🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Nửa đêm tỉnh giấc, một câu Phật hiệu đưa mình ngủ lại

Niệm Phật – Tịnh độ · 7 phút đọc

Hai giờ sáng. Nhà im phăng phắc. Ngoài kia chỉ còn tiếng xe chạy thưa thớt, trong này mình mở mắt nhìn trần nhà. Rõ ràng lúc đi ngủ đã mệt rã rời, vậy mà tỉnh dậy rồi thì đầu óc tỉnh như ban ngày. Tiền nhà tháng này, việc mai phải nộp, đứa nhỏ ho mấy hôm chưa khỏi, câu nói của sếp chiều nay. Cứ mỗi ý nghĩ lại kéo theo một ý khác, càng nghĩ càng tỉnh, càng tỉnh càng lo.

Nhiều người lúc này làm một việc rất quen: với lấy điện thoại. Lướt một chút cho buồn ngủ lại. Nhưng lướt xong mắt càng cay, đầu càng nặng, mà vẫn không ngủ được. Có người thì nằm đếm cừu, đếm tới mấy trăm con vẫn tỉnh. Có người thì trở mình liên tục, càng trở càng bực mình với chính mình. Đêm dài ra, sáng mai lại là một ngày mệt mỏi.

Có một cách khác, đơn giản hơn nhiều, mà người xưa đã dùng từ lâu: niệm Phật. Không phải niệm để cầu xin điều gì lớn lao. Chỉ là khi đầu óc đang chạy lung tung, mình đưa nó về một chỗ. Một câu Nam Mô A Di Đà Phật, niệm thầm trong lòng, theo hơi thở. Hít vào, niệm một câu. Thở ra, niệm một câu. Không cần niệm to, không cần lần chuỗi. Chỉ cần câu niệm đều đều, như một nhịp ru.

Kinh A Di Đà dạy người muốn vãng sanh thì hãy chuyên cần, khởi lòng khát ngưỡng, nhớ nghĩ không quên, thực tập quán niệm nhất tâm bất loạn, trong vòng một ngày, cho đến bảy ngày. Nói bằng lời thường thì là thế này: giữ tâm mình ở một chỗ, đừng để nó chạy tán loạn. Trong giờ phút ấy, tâm ý người ấy phải thật yên tĩnh, như vào thiền định, không còn tán loạn, đảo điên mộng tưởng. Đêm mất ngủ, cái mình cần nhất cũng chính là điều đó: một cái tâm không còn tán loạn.

Sách chú giải kinh Vô Lượng Thọ còn nhắc thêm một ý rất hay. Sau chữ nhất tâm bất loạn, bản kinh xưa còn có dòng chữ chuyên trì danh hiệu, nghĩa là chuyên giữ lấy danh hiệu Phật. Chuyên giữ, tức là giữ chặt, không buông. Đêm khuya tỉnh giấc, mình cũng chỉ cần làm đúng một việc đó: giữ lấy một câu niệm, đừng để ý nghĩ lo âu giật nó khỏi tay mình. Lo âu đến thì kệ nó đến, mình vẫn niệm. Nghĩ tới tiền nhà thì kệ, niệm xong câu này đã. Nghĩ tới việc mai thì kệ, thở ra rồi niệm tiếp.

Nghe thì dễ, làm thì khó ở chỗ mình hay sốt ruột. Niệm được mười câu mà vẫn chưa buồn ngủ là bắt đầu bực: sao niệm mãi không ngủ được. Rồi lại quay sang trách mình, trách câu niệm. Xin nhớ một điều: niệm Phật lúc nửa đêm không phải là thuốc ngủ. Không ai hứa niệm mười câu thì ngủ ngay. Câu niệm chỉ làm một việc thôi: đưa tâm mình về yên. Còn ngủ đến lúc nào thì để thân tự quyết. Mình càng ép mình ngủ, thân càng căng, càng khó ngủ. Mình buông cái ép đó xuống, chỉ giữ câu niệm, thì thân sẽ tự thả lỏng, rồi giấc ngủ sẽ tự đến lúc nào không hay.

Có người hỏi: nằm niệm có được không, hay phải ngồi dậy? Nằm mà niệm là được. Nửa đêm rồi, cứ nằm yên, thả lỏng hai vai, thả lỏng bàn tay, đừng gồng người lên. Đừng xem đồng hồ. Xem giờ chỉ làm mình thêm lo: đã ba giờ rồi, bốn giờ rồi, sắp sáng rồi. Đừng với điện thoại. Ánh sáng màn hình chỉ làm đầu thêm tỉnh. Cứ nhắm mắt, niệm thầm, thở đều. Nếu niệm một lúc mà thấy tâm đã yên, hơi thở đã dài ra, thì cứ để như vậy mà thiếp đi, đừng cố niệm cho hết một số câu nào đó.

Có đêm niệm một lúc là ngủ lại được. Có đêm niệm mãi vẫn thức, nhưng đầu không còn quay cuồng như trước. Cả hai đều tốt. Đừng lấy ngủ được hay không làm thước đo. Thước đo là: lòng mình có yên hơn lúc mới tỉnh dậy không. Nếu yên hơn, thì câu niệm đã làm đúng việc của nó rồi. Sáng mai dậy, dù đêm qua ngủ ít, mình cũng không mang theo cả một đêm bực bội đi làm. Người ta mệt vì thiếu ngủ một phần, mệt vì cả đêm vật lộn với chính mình một phần lớn hơn.

Tập dần thành thói quen, nửa đêm tỉnh giấc sẽ không còn đáng sợ nữa. Trước đây tỉnh dậy là sợ: lại một đêm trắng nữa. Bây giờ tỉnh dậy thì biết mình có việc để làm: niệm Phật, thở đều, chờ giấc ngủ quay lại. Có cái để bám vào, lòng không còn chơi vơi. Lâu ngày, câu niệm quen đến mức vừa mở mắt giữa đêm, câu Phật hiệu đã tự hiện lên trong đầu, không cần cố nhớ.

Một câu niệm giữa đêm khuya, nói cho cùng, không phải là chuyện cao xa. Nó chỉ là cách người ta tự đưa mình về yên khi đời làm mình loạn. Đêm nay, nếu lại tỉnh giấc, đừng vội với điện thoại, đừng vội đếm cừu. Nằm yên, thở một hơi dài, niệm thầm một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Rồi một câu nữa. Tâm yên rồi, giấc ngủ sẽ tự tìm về.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh A Di Đà (TT Thích Nhật Từ soạn dịch) — trang 23
• Chú giải Kinh Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ (Như Hòa dịch) — trang 128
Bài liên quanBị nói xấu sau lưng, niệm Phật cho lòng khỏi độcCâu niệm Phật đầu ngày: chưa vội lo, đã có chỗ dựaTay làm việc nặng, miệng niệm Phật, lòng vẫn yên