🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi dạy con học bài buổi tối: ngồi bên con mà lòng không nóng

Thiền & hơi thở · 8 phút đọc

Tám giờ tối. Bàn học nhỏ kê sát cửa sổ. Con ngồi bên trong, tôi ngồi bên ngoài. Cuốn vở toán mở ra, trang giấy chi chít những con số. Con viết được hai dòng rồi dừng lại. Cây bút chì gõ gõ xuống mặt bàn. Tôi nhìn đồng hồ. Mới có mười phút mà tôi đã thấy nóng ruột.

"Sao bài này con làm hoài không ra?" Tôi hỏi, giọng hơi cao hơn mọi khi. Con cúi đầu. Cây bút dừng hẳn. Không khí trong phòng nặng đi một chút. Tôi biết mình vừa làm hỏng một buổi tối nữa.

Dạy con học bài là việc mà nhiều cha mẹ sợ nhất trong ngày. Không phải vì bài khó. Bài lớp ba, lớp bốn thì có gì khó. Mà vì mình không giữ được lòng mình. Con viết chậm một chút là mình sốt ruột. Con làm sai một chút là mình bực. Mình càng bực, con càng rối. Con càng rối, mình càng bực. Vòng tròn đó quay mãi, tới lúc cả hai cùng mệt.

Có một câu trong nhà thiền mà tôi cứ nhớ mãi: không sợ ý nghĩ khởi lên, chỉ sợ mình biết chậm. Ý bực mình khởi lên thì có gì lạ. Ai ngồi dạy con mà không bực đôi lần. Vấn đề không phải là mình có bực hay không. Vấn đề là mình có biết mình đang bực hay không, và biết sớm tới mức nào.

Bực mà không biết thì bực sẽ thành lời. Lời thành tiếng to. Tiếng to thành nước mắt của con. Còn bực mà biết sớm thì khác hẳn. Mình thấy một cơn nóng vừa nhen lên trong ngực. Mình thấy tay mình vừa siết lại. Mình thấy giọng mình vừa định cao lên. Chỉ cần thấy được như vậy thôi, là mình đã có một khoảng dừng nhỏ. Khoảng dừng đó đủ để mình thở một hơi, rồi nói khác đi.

Cho nên ngồi dạy con học, thực ra là ngồi học lại chính mình. Con học phép tính. Mình học cách dừng. Con học viết chữ. Mình học thở. Hai người cùng học một bàn, mà bài học thì khác nhau.

Tôi tập một cách rất đơn giản. Trước khi ngồi xuống bàn học với con, tôi thở ba hơi. Hơi đầu để biết mình đang ngồi xuống. Hơi thứ hai để biết mình đang vội. Hơi thứ ba để nhắc mình: tối nay, mục đích không phải là làm xong hết bài tập. Mục đích là hai cha con cùng ngồi yên với nhau một lúc mà không ai phải khóc.

Trong lúc con làm bài, tôi đặt một tay lên mặt bàn. Tay chạm bàn. Lòng ở đó. Con viết sai, tôi thấy ngón tay mình hơi cử động. Đó là dấu hiệu. Tôi không sửa ngay. Tôi thở một hơi. Rồi tôi hỏi con bằng giọng thấp hơn bình thường một chút: "Con thử đọc lại đề xem, đề hỏi gì?" Thường thì con tự thấy chỗ sai. Mà nếu con không thấy, tôi cũng không giảng dài. Tôi chỉ nói một câu ngắn, rồi để con làm lại.

Có hôm con làm đúng hết. Tôi mừng. Có hôm con làm sai gần hết. Tôi cũng tập không thất vọng. Vì tôi nhớ ra một điều: muốn lòng bớt phiền não thì phải sống có chánh niệm. Chánh niệm không phải là cái gì xa xôi. Chánh niệm là biết rõ mình đang làm gì, đang nghĩ gì, đang cảm gì, ngay lúc này. Ngồi bên con mà biết mình đang ngồi bên con, đó là chánh niệm. Nghe con đọc bài mà nghe trọn câu con đọc, đó là chánh niệm.

Trẻ con nhạy lắm. Mình ngồi bên mà lòng mình yên, con cũng yên theo. Mình ngồi bên mà lòng mình rối, con đọc một câu cũng vấp. Cho nên dạy con học bài, đôi khi chỉ cần mình yên là đủ. Mình yên, con làm bài chậm rãi hơn. Con làm chậm rãi, bài cũng đúng hơn. Không cần quát. Không cần dọa. Chỉ cần yên.

Tôi cũng học cách khen đúng lúc. Con làm đúng một bài khó, tôi khen ngay. Không khen chung chung. Tôi nói: "Bài này khó mà con làm được, giỏi." Con cười. Nụ cười đó làm buổi tối nhẹ hẳn. Khen cũng là một cách thở. Khen làm lòng mình mềm lại, làm lòng con mở ra.

Còn những hôm thật sự mệt thì sao? Có hôm tôi đi làm về muộn, người rã rời, con lại có nhiều bài tập. Tôi nói thẳng với con: "Hôm nay ba mệt, ba ngồi với con hai mươi phút thôi, mình làm được bao nhiêu thì làm." Con gật đầu. Hai mươi phút đó, tôi ngồi trọn vẹn. Không cầm điện thoại. Không nghĩ chuyện công ty. Chỉ ngồi đó, thở, và nhìn con viết. Hai mươi phút yên còn hơn một tiếng ồn ào.

Dạy con học bài buổi tối, cuối cùng không phải là chuyện bài vở. Là chuyện mình có ngồi yên được bên con hay không. Con lớn nhanh lắm. Vài năm nữa, con sẽ tự học một mình, không cần mình ngồi bên nữa. Những buổi tối ngồi chung bàn học này rồi sẽ hết. Hiểu vậy, mình sẽ quý từng buổi tối còn lại. Quý thì lòng sẽ nhẹ. Nhẹ thì hơi thở sẽ chậm. Chậm thì con sẽ thấy, hóa ra học bài cùng ba cũng không đến nỗi tệ.

Tối nay, khi ngồi xuống bên con, bạn thử thở một hơi trước khi nói câu đầu tiên. Chỉ một hơi thôi. Rồi hãy hỏi con: "Hôm nay con học được gì vui?" Câu hỏi đó mở ra một buổi tối khác hẳn. Vì nó bắt đầu bằng sự tò mò, không phải bằng sự sốt ruột. Và con sẽ trả lời bạn bằng cả buổi tối yên lành.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Đốn Ngộ (Thích Thanh Từ) — tr.42
• Tính Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr.364
Bài liên quanThiền khi vá một chiếc áo cũ: kim đi chậm, lòng đi chậmThiền khi đi dạo quanh hồ buổi tối: bước chậm, thở chậm, lòng nhẹThiền khi chăm một chậu cây héo: tưới cây cũng là tưới tâm