🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi nhận một lời khen: vui mà không dính

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng nay ở cơ quan, sếp khen bạn trước mặt mọi người: “Bài thuyết trình hôm qua rất tốt.” Mọi người vỗ tay. Mặt bạn nóng lên, tim đập nhanh hơn, miệng cười mà không biết mình đang cười. Cả ngày hôm đó, bạn cứ nhớ lại câu khen đó. Đi ăn trưa cũng nhớ. Về nhà cũng nhớ. Tối nằm xuống vẫn còn nhớ. Một lời khen nhỏ, mà dư âm của nó kéo dài cả ngày.

Lời khen làm ta vui. Điều đó tự nhiên, không có gì sai. Vấn đề là sau niềm vui đó, ta bắt đầu dính vào nó. Ta muốn được khen nữa. Ta bắt đầu làm việc không phải vì việc đó cần làm, mà vì muốn được khen thêm lần nữa. Ta bắt đầu sợ: nếu lần sau không ai khen thì sao? Niềm vui ban đầu rất trong. Nhưng khi ta nắm chặt nó, nó trở thành một sợi dây trói mình.

Trong sách Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư có ghi lại lời của Tiêu Diêu Ông: trừ xong sáu giặc, thấy tâm cơ, vinh nhục, buồn vui, lòng chẳng lo. Vinh là được khen, được trọng. Nhục là bị chê, bị khinh. Buồn vui là hai mặt của một đồng tiền. Người xưa dạy rằng vinh nhục, buồn vui, đừng đuổi theo. Không phải là đừng vui khi được khen. Mà là vui rồi, để nó đi qua, đừng chạy theo nó.

Thiền sư Khương Tăng Hội, trong mười sáu phép quán niệm hơi thở, có dạy: thở vào thở ra mà cảm thấy mừng vui thì cũng tự biết. Thở vào thở ra mà cảm thấy hạnh phúc thì cũng tự biết. Biết mình đang vui. Biết rõ niềm vui đang ở trong lòng mình. Chỉ cần biết, không cần nắm giữ. Niềm vui giống như một làn gió mát thổi qua phòng. Bạn cảm nhận được nó. Bạn không cần đóng cửa lại để giữ gió ở trong phòng.

Thực tập khi được khen rất đơn giản. Khi ai đó khen bạn, hãy thở một hơi. Thở vào, biết mình đang vui. Thở ra, biết niềm vui đang ở đây. Rồi nói một câu cảm ơn chân thành. Cảm ơn người đã nhìn thấy công sức của mình. Cảm ơn, rồi thôi. Không cần kể thêm về mình đã vất vả thế nào. Không cần hạ thấp mình để người ta khen thêm. Một lời cảm ơn đủ rồi.

Có một cái bẫy khác của lời khen: nó làm ta tin rằng mình chỉ có giá trị khi được khen. Hôm nay được khen thì mình giỏi. Hôm sau không ai nói gì thì mình vô dụng. Giá trị của bạn không nằm trong miệng người khác. Nó nằm trong việc bạn đã làm. Bài thuyết trình tốt là vì bạn đã chuẩn bị kỹ, đã thức khuya, đã sửa đi sửa lại. Lời khen chỉ là người khác nhìn thấy điều đó. Dù họ có nói ra hay không, việc bạn làm vẫn tốt như vậy.

Người không dính vào lời khen không phải là người lạnh lùng. Họ vẫn vui, vẫn cảm ơn, vẫn cười. Chỉ là họ không cần lời khen để biết mình là ai. Họ làm việc vì việc đó đáng làm. Họ giúp người vì người đó cần giúp. Lời khen đến thì nhận. Lời khen không đến thì thôi. Lòng họ giống như mặt hồ: có gió thổi qua thì gợn sóng, gió đi rồi hồ lại phẳng lặng.

Ngày mai, nếu có ai khen bạn, hãy thử làm thế này. Nghe hết câu khen. Thở một hơi. Mỉm cười. Nói cảm ơn. Rồi quay về với công việc của mình. Đừng mang câu khen đó đi khắp nơi trong đầu cả ngày. Hãy để nó ở lại đúng chỗ của nó: một khoảnh khắc đẹp trong buổi sáng. Còn buổi chiều, buổi tối, bạn vẫn còn nhiều việc đáng làm, nhiều người đáng gặp, nhiều hơi thở đáng sống.

Vui mà không dính. Đó là một loại tự do. Tự do khỏi nhu cầu phải được khen mới thấy mình có giá trị. Và khi bạn tự do như vậy, lời khen của người khác cũng trở nên đẹp hơn. Vì bạn nhận nó như nhận một món quà, không phải như nhận một liều thuốc mà mình không thể thiếu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — trang 137 (Tiêu Diêu Ông: Vinh nhục, bi hoan dạ chẳng lo)
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh) — trang 56 (thở vào thở ra mà cảm giác mừng vui, hạnh phúc thì cũng tự biết)
Bài liên quanThiền khi bị chê trước mặt người khác: một hơi thở trước khi đápThiền khi dọn tủ quần áo cũ: buông đồ cũ, buông chuyện cũThiền khi nghe tiếng trẻ con cười: vui mà không cần giữ