Chiều hôm đó mưa lớn. Mưa ào ào khoảng nửa giờ rồi tạnh hẳn. Trời sáng dần. Cô bé con nhà bên chạy ra sân reo lên: "Cầu vồng kìa mẹ ơi!" Cả xóm ngó lên. Một vòng cung bảy sắc vắt ngang trời, đẹp không tả được. Người lớn cũng đứng ngắm. Người thì lấy điện thoại chụp. Người thì gọi con ra xem.
Mười phút sau, cầu vồng mờ dần. Hai mươi phút sau, nó biến mất hẳn. Trời lại xanh như thường. Đứa bé tiếc: "Sao nó tan nhanh vậy mẹ?" Mẹ nó cười: "Cầu vồng mà, nó chỉ ở một lúc thôi."
Kinh Pháp Cú dạy: nhờ trí tuệ quán chiếu, thấy các hành vô thường, thế là chán đau thương, đây chính đường thanh tịnh. Cầu vồng là một bài học vô thường rất đẹp. Nó hiện ra rực rỡ, rồi nó tan đi, không níu kéo được. Không ai giữ được cầu vồng. Không ai cất cầu vồng vào tủ để mai ngắm tiếp. Muốn giữ thì chỉ có cách ngắm cho trọn lúc nó còn đó.
Đời người cũng vậy. Nhiều thứ đẹp mà ngắn. Tuổi trẻ đẹp mà ngắn. Sức khỏe đẹp mà ngắn. Một buổi chiều yên bình đẹp mà ngắn. Người không hiểu vô thường thì cứ tiếc. Tiếc tuổi trẻ đã qua. Tiếc sức khỏe đã mất. Tiếc những ngày vui đã hết. Tiếc hoài thì lòng nặng hoài. Nặng hoài thì khổ hoài.
Người hiểu vô thường thì khác. Họ ngắm cầu vồng mà không tiếc. Họ biết nó sẽ tan nên họ ngắm cho trọn. Ngắm trọn nghĩa là đứng yên, nhìn kỹ, để cái đẹp đi vào lòng. Không chụp hình vội, không gọi người khác vội, không lo nó tan vội. Chỉ ngắm. Ngắm xong rồi thì thôi. Nó tan thì nó tan. Lòng mình đã có cái đẹp rồi.
Niệm Phật lúc thấy cầu vồng thì niệm cái gì? Niệm một câu để lòng mình nhớ: mọi thứ đều tan, chỉ có câu niệm là mình mang theo được. Cầu vồng tan, trời vẫn xanh. Tuổi trẻ qua, lòng vẫn có thể yên. Tiền bạc hết, câu niệm vẫn còn. Câu niệm là thứ không tan theo mưa nắng. Nó ở trong lòng mình, mưa không ướt, nắng không khô.
Có người hỏi: niệm Phật có phải là để trốn đời không? Không phải. Niệm Phật là để sống trong đời mà không bị đời lôi đi. Thấy cầu vồng thì vui, nhưng vui vừa đủ. Cầu vồng tan thì buồn, nhưng buồn vừa đủ. Vui vừa đủ, buồn vừa đủ, lòng mới yên. Câu niệm giữ cho vui buồn ở mức vừa đủ.
Tập niệm theo cảnh đẹp thì tập làm sao? Mỗi lần thấy một cảnh đẹp — cầu vồng, hoàng hôn, trăng sáng, hoa nở — thì niệm thầm một câu. Niệm để nhắc mình: cảnh đẹp rồi sẽ qua, lòng đừng bám. Bám vào cái sẽ qua thì khổ. Giữ câu niệm thì yên. Lâu ngày, thấy cảnh đẹp là nhớ câu niệm. Nhớ câu niệm là lòng yên. Lòng yên thì cảnh đẹp càng đẹp.
Đứa bé nhà bên hỏi mẹ: "Mai cầu vồng có trở lại không?" Mẹ nó bảo: "Không biết nữa con. Nhưng mai mình lại ngắm cái khác đẹp. Trời lúc nào cũng có cái đẹp, miễn là mình chịu nhìn." Câu đó nghe đơn giản mà đúng. Trời lúc nào cũng có cái đẹp. Lòng mình lúc nào cũng có câu niệm. Hai cái đó gặp nhau thì ngày nào cũng là ngày đẹp.
Cầu vồng tan rồi. Trời xanh lại. Người trong xóm ai về nhà nấy. Chỉ có một điều còn lại: lúc ngắm cầu vồng, có người đã niệm một câu Phật. Câu đó không tan theo cầu vồng. Câu đó ở lại trong lòng người niệm, tới tối, tới mai, tới những ngày sau nữa.
Đứa bé nhà bên tối đó hỏi mẹ: "Mai mình có thấy cầu vồng nữa không?" Mẹ nó bảo: "Không biết nữa. Nhưng con cứ niệm Phật đi, rồi mai con sẽ thấy nhiều thứ đẹp khác." Đứa bé gật đầu, miệng lẩm bẩm theo mẹ một câu. Nó chưa hiểu vô thường là gì. Nhưng nó đã biết một điều: cái đẹp qua đi, câu niệm ở lại. Lớn lên, nó sẽ hiểu thêm. Còn bây giờ, một câu niệm trong buổi chiều có cầu vồng là đủ rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư