữ được mình. Niệm Phật buổi tối là cách giữ mình đơn giản nhất. Tối về phòng, trước khi ngủ, niệm mười phút. Mười phút ấy là lúc mình soi lại một ngày. Hôm nay mình làm gì tốt. Hôm nay mình sai gì. Ngày mai mình làm gì khác. Người có mười phút soi lại mỗi tối, khó mà trượt dài. Vì mỗi tối, câu niệm nhắc mình nhớ: mình là ai, mình đi xa để làm gì.
Nhớ nhà là nỗi khổ lớn nhất của người đi xa. Nhưng nhớ nhà không phải là xấu. Nhớ nhà là vì mình có nhà để nhớ. Có người không có nhà để nhớ, còn khổ hơn. Khi nhớ nhà, đừng gọi điện than thở làm cha mẹ lo. Hãy niệm một câu Phật hiệu, hồi hướng cho cha mẹ ở quê được bình an. Hồi hướng là đem lòng nhớ của mình mà biến thành lời cầu tốt lành. Mình nhớ cha mẹ, mình niệm Phật cầu cho cha mẹ khỏe. Cha mẹ ở quê, có khi đang lo cho mình, cũng niệm Phật cầu cho mình bình an. Hai đầu sợi dây đều có câu niệm. Xa mà như gần.
Lần đầu đi xa, đừng sợ. Ai cũng có lần đầu. Người ta đi trước mình, cũng từng sợ như mình, rồi cũng qua. Mang theo ba thứ: tin vào mình, biết mình muốn gì, làm đều mỗi ngày. Và mang thêm một câu niệm Phật trong lòng. Câu niệm không làm cho đường đi hết khó. Nhưng nó làm cho người đi không lạc. Đi xa, lạc đường thì tìm lại được. Lạc lòng thì khó tìm. Giữ câu niệm trong lòng, là giữ cho lòng mình không lạc. Tới một ngày, mình về quê, mang theo chút tiền dành dụm, chút nghề học được, và một lòng đã lớn hơn lúc đi. Cha mẹ nhìn mình, sẽ biết con mình đã trưởng thành. Đó là món quà lớn nhất của chuyến đi xa đầu tiên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư