🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi cầm điện thoại trước khi lướt: một hơi thở trước màn hình

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng mở mắt, tay đã tìm điện thoại. Trưa ăn cơm, điện thoại đặt bên cạnh bát. Tối lên giường, lướt điện thoại tới khuya. Có những ngày, ta cầm điện thoại nhiều hơn cầm tay người thân của mình. Màn hình sáng lên, ta nhìn vào. Màn hình tắt đi, ta lại bật lên. Một ngày, không biết bao nhiêu lần.

Có bao giờ ta tự hỏi: mình cầm điện thoại lên để làm gì? Nhiều khi chẳng để làm gì cả. Chỉ là thói quen. Tay ngứa ngáy. Lòng trống trải. Mở ra xem có gì mới không. Lướt qua vài tin. Xem vài video. Rồi nửa tiếng trôi qua. Đặt điện thoại xuống, chẳng nhớ mình vừa xem gì. Chỉ thấy đầu óc nặng thêm, lòng trống thêm.

Điện thoại không có tội. Tội là ở cách ta dùng nó. Dùng trong vô thức, nó lấy mất thời gian của ta. Dùng trong chánh niệm, nó chỉ là một công cụ. Khác nhau ở một điều duy nhất: lúc cầm lên, mình có biết mình đang cầm lên hay không.

Trong sách An Lạc Từng Bước Chân, thiền sư Thích Nhất Hạnh dạy một cách thở cho lúc có cảm thọ khó chịu: "Thở vào, tôi biết có một cảm thọ khó chịu trong tôi. Thở ra, tôi biết..." Câu này không chỉ dùng cho nỗi buồn hay cơn giận. Nó dùng được cho cả cái cảm giác bứt rứt khi tay vừa chạm vào điện thoại. Cái cảm giác trống trải muốn lướt cho qua thời gian. Cái cảm giác sốt ruột muốn xem có ai nhắn gì không. Tất cả những cảm giác đó, chỉ cần biết rõ nó đang có mặt, là đã làm chủ được một nửa.

Thử làm một việc nhỏ. Trước khi mở điện thoại, dừng lại một hơi thở. Tay cầm điện thoại lên. Đừng mở khóa vội. Thở vào, biết mình đang cầm điện thoại. Thở ra, tự hỏi: mình mở ra để làm gì? Cần gọi ai? Cần xem tin gì? Hay chỉ là thói quen? Nếu có việc cần làm, làm xong rồi đặt xuống. Nếu không có việc gì, đặt xuống luôn. Chỉ một hơi thở thôi. Một hơi thở đứng giữa mình và thói quen.

Nghe thì đơn giản. Nhưng thử làm mới thấy khó. Vì thói quen cầm điện thoại mạnh lắm. Nó đã thành phản xạ. Tay cầm lên trước khi đầu kịp nghĩ. Màn hình mở ra trước khi mình kịp hỏi để làm gì. Cho nên phải tập. Tập dừng lại một hơi thở, mỗi lần cầm điện thoại lên. Ban đầu sẽ quên. Quên mười lần, nhớ được một lần cũng tốt. Nhớ được một lần, là đã thắng thói quen một lần.

Có một người mẹ kể: trước đây, cứ ngồi với con là bà cầm điện thoại. Con nói gì, bà ậm ừ. Con kéo tay, bà gạt ra. Một hôm, con bà nói: mẹ ơi, mẹ nhìn con đi, đừng nhìn điện thoại nữa. Bà giật mình. Từ đó, bà tập một thói quen: trước khi cầm điện thoại, thở một hơi, tự hỏi mình có thật sự cần không. Bà nói: chỉ một hơi thở đó thôi, mà bà lấy lại được bao nhiêu buổi tối ngồi với con.

Điện thoại lấy mất của ta không chỉ thời gian. Nó lấy mất cả sự có mặt. Ngồi ăn với gia đình mà cầm điện thoại, là mình vắng mặt trong bữa cơm. Ngồi chơi với con mà cầm điện thoại, là mình vắng mặt trong tuổi thơ của con. Nằm cạnh người thân mà cầm điện thoại, là mình vắng mặt trong chính ngôi nhà của mình. Vắng mặt nhiều quá, một ngày nhìn lại, thấy mình đã vắng mặt trong cả cuộc đời mình.

Một hơi thở trước màn hình, nghe thì nhỏ. Nhưng nó là cánh cửa. Cánh cửa giữa vô thức và chánh niệm. Giữa bị cuốn đi và làm chủ. Giữa vắng mặt và có mặt. Mỗi lần thở một hơi trước khi mở điện thoại, là một lần mình chọn có mặt. Chọn có mặt với người thân. Chọn có mặt với bữa cơm. Chọn có mặt với chính mình.

Tối nay, trước khi cầm điện thoại lên, hãy dừng lại một hơi thở. Thở vào, biết mình đang cầm điện thoại. Thở ra, biết mình có thật sự cần nó không. Rồi hãy quyết định. Quyết định đó, dù nhỏ, cũng là quyết định của một người tự do, chứ không phải của một thói quen.

Một hơi thở. Một màn hình. Một lựa chọn. Đời sống chánh niệm, đôi khi chỉ bắt đầu từ một hơi thở như vậy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• An Lạc Từng Bước Chân (Thích Nhất Hạnh) — "Thở vào, tôi biết có một cảm thọ khó chịu trong tôi. Thở ra, tôi biết...", tr. 35
Bài liên quanThiền khi gõ cửa phòng con: một hơi thở trước khi bước vàoThiền khi sửa một món đồ hỏng: tay sửa đồ, tâm sửa mìnhThiền khi ngồi đợi ở phòng khám: chờ mà lòng không rối