Có những cú mất tiền làm người ta đau không phải vì số tiền, mà vì niềm tin. Mình tin người quen. Người ta rủ mình góp vốn làm ăn, lãi cao, chắc chắn. Mình đưa tiền. Rồi người ta biến mất. Điện thoại không nghe. Nhà cửa khóa trái. Số tiền ấy, có khi là tiền dành dụm cả chục năm. Có khi là tiền vay mượn thêm, để mong đổi đời.
Đau nhất là lúc ngồi một mình, nghĩ lại. Sao mình dại thế. Sao mình không hỏi kỹ. Sao mình tin người ta dễ dàng như vậy. Rồi từ tự trách, mình chuyển sang oán hận. Mình nguyền rủa kẻ lừa mình. Mình mất ngủ. Mình ăn không ngon. Có người còn sinh bệnh, chỉ vì một cú lừa.
Trong kinh Vô Lượng Thọ có đoạn nói về người đời tham lam. Tham lam muốn lấy không của người. Tội ác từ mảy nhỏ lần thành to lớn, đều do tham lam tài sắc chẳng chịu ban bố. Câu kinh này nói về kẻ lừa đảo. Kẻ ấy, vì tham, mà lấy không của người khác. Cái tham ban đầu có thể nhỏ, chỉ là muốn hơn người ta một chút. Nhưng để lâu, nó lớn dần, thành ra lừa gạt, thành ra tội ác.
Hiểu được điều này, mình nhìn kẻ lừa mình bằng con mắt khác. Không phải để tha thứ cho họ một cách dễ dãi. Họ làm sai, họ phải chịu trách nhiệm. Nhưng mình hiểu rằng, họ cũng là nạn nhân của lòng tham trong chính họ. Lòng tham ấy, hôm nay hại mình, ngày mai sẽ hại chính họ. Luật nhân quả, không bỏ sót ai.
Còn mình, mình đau, là vì mình tiếc của. Tiếc của là chuyện thường tình. Tiền mồ hôi nước mắt, mất đi ai mà không xót. Nhưng tiếc mãi thì thành bệnh. Giận mãi thì thành độc. Cái độc ấy, nó không làm kẻ lừa đảo khổ thêm chút nào. Nó chỉ làm mình khổ thêm mà thôi. Kẻ lừa đảo vẫn sống nhởn nhơ, còn mình thì mất ăn mất ngủ. Như vậy, có phải mình đang tự trừng phạt mình thay cho kẻ lừa đảo không.
Câu niệm Phật, trong lúc này, là để cứu mình ra khỏi cái vòng luẩn quẩn ấy. Mỗi lần nghĩ tới số tiền đã mất, mình niệm mười câu. Niệm để nhắc mình một điều. Tiền đã mất rồi. Nhưng lòng mình thì vẫn còn. Mình còn sức khỏe, còn gia đình, còn khả năng làm lại. Đừng để một số tiền đã mất, kéo theo cả quãng đời còn lại của mình.
Niệm Phật không có nghĩa là mình bỏ qua mọi chuyện. Nếu có bằng chứng, mình vẫn làm đơn trình báo. Nếu có cơ hội đòi lại, mình vẫn đòi. Pháp luật là để bảo vệ người ngay. Mình làm đúng pháp luật, đó cũng là một cách tu. Tu không phải là ngồi im cho người ta lừa mãi. Tu là làm đúng việc cần làm, mà lòng không độc.
Có một bài học, ai bị lừa một lần cũng rút ra được. Đó là, đừng bao giờ đưa tiền cho ai chỉ vì tin miệng. Dù là người quen, dù là họ hàng, tiền bạc vẫn phải rõ ràng. Giấy tờ phải đàng hoàng. Lãi cao bất thường thì phải nghi ngờ. Bài học này, nếu mình học được, thì số tiền mất đi cũng không hoàn toàn vô ích. Nó mua cho mình một bài học đắt giá, để cả đời sau mình không mắc lại.
Còn nếu mình cứ oán hận mãi, thì mình mất hai lần. Mất tiền một lần, mất lòng một lần nữa. Mất lòng là mất cái quý nhất. Vì tiền còn kiếm lại được. Lòng mà độc rồi, thì kiếm lại khó lắm.
Có người sau cú lừa, gượng dậy làm lại từ đầu. Làm chậm, làm chắc, không ham lãi cao nữa. Vài năm sau, họ làm lại được. Họ nói, cú lừa ấy, nhìn lại, cũng là một bài học. Không có cú lừa ấy, có khi cả đời mình vẫn ham lãi cao, vẫn đưa tiền bừa bãi, rồi mất còn nhiều hơn. Nghĩ như vậy, lòng họ nhẹ đi.
Bạn đang đau vì bị lừa, hãy thử một việc tối nay. Niệm Phật mười câu, rồi nói với lòng mình một câu. Tiền mất rồi, nhưng mình còn đây. Mình còn thở, còn đi làm được, còn người thân bên cạnh. Bắt đầu lại, chậm cũng được, ít cũng được, nhưng lòng phải sạch.
Mất của, đừng để mất lòng. Câu niệm Phật giữ cho mình điều đó. Người lừa mình, nhân quả sẽ trả lời họ. Còn mình, mình chỉ cần giữ lòng mình cho yên, rồi bước tiếp. Đường còn dài. Tiền còn kiếm lại được. Chỉ cần lòng đừng mất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư