Hai giờ sáng, chị nằm trằn trọc không ngủ được. Ban ngày bao nhiêu chuyện dồn lại, đêm về nó kéo nhau về hết. Tiền nhà, tiền học cho con, chuyện công việc, chuyện mẹ già dưới quê. Càng nghĩ càng tỉnh. Càng tỉnh càng nghĩ. Đếm cừu cũng không xong, vì đếm tới con thứ mười thì đầu lại quay về chuyện tiền nong.
Mất ngủ khổ ở chỗ không phải thân mệt mà ngủ không được, mà là tâm không chịu nghỉ. Thân đã rã rời, mà tâm cứ chạy. Muốn ngủ thì tâm phải yên trước. Mà tâm muốn yên thì phải có việc lành cho nó bám vào, thay vì để nó chạy theo lo lắng.
Niệm Phật lúc mất ngủ là cho tâm một việc lành để bám. Thay vì đếm cừu, đếm câu niệm Phật. Niệm thầm, niệm chậm, niệm theo hơi thở. Thở vào, niệm Nam Mô A Di Đà Phật trong tâm. Thở ra, niệm thêm một câu nữa. Không cần đếm tới bao nhiêu. Niệm tới khi nào ngủ thì thôi. Ngủ lúc nào thì ngủ, không ép.
Kinh Niệm Phật Ba La Mật dạy về tâm an ổn. Người niệm Phật, trong khi xưng niệm danh hiệu, phải phát khởi cái tâm an ổn. An ổn là tâm có chỗ nương. Đêm khuya, mọi thứ im lặng, lo lắng thường to lên gấp đôi. Câu niệm Phật là chỗ nương lúc ấy. Có chỗ nương thì tâm không chạy lung tung nữa.
Có mấy điều cần nhớ khi niệm để ngủ. Thứ nhất, niệm thầm trong tâm, đừng niệm ra tiếng làm mình tỉnh thêm. Thứ hai, niệm chậm, đừng niệm gấp. Niệm gấp thì tim đập nhanh, càng khó ngủ. Thứ ba, đừng vừa niệm vừa mong ngủ. Càng mong càng không ngủ được. Cứ niệm như người đi bộ thong thả, tới đâu thì tới.
Nếu niệm một lúc mà vẫn chưa ngủ, đừng bực. Bực là lại thêm một thứ làm mình tỉnh. Cứ tiếp tục niệm, nhẹ nhàng, đều đều. Có đêm niệm cả trăm câu mới ngủ. Có đêm niệm vài chục câu đã ngủ. Không sao cả. Dù không ngủ được ngay, thì một đêm niệm Phật vẫn hơn một đêm lo lắng. Sáng dậy, người niệm Phật cả đêm vẫn thấy lòng nhẹ hơn người trằn trọc cả đêm.
Người già mất ngủ cũng dùng cách này được. Người bệnh nằm viện cũng dùng được. Người làm ca đêm về ngủ ban ngày, ồn ào khó ngủ, cũng dùng được. Không cần chuông mõ, không cần ngồi dậy. Chỉ cần nằm yên, thở đều, niệm thầm.
Mất ngủ lâu ngày thì nên đi khám bác sĩ. Niệm Phật giúp tâm an, nhưng thân có bệnh thì cần thuốc chữa. Có người mất ngủ vì lo âu, có người vì đau nhức, có người vì bệnh trong người. Niệm Phật không thay thuốc. Cứ đi khám, uống thuốc theo lời bác sĩ, rồi tối về niệm Phật cho tâm an. Thân được chữa, tâm được an, hai việc đi chung thì giấc ngủ mới trở lại bền.
Ban ngày với ban đêm cũng nối nhau. Người ban ngày lo ít thì đêm dễ ngủ hơn. Người ban ngày niệm Phật đôi chút, tâm quen an rồi, thì đêm về câu niệm cũng dễ về. Ngược lại, ban ngày chạy theo lo lắng cả ngày, đêm về bảo tâm yên ngay thì khó. Cho nên đừng chỉ niệm lúc mất ngủ. Niệm thêm ban ngày, lúc rảnh, lúc chờ đợi, để tâm quen với sự an ổn. Đêm chỉ là lúc thu hoạch cái đã gieo ban ngày.
Người làm ca đêm, người trực đêm, ngủ ban ngày cũng dùng cách này được. Ban ngày ồn ào, xe cộ, tiếng trẻ con, khó ngủ hơn ban đêm nhiều. Nằm xuống, thở đều, niệm thầm, mặc kệ tiếng ồn bên ngoài. Tiếng ồn không đuổi được, nhưng tâm có chỗ nương thì ồn cũng thành nền, không quấy được mình.
Đêm khuya là lúc tâm yếu nhất, cũng là lúc câu niệm cần nhất. Đừng để đêm khuya chỉ có lo lắng làm bạn. Cho câu niệm Phật làm bạn với mình trong đêm. Niệm tới khi ngủ, ngủ trong câu niệm, sáng dậy lại niệm. Như vậy thì ngày cũng an, đêm cũng an.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư