Năm giờ sáng, chợ đã ồn. Tiếng xe máy, tiếng người gọi nhau, tiếng dao thớt, mùi cá, mùi rau, mùi khói bếp trộn vào nhau. Bà Tư xách cái giỏ đi giữa dòng người, vừa đi vừa lẩm nhẩm tính trong đầu: hôm nay mua gì, nấu gì, còn bao nhiêu tiền trong túi.
Chợ là chỗ dễ làm lòng mình rối nhất. Hàng này rẻ hơn hàng kia một ngàn, cũng phải đắn đo. Người bán nói thách, mình trả giá, qua lại vài câu là có thể bực. Có hôm chỉ vì một mớ rau mà cả buổi sáng mất vui. Mà mất vui thì về nhà nấu cơm cũng không ngon, nói với con cháu cũng gắt gỏng.
Vậy mà cũng chính cái chợ ồn ào đó lại là chỗ tập tu rất tốt. Tu không phải chỉ ở chùa, không phải chỉ lúc ngồi yên. Tu là lúc lòng mình đang bị kéo đi mà mình còn nhớ quay về. Đi chợ, tay chọn rau, mắt nhìn hàng, miệng trả giá, mà trong lòng vẫn giữ được một câu Phật hiệu, đó là tu rồi.
Bà Tư có một thói quen nhỏ. Từ lúc bước chân ra khỏi nhà, bà niệm thầm trong lòng: Nam Mô A Di Đà Phật. Không niệm thành tiếng, không làm ai chú ý. Chỉ là một câu niệm đi theo từng bước chân. Lúc dừng lại mua cá, bà vẫn niệm. Lúc người bán nói thách quá, cơn bực vừa nhen lên, câu niệm nhắc bà: thôi, không đáng. Bà trả thêm một chút hoặc đi hàng khác, lòng nhẹ hẳn.
Niệm Phật khi đi chợ không phải là vừa đi vừa lẩm nhẩm như cái máy. Mà là lấy câu Phật hiệu làm chỗ cho tâm bám vào, để tâm khỏi chạy theo từng món hàng, từng lời mặc cả. Thấy rau ngon, biết là ngon, nhưng không tham tới mức mua quá tay. Thấy người bán khó tính, biết là khó, nhưng không sân tới mức cãi nhau. Câu niệm ở giữa, như một sợi dây giữ mình lại.
Có người hỏi: niệm như vậy có được gì không, có tính là tu không. Câu trả lời nằm ở chỗ mình có thật lòng hay không. Người xưa dạy, ai thật lòng tin nơi sức cứu vớt của Phật A Di Đà thì sẽ được về cõi Cực Lạc. Tin là gốc, niệm là hạnh. Mình tin thì mình niệm, mình niệm thì lòng mình mỗi ngày một gần với Phật hơn. Chợ hay chùa, ồn hay yên, cũng đều là chỗ để giữ cái tin đó.
Đi chợ cũng là lúc mình tập thương người. Người bán rau dậy từ ba giờ sáng, ngồi ngoài sương, lời lãi mỗi mớ rau chỉ vài ngàn. Mình trả giá thì cứ trả, nhưng trả cho có tình. Một câu niệm Phật trong lòng nhắc mình: người ta cũng vất vả như mình. Nhẹ tay một chút, nhẹ lời một chút, cả hai cùng vui. Đó cũng là làm lành, mà làm lành thì niệm Phật mới trọn.
Có hôm bà Tư kể, bà mua thiếu một ngàn, người bán xua tay cho luôn. Bà về nhà cứ áy náy, hôm sau mang ra trả. Người bán cười: có một ngàn mà bà nhớ dai vậy. Bà nói: không phải một ngàn, mà là mình giữ lòng cho ngay. Câu chuyện nhỏ thôi, nhưng nghe xong thấy ấm. Tu hành đôi khi chỉ là những chuyện nhỏ như vậy.
Niệm Phật khi đi chợ còn giúp mình bớt lo. Lo hôm nay ăn gì, lo tiền chợ tăng, lo con cháu ăn có đủ chất không. Lo thì vẫn lo, nhưng vừa lo vừa niệm, cái lo không còn siết chặt lấy mình nữa. Một câu niệm, rồi một câu nữa, như hơi thở. Thở vào thì biết mình đang đi chợ, thở ra thì biết mình vẫn còn đây, còn khỏe, còn lo được cho gia đình. Thế là đủ.
Không cần phải niệm nhiều. Không cần phải niệm cho hay. Chỉ cần mỗi lần đi chợ, mình nhớ mang theo một câu Phật hiệu trong lòng. Lúc chọn rau thì niệm, lúc trả tiền thì niệm, lúc xách giỏ về thì niệm. Niệm thầm thôi, không ai biết, mà mình biết. Lâu ngày, chợ ồn vẫn ồn, nhưng lòng mình đã khác. Chợ vẫn là chợ, còn mình thì đã yên hơn một chút.
Sáng nay, nếu bạn đi chợ, thử mang theo một câu niệm trong lòng. Đừng niệm để khoe, đừng niệm để cầu cho trúng món rẻ. Chỉ niệm để giữ lòng mình yên giữa chợ ồn. Về tới nhà, đặt giỏ xuống, bạn sẽ thấy bữa cơm hôm nay nấu bằng một tâm yên, cả nhà ăn cũng ngon hơn. Đó là niệm Phật giữa đời thường, giản dị mà thật.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư