🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Niệm Phật và ngồi thiền: nhớ Phật cũng là một cách thiền

Niệm Phật – Tịnh độ · 6 phút đọc

Hai người bạn ngồi uống trà. Một người khoe mới học thiền, ngồi được một giờ không động. Người kia nói, tôi chỉ niệm Phật, không biết thiền. Người thứ nhất cười, niệm Phật thì đâu phải thiền.

Nghe có vẻ đúng. Nhưng thật ra chưa đúng. Vì thiền không phải chỉ là ngồi im. Thiền là tâm dừng lại ở một chỗ, thấy cho rõ. Niệm Phật cũng làm được việc ấy.

Trong sách Thiền Uyển Tập Anh có dạy, niệm Phật tam muội là phương pháp thiền định bằng cách nhớ nghĩ đến Phật. Nhớ nghĩ đến Phật, tức là để tâm ở nơi Phật. Tâm ở yên một chỗ, không chạy lung tung. Đó chính là thiền.

Người ngồi thiền giữ tâm ở hơi thở. Người niệm Phật giữ tâm ở câu niệm. Hơi thở ra vào, câu niệm nối nhau. Khác nhau ở chỗ bám, giống nhau ở chỗ tâm dừng. Ai giữ được tâm dừng, người ấy đang thiền, dù ngồi kiểu nào.

Có người ngồi kiết già, lưng thẳng, mắt nhắm, mà trong đầu chạy đủ thứ. Chuyện tiền, chuyện nhà, chuyện hôm qua, chuyện ngày mai. Ngồi một giờ mà tâm không yên một phút. Ấy là thân ngồi thiền, tâm chưa thiền.

Có người ngồi trên ghế, lần chuỗi, niệm từng câu. Câu trước qua, câu sau tới. Tâm bám theo câu niệm, không chạy đi đâu. Ấy là đang thiền, dù không gọi tên là thiền.

Niệm Phật có một cái dễ. Câu niệm là một điểm tựa rõ ràng. Tâm loạn thì kéo về câu niệm. Kéo về rồi lại loạn, lại kéo về. Mỗi lần kéo về, tâm mạnh thêm một chút. Lâu ngày, tâm quen ở yên.

Ngồi thiền lặng, không có điểm tựa rõ ràng như vậy, người mới tập dễ bị chìm vào buồn ngủ, hoặc bị vọng tưởng kéo đi mà không hay. Cho nên nhiều thầy dạy người mới, hãy niệm Phật trước. Niệm cho tâm quen dừng, rồi mới ngồi lặng.

Nhớ Phật là nhớ điều gì. Nhớ đức từ bi của Phật. Nhớ trí tuệ của Phật. Nhớ cõi Cực Lạc thanh tịnh. Nhớ như vậy, lòng mình cũng hướng về điều lành. Niệm Phật không phải chỉ đọc tên. Đọc tên mà lòng nhớ đến đức Phật, thì câu niệm mới có hồn.

Có người niệm Phật mà miệng niệm, lòng nghĩ chuyện khác. Niệm như vậy thì giống cái máy. Máy không biết thiền. Người niệm mà biết mình đang niệm, nghe được tiếng mình niệm, giữ được tâm trong câu niệm, thì người ấy đang thiền trong từng câu.

Có người già đau chân, ngồi kiết già không được. Ngồi một chút là tê, là đau. Người ấy tưởng mình không tu thiền được. Nhưng ngồi trên ghế, lưng thẳng, lần chuỗi niệm Phật, thì cũng là thiền. Thiền không bắt mình phải ngồi kiểu nào. Thiền chỉ cần tâm dừng. Chân đau mà tâm dừng, thì vẫn là thiền.

Có người ngồi thiền quán hơi thở. Hít vào biết hít vào, thở ra biết thở ra. Quán lâu thì tâm yên. Người niệm Phật cũng vậy. Niệm một câu biết mình đang niệm một câu. Câu sau nối câu trước. Niệm lâu thì tâm yên. Hai cách khác nhau ở chỗ bám, giống nhau ở chỗ tỉnh.

Tỉnh là biết mình đang làm gì. Niệm Phật mà biết mình đang niệm, thì là tỉnh. Ngồi thiền mà biết mình đang thở, thì là tỉnh. Mất tỉnh thì niệm cũng như không, ngồi cũng như không. Cho nên người xưa dạy, niệm Phật phải đô nhiếp lục căn. Gom sáu căn lại, đừng để mắt chạy, tai chạy, ý chạy. Gom lại hết vào câu niệm.

Người hay buồn ngủ khi ngồi thì nên niệm Phật ra tiếng nhỏ. Tiếng niệm giữ mình tỉnh. Người hay loạn tưởng khi niệm thì nên ngồi yên, thở đều, rồi niệm chậm lại. Ngồi yên giữ thân, niệm chậm giữ tâm. Hai cái giúp nhau.

Hai pháp này không tranh nhau. Người thích ngồi lặng thì ngồi lặng. Người thích niệm Phật thì niệm Phật. Người khéo thì ngồi yên mà niệm Phật. Ngồi yên cho thân lặng, niệm Phật cho tâm dừng. Thân lặng, tâm dừng, hai cái giúp nhau.

Đừng lo mình tu sai pháp. Chỉ lo mình không chịu tu. Ngồi thiền mà tâm tán loạn, thì ngồi cũng như không. Niệm Phật mà tâm chuyên nhất, thì niệm cũng là thiền. Cái quan trọng không phải tên gọi. Cái quan trọng là tâm mình có yên lại không.

Hôm nay, thử ngồi xuống năm phút. Lưng thẳng, tay lần chuỗi, miệng niệm nhỏ. Niệm xong một câu, nghe cho rõ. Rồi niệm câu nữa. Năm phút thôi. Năm phút mà tâm dừng được, thì đã là năm phút thiền.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Uyển Tập Anh (Lê Mạnh Thát) — Niệm Phật tam muội, phương pháp thiền định bằng cách nhớ nghĩ đến Phật (trang 70)
• Phật Thuyết A Di Đà Kinh Yếu Giải Giảng Ký (Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa dịch) — Đô nhiếp lục căn, tịnh niệm tương kế (trang 392)
Bài liên quanNiệm Phật khi đi bán vé số dạo: đi từng nhà, niệm từng bướcNiệm Phật khi ngồi một mình trong quán cà phê buổi sáng: ồn ào mà lòng vẫn yênNiệm Phật khi con lần đầu biết yêu: thương con bằng lặng lẽ, không bằng cấm đoán