Nước rút rồi. Sân nhà còn một lớp bùn dày. Bàn ghế ngâm nước, gỗ trương lên. Tủ quần áo ướt sũng. Gạo trong bao vón cục. Cả nhà xắn tay áo dọn. Người xúc bùn, người rửa chén, người phơi đồ. Trời nắng gắt sau lũ. Mồ hôi chảy. Mệt. Mà đồ đạc hư nhiều quá, dọn tới đâu, tiếc tới đó.
Lũ đi qua, nhà nào cũng có mất mát. Nhà mất cái tủ. Nhà mất chiếc xe máy. Nhà mất cả vụ lúa. Của cải làm lụng cả năm, nước cuốn đi trong một đêm. Ngồi nhìn đống đồ hư, lòng ai cũng nặng. Tiếc của là thật. Buồn là thật. Có người dọn mà cứ càu nhàu. Trời sao bất công. Sao lũ cứ về nhà mình. Càu nhàu xong, lòng càng nặng. Tay càng mỏi.
Lúc này, câu niệm Phật giúp mình rất nhiều. Xúc một xẻng bùn, niệm một câu. Rửa một cái chén, niệm một câu. Phơi một cái áo, niệm một câu. Nam Mô A Di Đà Phật. Câu niệm đều đều theo nhịp tay làm việc. Lòng lắng xuống. Tay làm vẫn làm, nhưng lòng không còn quặn lên vì tiếc của nữa. Việc nặng mà lòng nhẹ, làm được lâu hơn. Việc nặng mà lòng nặng, làm một lúc là kiệt sức.
Sách Niệm Phật Thập Yếu có câu nói về sự phước lạc thế gian vô thường như mộng huyễn, cảnh chân như thường tịch mới thật là vui. Nói bằng lời thường, cái sung sướng của đời này là vô thường, như giấc mộng, như ảo ảnh. Chỉ có cảnh chân thật, yên lặng mới là vui thật. Của cải cũng vậy. Nhà cửa, xe cộ, lúa gạo, tất cả đều vô thường. Nước lên thì cuốn đi. Lửa cháy thì thiêu rụi. Hôm nay còn, mai có thể mất. Hiểu như vậy không phải để mình buông xuôi, không làm ăn gì nữa. Hiểu như vậy để khi mất rồi, mình không bị cái mất đó kéo chìm theo.
Mất của, đừng mất lòng. Câu này nghe đơn giản mà khó làm. Của mất thì tiếc. Nhưng lòng mà mất theo, nghĩa là mình nổi nóng, mình oán trời, mình cãi nhau với người nhà, thì thiệt hại gấp đôi. Của đã mất, lòng lại rối. Nhà dọn chưa xong, người nhà đã cãi nhau. Lũ cuốn đi đồ đạc, còn mình tự cuốn đi sự bình yên trong nhà. Như vậy là thua hai lần.
Niệm Phật trong lúc dọn nhà sau lũ là cách giữ lòng không mất theo của. Mình niệm, mình nhớ rằng của cải là vô thường. Mình niệm, mình nhớ rằng còn người là còn tất cả. Nhà ngập, nhưng cả nhà còn sống. Đồ hư, nhưng tay chân còn lành. Còn sức là còn làm lại được. Lũ cuốn đi cái tủ, mình mua lại cái tủ khác. Lũ cuốn đi vụ lúa, mình gieo vụ khác. Chỉ cần lòng còn vững, nhà còn đoàn kết, thì mất mát nào cũng dựng lại được.
Kinh Vô Lượng Thọ tả cõi Cực Lạc có ao bảy báu. Ao này hai báu, ao kia ba báu, có ao tới bảy báu hợp thành. Nói bằng lời thường, cõi lành là nơi mọi thứ đều quý báu, đều an lành. Người niệm Phật hướng lòng về cõi đó. Không phải để trốn khỏi đời này. Mà để nhớ rằng có một chỗ an lành để hướng tới. Nhớ như vậy, tay dọn bùn cũng nhẹ hơn. Lòng biết mình đang đi về phía sáng, thì bóng tối trước mắt cũng bớt đáng sợ.
Dọn nhà sau lũ, cả xóm cùng dọn. Nhà này sang giúp nhà kia. Người có xẻng cho mượn xẻng. Người có nước sạch cho xin nước sạch. Lúc hoạn nạn, tình làng nghĩa xóm hiện ra rõ nhất. Niệm Phật trong lúc đó, mình niệm cho cả xóm, không chỉ niệm cho nhà mình. Cầu cho xóm mình sớm ổn định. Cầu cho ai cũng có cơm ăn, có chỗ ngủ. Lòng từ mở ra như vậy, việc dọn nhà không còn là việc riêng của mình nữa. Nó thành việc chung. Làm chung thì nhẹ hơn làm một mình.
Tối đó, nhà dọn tạm xong. Sân sạch bùn. Đồ đạc phơi đầy sân. Cả nhà ngồi ăn cơm với nhau, cơm đơn giản, cá kho với rau luộc. Không ai nói nhiều. Mệt rồi. Nhưng lòng ai cũng nhẹ hơn buổi sáng. Nước đi rồi. Bùn dọn rồi. Nhà lại là nhà. Mai còn nhiều việc phải làm. Nhưng tối nay, cứ ngồi yên một lúc, niệm Phật vài câu, rồi đi ngủ. Ngủ một giấc, mai làm tiếp.
Lũ có thể cuốn đi của cải. Nhưng lũ không cuốn được câu niệm Phật trong lòng mình. Giữ được câu niệm, giữ được lòng yên, thì nhà cửa dựng lại không khó. Nước đi rồi, lòng ở lại. Đó là điều quý nhất sau trận lũ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư