Nhiều người niệm Phật hay hỏi: mình niệm như vậy, rồi cuối cùng mình sẽ đi về đâu? Câu hỏi này nghe thì xa, mà thật ra rất gần. Vì người ta không chỉ muốn biết cõi Cực Lạc đẹp như thế nào. Người ta muốn biết: mình có mặt ở đó không? Mình có được ngồi trong đó không, hay mình chỉ đứng ngoài nhìn vào?
Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, đức Phật dạy phép quán thứ mười hai, gọi là phổ quán tưởng. Đây là phép quán mà hành giả tưởng chính thân mình sanh về cõi Cực Lạc. Kinh dạy: lúc thấy sự ấy rồi, nên khởi tự tâm sanh nơi Tây Phương Cực Lạc thế giới, trong hoa sen ngồi kiết già, tưởng hoa sen búp lại, tưởng hoa sen nở ra. Lúc hoa sen nở, có ánh sáng năm trăm màu chiếu đến thân. Tưởng mắt mở ra, thấy Phật và Bồ Tát đầy cả hư không, nước, chim, cây, rừng, cùng chư Phật phát ra âm thanh đều diễn nói diệu pháp, hiệp với mười hai bộ Kinh. Lúc xuất định nhớ giữ không mất. Thấy sự này rồi, gọi là thấy Vô Lượng Thọ Phật Cực Lạc thế giới. Đây là phổ quán tưởng, gọi là pháp quán thứ mười hai. Vô Lượng Thọ Phật hóa thân vô số, cùng Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát thường đến chỗ hành giả ấy.
Mười một phép quán trước, mình toàn tưởng những thứ ở ngoài mình: mặt trời lặn, nước, đất báu, cây báu, ao báu, lầu báu, tòa sen, tượng Phật, thân Phật, Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Đại Thế Chí. Đến phép quán thứ mười hai, kinh mới bảo: bây giờ, hãy tưởng chính mình ở trong đó. Không phải tưởng người khác vãng sanh. Mà tưởng mình vãng sanh. Không phải tưởng một người tốt nào đó ngồi trong hoa sen. Mà tưởng mình ngồi trong hoa sen.
Vì sao kinh lại dạy như vậy? Vì có những người tu rất lâu, mà trong lòng vẫn nghĩ cõi Cực Lạc là của người khác. Của Phật, của Bồ Tát, của các bậc cao tăng. Còn mình thì chỉ là người đứng ngoài cửa, niệm Phật để xin được vào. Tưởng như vậy, thì dù niệm nhiều đến đâu, lòng vẫn thấy mình xa. Phép quán thứ mười hai sửa lại cái thấy ấy: mình không đứng ngoài. Mình đã ở trong hoa sen rồi. Chỉ cần tưởng cho rõ.
Tưởng mình ngồi trong hoa sen, búp lại rồi nở ra, là một hình ảnh rất đẹp. Hoa sen búp lại, là lúc mình còn ở trong cõi này, còn bọc trong vô minh, còn chưa mở mắt. Hoa sen nở ra, là lúc mình mở mắt, thấy Phật và Bồ Tát đầy cả hư không. Ánh sáng năm trăm màu chiếu đến thân, là lúc mình được tắm trong ánh sáng, không còn chỗ nào tối. Nước, chim, cây, rừng đều nói pháp, là lúc cả thế giới chung quanh mình đều trở thành thầy dạy. Mình không còn phải đi tìm pháp ở đâu xa. Pháp ở ngay chỗ mình ngồi.
Nhiều người sẽ hỏi: tưởng như vậy có phải là tự huyễn hoặc mình không? Kinh đã dặn ngay trong phép quán thứ tám: pháp được nghe trong định, lúc xuất định nhớ giữ chẳng bỏ, phải khế hiệp với lời trong Kinh. Nếu chẳng hiệp thì gọi là vọng tưởng. Nếu hiệp thì gọi là thô tưởng thấy cõi Cực Lạc. Nghĩa là tưởng này có khuôn mẫu. Mình tưởng theo kinh, tưởng đúng thứ tự, tưởng đúng hình ảnh trong kinh, thì đó không phải là bịa đặt. Đó là cách tâm mình tập làm quen với một cõi mà mắt thịt chưa thấy.
Và kinh còn dặn một câu rất quan trọng: lúc xuất định nhớ giữ không mất. Nghĩa là sau khi ngồi quán xong, đứng dậy đi làm việc khác, mình vẫn giữ hình ảnh ấy trong lòng, đừng để mất. Đây là điểm khác biệt giữa tưởng tượng chơi cho vui và tu tập thật. Tưởng chơi cho vui thì ngồi tưởng một lúc rồi quên. Tu tập thật thì mang theo hình ảnh ấy đi vào đời sống. Đi chợ cũng nhớ mình ngồi trong hoa sen. Nấu cơm cũng nhớ ánh sáng năm trăm màu. Gặp chuyện bực mình cũng nhớ tiếng chim, tiếng nước đều nói pháp.
Vậy thì mình thực tập phép quán thứ mười hai như thế nào? Tối nay, mình ngồi yên, nhắm mắt lại. Tưởng mình đang ngồi kiết già trong một hoa sen lớn. Hoa sen búp lại, ôm lấy mình, ấm áp, an toàn. Rồi từ từ, hoa sen nở ra, từng cánh, từng cánh. Ánh sáng năm trăm màu chiếu đến thân mình, nhẹ nhàng, không chói mắt. Mình mở mắt ra, thấy Phật A Di Đà, thấy Bồ Tát Quán Thế Âm bên tả, Bồ Tát Đại Thế Chí bên hữu. Nghe tiếng nước chảy, tiếng chim hót, đều đang nói pháp. Mình ngồi đó, không vội đi đâu, không cần làm gì. Chỉ ngồi và nghe.
Ngồi như vậy năm mười phút, rồi mở mắt ra. Đừng vội quên hình ảnh ấy. Mang nó theo vào giấc ngủ. Sáng mai thức dậy, nhớ lại: hôm qua mình đã ngồi trong hoa sen. Hôm nay mình đi làm, đi chợ, chăm con, nhưng trong lòng mình vẫn còn một hoa sen đang nở. Người có hoa sen trong lòng, thì đi đâu cũng là cõi Tịnh độ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư