Trong cơ quan, trong xóm, trong họ hàng, lúc nào cũng có một người như vậy. Người mà mình vừa nhìn thấy mặt đã thấy khó chịu. Chưa nói gì đã thấy bực. Người ấy nói câu nào cũng nghe chói tai. Làm việc gì cũng thấy chướng mắt. Mình biết ghét người ta là không tốt. Mình cũng niệm Phật mỗi ngày. Vậy mà gặp người ấy, câu niệm bay đâu mất. Chỉ còn lại cái ghét.
Người khó ưa không phải lúc nào cũng là người xấu. Có khi người ta chỉ khác mình. Khác tính. Khác cách nói. Khác cách sống. Mình quen gọn gàng, người ta bừa bộn. Mình quen nói nhỏ nhẹ, người ta nói to. Mình quen đúng giờ, người ta hay trễ. Khác nhau một chút, ban đầu chỉ là khó chịu. Để lâu không gỡ, khó chịu thành ghét. Ghét lâu thành oán. Oán thì mình khổ. Người ta vẫn sống bình thường. Chỉ có mình là mang cục đá trong lòng đi khắp nơi.
Kinh Pháp Cú có một câu rất nổi tiếng: lấy hận diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Nghĩa là lấy cái ghét để đáp lại cái ghét thì không bao giờ hết ghét. Người ta nói nặng một câu, mình đáp nặng hai câu. Người ta lườm mình một cái, mình lườm lại hai cái. Cứ thế, hận chồng lên hận. Chỉ có một cách duy nhất làm hận hết: đừng hận nữa. Nghe thì dễ. Làm thì khó. Nhưng đó là con đường duy nhất.
Niệm Phật khi gặp người khó ưa không phải là niệm để người ta đổi tính. Người ta có đổi hay không, không phải việc của mình. Niệm Phật là để mình đừng mang độc về nhà. Gặp người khó ưa, mình niệm thầm một câu trước khi mở miệng. Một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Câu niệm ấy là một bước lùi. Lùi một bước thì lời nói ra sẽ nhẹ hơn một chút. Nhẹ hơn một chút thì người ta cũng bớt khó chịu với mình một chút. Cứ thế, hai bên cùng nhẹ dần.
Có một cách thực hành rất hay. Mỗi lần gặp người khó ưa, hãy coi đó là một bài tập. Bài tập nhẫn nhục. Trong sách giảng kinh Niệm Phật Ba La Mật có dạy: người tu hạnh nhẫn nhục phải kèm theo lòng từ bi thì việc nhẫn mới có kết quả. Nhẫn không có từ bi chỉ là chịu đựng. Chịu đựng lâu ngày sinh oán. Nhẫn có từ bi thì khác. Mình nhìn người khó ưa mà thấy người ta cũng khổ. Người hay nói nặng thường là người trong lòng không yên. Người hay bắt bẻ thường là người sợ mình thua kém. Thấy được cái khổ của người ta, lòng mình tự nhiên mềm lại.
Đừng cố thương người khó ưa ngay. Thương không được thì cứ niệm. Niệm cho mình trước. Niệm để lòng mình đừng độc. Niệm xong, nếu còn ghét thì tránh mặt một chút. Tránh không phải là thù. Tránh là để hai bên có thời gian nguội lại. Gặp nhau ít hơn, nói chuyện ngắn hơn, chỉ nói việc cần nói. Làm vậy không phải là giả tạo. Làm vậy là biết mình biết người. Biết mình còn yếu thì đừng đứng gần lửa.
Có người hỏi: niệm Phật có làm cho người khó ưa biến mất không? Không. Người ta vẫn ở đó. Nhưng niệm Phật làm cho người ấy nhỏ lại trong lòng mình. Trước kia, người ấy chiếm hết tâm trí mình. Đi đâu cũng nghĩ về người ấy. Ăn cơm cũng nghĩ. Ngủ cũng nghĩ. Niệm Phật đều, người ấy dần dần chỉ còn là một người bình thường. Vẫn khó ưa, nhưng không còn làm mình khổ nữa. Người ấy không đổi. Mình đổi. Mà mình đổi thì mọi chuyện đều đổi.
Một buổi chiều, thử làm như vầy. Trước khi gặp người khó ưa, ngồi yên một phút. Niệm mười câu Phật hiệu. Niệm xong, thầm nhủ: hôm nay mình sẽ không nói lời nào làm người ta đau. Rồi hãy đi gặp. Gặp rồi, nếu người ta nói điều trái tai, niệm thầm một câu rồi hãy đáp. Đáp ngắn thôi. Đáp đủ việc thôi. Về nhà, niệm thêm mười câu nữa để rửa lòng. Làm được một ngày như vậy, tối ngủ sẽ nhẹ. Làm được một tuần, sẽ thấy người khó ưa kia cũng không đến nỗi nào.
Ghét một người là tự mình uống thuốc độc mà mong người ta chết. Câu nói này nghe đau nhưng đúng. Người mình ghét vẫn ăn ngon ngủ ngon. Chỉ có mình là mất ngủ, mất ngon, mất vui. Niệm Phật là cách đặt ly thuốc độc xuống. Đặt xuống rồi, lòng mình mới có chỗ cho điều lành. Người khó ưa vẫn ở đó, nhưng mình không còn uống thuốc độc vì người ta nữa. Đó là tự do. Tự do ấy, câu niệm Phật cho mình được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư